układ nigrostriatalny
Układ nigrostriatalny (szlak nigrostriatalny) stanowi jedno z głównych połączeń dopaminergicznych w mózgu, biegnące z istoty czarnej (substantia nigra) do prążkowia (striatum). Jest to kluczowa droga neuronalna w obrębie jąder podstawy, odpowiadająca za kontrolę motoryki i koordynację ruchową.
Neurony dopaminergiczne tworzące ten szlak mają swoje ciała komórkowe w części zbitej istoty czarnej (substantia nigra pars compacta) i wysyłają aksony do jądra ogoniastego i skorupy, które razem tworzą prążkowie. Układ nigrostriatalny zawiera około 80% dopaminy mózgowej i jest kluczowy dla prawidłowej funkcji motorycznej.
Degeneracja neuronów dopaminergicznych układu nigrostriatalnego stanowi patofizjologiczne podłoże choroby Parkinsona. Utrata tych neuronów prowadzi do niedoboru dopaminy w prążkowiu, co skutkuje charakterystycznymi objawami parkinsonowskimi: drżeniem spoczynkowym, sztywnością mięśniową, bradykinezją oraz zaburzeniami postawy. Objawy kliniczne pojawiają się zwykle po utracie około 60-80% neuronów dopaminergicznych tego układu.
Farmakoterapia choroby Parkinsona opiera się głównie na uzupełnianiu niedoboru dopaminy w układzie nigrostriatalnym poprzez stosowanie lewodopy lub agonistów dopaminy. Układ ten jest również celem stereotaktycznych zabiegów neurochirurgicznych, takich jak głęboka stymulacja mózgu (DBS), stosowanych w zaawansowanych stadiach choroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Quetiapine Orion 100 mg
Kwetiapina, substancja czynna preparatu Quetiapine Orion, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepiny (kod ATC: N05AH04). Dostępna jest w formie tabletek powlekanych o dawkach 25 mg, 100 mg, 200 mg oraz 300 mg kwetiapiny (fumaran). Mechanizm działania opiera się na antagonizmie receptorów serotoninergicznych 5HT2 oraz dopaminergicznych D1 i D2, z przewagą blokady 5HT2, co tłumaczy niskie ryzyko działań pozapiramidowych. Aktywny metabolit norkwetiapina wykazuje dodatkowo hamowanie transportera norepinefryny (NET) oraz częściowe agonistyczne działanie na receptory 5HT1A, co może przyczyniać się do efektów przeciwdepresyjnych. Kwetiapina charakteryzuje się wysokim powinowactwem do receptorów histaminergicznych i α1-adrenergicznych, umiarkowanym do α2-adrenergicznych oraz różnym powinowactwem do receptorów muskarynowych (minimalne dla kwetiapiny, znaczne dla norkwetiapiny). W badaniach przedklinicznych wykazano selektywne hamowanie przewodnictwa w układzie limbicznym bez wpływu na układ nigrostriatalny, co przekłada się na atypowy profil działania i niskie ryzyko objawów pozapiramidowych nawet przy długotrwałym stosowaniu.
atypowy lek przeciwpsychotyczny, choroba afektywna dwubiegunowa, dystonia, działania niepożądane pozapiramidowe, działanie antycholinergiczne, epizod manii, fumaran kwetiapiny, lek antycholinergiczny, lek przeciwdepresyjny, neuroleptyk klasyczny, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, ośrodkowy układ nerwowy, receptor 5HT1A, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, schizofrenia, szlak mezolimbiczny, transporter norepinefryny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Requip 0,5 mg
Ropinirol, substancja czynna leku Requip, jest nieergolinowym agonistą receptorów dopaminowych D2/D3, co stanowi podstawę jego działania terapeutycznego w chorobie Parkinsona. Poprzez selektywne pobudzanie tych receptorów w układzie nigrostriatalnym, ropinirol kompensuje niedobór dopaminy, łagodząc objawy motoryczne choroby. Dodatkowo, lek wpływa na układ podwzgórzowo-przysadkowy, hamując wydzielanie prolaktyny, co może mieć znaczenie dla profilu działań niepożądanych. Mechanizm ten pozwala na skuteczne działanie przy jednoczesnym pominięciu degenerujących neuronów dopaminergicznych istoty czarnej.
