zanik przysadki mózgowej

Zanik przysadki mózgowej (atrofia przysadki) to patologiczny stan polegający na zmniejszeniu objętości gruczołu przysadkowego, co prowadzi do upośledzenia jego funkcji wydzielniczej. Przysadka mózgowa, jako nadrzędny gruczoł dokrewny, kontroluje wydzielanie hormonów przez wiele innych gruczołów, dlatego jej zanik może powodować rozległe konsekwencje dla homeostazy organizmu.

Etiologia zaniku przysadki może być zróżnicowana i obejmuje przyczyny pourazowe (zespół Sheehana, urazy głowy), jatrogenne (po radioterapii okolicy siodła tureckiego), autoimmunologiczne (limfocytarne zapalenie przysadki), naczyniowe (udary przysadki) oraz idiopatyczne. Szczególnym przypadkiem jest zespół Sheehana, występujący u kobiet po porodzie powikłanym masywnym krwotokiem i wstrząsem, prowadzący do niedokrwienia i martwicy przysadki.

Klinicznie zanik przysadki manifestuje się jako wtórna niedoczynność przysadki, której objawy zależą od stopnia uszkodzenia poszczególnych osi hormonalnych. Najczęściej obserwuje się obniżone stężenia TSH, ACTH, gonadotropin (FSH, LH) oraz hormonu wzrostu (GH), co prowadzi do wtórnej niedoczynności tarczycy, nadnerczy, gonad oraz niedoboru GH. Diagnostyka obejmuje oznaczanie stężeń hormonów przysadkowych i obwodowych oraz badania obrazowe (MRI przysadki).

Leczenie zaniku przysadki opiera się na substytucji brakujących hormonów. Pacjenci wymagają zwykle dożywotniej terapii z zastosowaniem lewotyroksyny, hydrokoryzonu, preparatów estrogenowo-progesteronowych lub testosteronu oraz opcjonalnie hormonu wzrostu. Szczególnie istotna jest substytucja glikokortykoidów, której brak może prowadzić do przełomu nadnerczowego zagrażającego życiu. Pacjenci wymagają regularnej kontroli endokrynologicznej i monitorowania efektywności leczenia.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl