efekt estrogenowy
Efekt estrogenowy odnosi się do oddziaływania biologicznego związanego z aktywnością estrogenów lub substancji o działaniu estrogenopodobnym na organizm. Estrogeny to hormony steroidowe odpowiedzialne za rozwój i funkcjonowanie żeńskich cech płciowych, jednak występują również w mniejszych ilościach u mężczyzn.
Fizjologicznie efekt estrogenowy obejmuje wpływ na układ rozrodczy, rozwój drugorzędowych cech płciowych, regulację cyklu miesiączkowego, wpływ na gospodarkę lipidową (podwyższenie HDL, obniżenie LDL), metabolizm kostny (hamowanie resorpcji kości), funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego (działanie wazodylatacyjne) oraz ośrodkowego układu nerwowego.
W praktyce klinicznej efekt estrogenowy wykorzystuje się w terapii hormonalnej (HTZ), antykoncepcji hormonalnej oraz leczeniu objawów menopauzy. Należy jednak pamiętać, że długotrwała ekspozycja na estrogeny może zwiększać ryzyko rozwoju niektórych nowotworów hormonozależnych, zakrzepicy żylnej oraz chorób układu sercowo-naczyniowego u predysponowanych pacjentek.
Ksenobioty o działaniu estrogenowym (tzw. ksenoestrogeny), obecne w środowisku, mogą naśladować działanie naturalnych estrogenów, zaburzając homeostazę hormonalną. Do tej grupy należą niektóre pestycydy, związki chemiczne (np. bisfenol A) oraz fitoestrogeny występujące w roślinach. Ich potencjalny wpływ na zdrowie człowieka stanowi przedmiot intensywnych badań.