agonista dopaminy, badanie elektrokardiograficzne, choroba Parkinsona, istota czarna, lek dopaminergiczny, natychmiastowe uwalnianie, neuron dopaminergiczny, odstęp QT, patofizjologia choroby Parkinsona, prolaktyna, przedział ufności, receptor dopaminowy D2/D3, repolaryzacja serca, ropinirol, tabletka powlekana, układ nigrostriatalny, układ podwzgórzowo-przysadkowy, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Quetiapine Orion 200 mg
Quetiapine Orion, zawierający kwetiapinę w postaci fumaranu, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy psycholeptyków (kod ATC: N05AH04). Zarówno kwetiapina, jak i jej aktywny metabolit norkwetiapina wykazują powinowactwo do receptorów serotoninergicznych 5HT2 oraz dopaminergicznych D1 i D2, z przewagą antagonizmu wobec receptorów 5HT2, co tłumaczy jej skuteczność przeciwpsychotyczną i niższe ryzyko pozapiramidowych działań niepożądanych. Kwetiapina i norkwetiapina mają także wysokie powinowactwo do receptorów histaminergicznych i α1-adrenergicznych oraz umiarkowane do α2-adrenergicznych. Norkwetiapina wykazuje istotne powinowactwo do receptorów muskarynowych, co wiąże się z działaniem antycholinergicznym. Działanie przeciwdepresyjne przypisuje się hamowaniu transportera norepinefryny (NET) oraz częściowemu agonizmowi receptorów 5HT1A przez norkwetiapinę. W badaniach przedklinicznych kwetiapina wykazuje selektywne hamowanie szlaku mezolimbicznego bez wpływu na układ nigrostriatalny, co przekłada się na niskie ryzyko objawów pozapiramidowych nawet przy dawkach skutecznie blokujących receptory D2.
choroba afektywna dwubiegunowa, dystonia, działanie antycholinergiczne, epizod manii, fumaran kwetiapiny, katalepsja, kwetiapina, lek antycholinergiczny, lek przeciwpsychotyczny atypowy, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, receptor 5HT1A, receptor alfa1-adrenergiczny, receptor alfa2-adrenergiczny, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminergiczny, receptor dopaminowy D2, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny, schizofrenia, szlak mezolimbiczny, terapia skojarzona, transporter norepinefryny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Kwetaplex 200 mg
Kwetiapina, lek przeciwpsychotyczny atypowy z grupy diazepin, oksazepin i tiazepin (kod ATC: N05AH04), wykazuje złożony mechanizm działania obejmujący antagonizm receptorów serotoninowych 5HT₂ oraz dopaminowych D₁ i D₂, z przewagą powinowactwa do receptorów 5HT₂, co tłumaczy jej skuteczność przeciwpsychotyczną i korzystny profil działań pozapiramidowych. Aktywny metabolit norkwetiapina dodatkowo hamuje transporter noradrenaliny (NET) i działa jako częściowy agonista receptorów 5HT1A, co może przyczyniać się do efektów przeciwdepresyjnych. W badaniach klinicznych kwetiapina wykazała skuteczność w leczeniu schizofrenii (dawki 75–750 mg/dobę), epizodów manii (do 800 mg/dobę) oraz depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej (300 i 600 mg/dobę), zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej z litem lub kwasem walproinowym. W długoterminowych badaniach kwetiapina wydłużała czas do nawrotu epizodów zaburzeń nastroju u pacjentów z chorobą dwubiegunową typu I, stosowana w dawkach 400–800 mg/dobę. Okres półtrwania wynosi około 7 godzin, jednak wiązanie z receptorami utrzymuje się do 12 godzin, co uzasadnia dawkowanie dwa razy na dobę.
