neurotransmisja dopaminergiczna
Neurotransmisja dopaminergiczna to proces biologiczny odpowiedzialny za przekazywanie sygnałów nerwowych z wykorzystaniem dopaminy jako neuroprzekaźnika. Dopamina jest kluczowym katecholaminowym neurotransmiterem w ośrodkowym układzie nerwowym, produkowanym głównie przez neurony dopaminergiczne w istocie czarnej (substantia nigra) oraz polu brzusznym nakrywki (ventral tegmental area).
W mózgu wyróżnia się kilka głównych szlaków dopaminergicznych: mezolimbiczny, mezokortykalny, nigrostriatalny oraz guzkowo-lejkowy. Każdy z nich odpowiada za odmienne funkcje – od kontroli motoryki (szlak nigrostriatalny), przez procesy nagrody i motywacji (szlak mezolimbiczny), funkcje poznawcze i wykonawcze (szlak mezokortykalny), po regulację wydzielania hormonów (szlak guzkowo-lejkowy).
Dysfunkcje neurotransmisji dopaminergicznej wiążą się z licznymi schorzeniami neurologicznymi i psychiatrycznymi. Niedobór dopaminy w szlaku nigrostriatalnym jest charakterystyczny dla choroby Parkinsona, natomiast nadmierna aktywność dopaminergiczna w układzie mezolimbicznym wiąże się z objawami pozytywnyni schizofrenii. Zaburzenia szlaków dopaminergicznych odgrywają również rolę w patofizjologii ADHD, uzależnień oraz zespołu Tourette’a.
Leki wpływające na neurotransmisję dopaminergiczną stanowią ważną grupę w farmakoterapii. Obejmują one m.in. agonistów dopaminy (np. bromokryptyna, ropinirol) stosowanych w chorobie Parkinsona, leki przeciwpsychotyczne blokujące receptory dopaminergiczne (np. haloperydol, olanzapina) używane w leczeniu schizofrenii, oraz psychostymulanty (np. metylofenidat) zwiększające dostępność dopaminy w synapsie, stosowane w terapii ADHD.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Chloropromazyna – Właściwości farmakodynamiczne
Chloropromazyna, substancja czynna preparatów Fenactil, jest pochodną fenotiazyny o kodzie ATC N05AA01, wykazującą silne działanie przeciwpsychotyczne poprzez antagonizm receptorów dopaminowych, zwłaszcza w układzie limbicznym i nigrostriatalnym. Dodatkowo blokuje receptory serotoninergiczne 5-HT2, adrenergiczne α1, muskarynowe oraz histaminowe H1, co przekłada się na jej kompleksowy profil farmakologiczny obejmujący działanie uspokajające, przeciwlękowe, przeciwautystyczne oraz przeciwwymiotne. Chloropromazyna wpływa także na ośrodek termoregulacji, wywołując efekt przeciwgorączkowy i obniżenie temperatury ciała. Działanie leku jest dawkozależne – niższe dawki dominują uspokajająco i przeciwlękowo, natomiast wyższe nasilają efekt przeciwpsychotyczny, a działanie przeciwwymiotne ujawnia się już przy niskich stężeniach dzięki blokadzie receptorów dopaminowych w strefie wyzwalającej chemoreceptora.
chloropromazyna, działanie cholinolityczne, działanie przeciwautystyczne, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwhistaminowe, działanie przeciwlękowe, działanie przeciwpsychotyczne, działanie przeciwwymiotne, Fenactil, lek przeciwpsychotyczny, neurotransmisja dopaminergiczna, objawy pozapiramidowe, ośrodek termoregulacji, ośrodkowy układ nerwowy, pochodna fenotiazyny, przekaźnictwo dopaminergiczne, receptor adrenergiczny α1, receptor dopaminowy, receptor H1, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny 5-HT2, strefa wyzwalająca chemoreceptora, szlak mezokortykalny, szlak mezolimbiczny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny