test PSA
Test PSA (Prostate Specific Antigen) to badanie krwi mierzące poziom swoistego antygenu sterczowego – białka produkowanego przez komórki gruczołu krokowego. Jest to jedno z podstawowych narzędzi diagnostycznych stosowanych w urologii do wykrywania i monitorowania chorób prostaty.
Podwyższone wartości PSA mogą wskazywać na obecność raka prostaty, jednak mogą być również spowodowane łagodnym przerostem gruczołu krokowego (BPH), zapaleniem prostaty czy ostatnio wykonanymi procedurami urologicznymi. Normy PSA zależą od wieku pacjenta – u mężczyzn poniżej 50 roku życia za prawidłowe uznaje się stężenie do 2,5 ng/ml, zaś u starszych pacjentów do 4,0 ng/ml.
W diagnostyce raka prostaty, oprócz całkowitego PSA, znaczenie mają również: stosunek wolnego PSA do całkowitego (f/t PSA), gęstość PSA (PSAD), a także kinetyka PSA (szybkość wzrostu – PSAV). Aktualne wytyczne zalecają wykonywanie badania PSA u mężczyzn z grupy ryzyka zachorowania na raka prostaty, po wcześniejszym omówieniu potencjalnych korzyści i ograniczeń badania przesiewowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Przerost gruczołu krokowego – Zapobieganie i profilaktyka
Przerost gruczołu krokowego (BPH) jest powszechnym schorzeniem u mężczyzn powyżej 50. roku życia, z częstością sięgającą 50% w wieku 50 lat i niemal 90% do 80. roku życia. Profilaktyka BPH opiera się na modyfikacji stylu życia, w tym regularnej aktywności fizycznej (minimum 30 minut dziennie), utrzymaniu prawidłowej masy ciała oraz diecie bogatej w owoce, warzywa (szczególnie warzywa krzyżowe), likopen (np. pomidory), tłuste ryby (np. łosoś spożywany raz w tygodniu) oraz ograniczeniu czerwonego mięsa i tłuszczów nasyconych. Odpowiednie nawodnienie, ograniczenie spożycia kofeiny i alkoholu, a także techniki poprawiające opróżnianie pęcherza (np. podwójne opróżnianie, ćwiczenia Kegla) również wspierają profilaktykę. Suplementacja cynkiem, selenem i witaminą D może mieć dodatkowe korzyści, jednak wymaga konsultacji lekarskiej ze względu na potencjalne interakcje i ryzyko, np. zwiększenia ryzyka raka prostaty przy nadmiernym stosowaniu selenu lub witaminy E.
aktywność fizyczna, alfa-blokery, alfuzosyna, aminotransferaza alaninowa, antygen specyficzny dla prostaty, badanie per rectum, beta-sitosterol, BPH, ćwiczenia Kegla, cynk, dieta śródziemnomorska, dihydrotestosteron, doksazosyna, dutasteryd, finasteryd, inhibitory 5-alfa-reduktazy, kwasy tłuszczowe omega-3, łagodny przerost prostaty, leki przeciwhistaminowe, likopen, mięśnie dna miednicy, otyłość, palma sabalowa, prostata, przerost gruczołu krokowego, selen, stan zapalny, terazosyna, test PSA, witamina C, witamina D, zaburzenia hormonalne