akatyzja, choroba afektywna dwubiegunowa, diwalproeks, dyskinezja, dystonia, działanie niepożądane mózgowo-naczyniowe, działanie niepożądane pozapiramidowe, epizod depresyjny, epizod manii, hormon tyreotropowy, kwas walproinowy, lek antycholinergiczny, lek stabilizujący nastrój, niedoczynność tarczycy, nietypowy lek przeciwpsychotyczny, norkwetiapina, objawy maniakalne, objawy psychotyczne, receptor adrenergiczny, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, schizofrenia, skala MADRS, skala PANSS, skala YMRS, terapia skojarzona, test elektrofizjologiczny, tomografia pozytonowa, transporter noradrenaliny, typowy lek przeciwpsychotyczny, układ mezolimbiczny, układ nigrostriatalny, zaburzenie schizoafektywne, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Przedawkowanie – Polpix SR 8 mg
Przedawkowanie ropinirolu, substancji czynnej Polpix SR (tabletki o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 2 mg, 4 mg i 8 mg), prowadzi do nadmiernej stymulacji receptorów dopaminowych w OUN, co manifestuje się nasilonymi objawami dopaminergicznymi. Klinicznie obserwuje się tachykardię, zaburzenia rytmu serca, hipotensję, pobudzenie, splątanie, halucynacje, nudności, wymioty, dyskinezy oraz zaburzenia kontroli impulsów. Mechanizm toksyczności opiera się na nadmiernej aktywacji układu dopaminergicznego, co wymaga szybkiej diagnostyki i interwencji medycznej, zwłaszcza że tabletki o przedłużonym uwalnianiu mogą powodować przedłużone i nasilone efekty toksyczne.
agitacja, agonista receptorów dopaminowych, antagonista dopaminy, dekontaminacja przewodu pokarmowego, diureza, dyskineza, dystonia, działanie dopaminergiczne, forma o natychmiastowym uwalnianiu, halucynacja, hipotensja, intensywna terapia, intubacja dotchawicza, leczenie objawowe, lek przeciwpsychotyczny, metoklopramid, neuroleptyk, objaw neuropsychiatryczny, parametr hemodynamiczny, płukanie żołądka, pobudzenie, receptor adrenergiczny, receptor dopaminowy, splątanie, strefa chemoreceptorowa, stymulacja dopaminergiczna, szlak dopaminergiczny, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tachykardia, układ dopaminergiczny, układ nigrostriatalny, układ sercowo-naczyniowy, węgiel aktywowany, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości - Leksykon substancji czynnych
Ropinirol – Przedawkowanie
Ropinirol, agonista receptorów dopaminowych stosowany w terapii choroby Parkinsona oraz zespołu niespokojnych nóg, może wywołać poważne objawy przedawkowania wynikające z nadmiernej stymulacji układu dopaminergicznego. Charakterystyczne symptomy obejmują nudności i wymioty (stymulacja receptorów D2 w area postrema), niedociśnienie ortostatyczne (rozszerzenie naczyń obwodowych), zawroty głowy, zaburzenia snu, pobudzenie psychoruchowe, halucynacje, dezorientację, dyskinezy, wzmożone zachowania impulsywne oraz zaburzenia rytmu serca (tachykardia, arytmie). Przedawkowanie może wystąpić zarówno po preparatach o standardowym uwalnianiu (np. Adartrel, Aropilo, Requip), jak i o przedłużonym uwalnianiu (np. Aparxon PR, ApoRopin, Requip-Modutab), przy czym te drugie charakteryzują się opóźnionym, ale dłużej trwającym i intensywniejszym działaniem toksycznym.
agonista dopaminy, antagonista dopaminy, area postrema, arytmia, choroba Parkinsona, dezorientacja, dyskinezy, działanie dopaminergiczne, halucynacje, hipotensja, metoklopramid, neuroleptyk, niedociśnienie ortostatyczne, nudności i wymioty, oddział intensywnej opieki medycznej, ośrodkowy układ nerwowy, pobudzenie psychoruchowe, preparat o przedłużonym uwalnianiu, receptor dopaminowy, ropinirol, skala Glasgow, strefa wyzwalająca wymioty, tachykardia, układ mezolimbiczny, układ nigrostriatalny, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia snu, zachowania impulsywne, zawroty głowy, zespół niespokojnych nóg - Leksykon leków
Przedawkowanie – Orizon 4 mg
Przedawkowanie rysperydonu (substancji czynnej leku Orizon dostępnego w dawkach 0,5 mg, 1 mg, 2 mg, 3 mg oraz 4 mg) manifestuje się nasileniem farmakologicznego działania leku, prowadząc do objawów takich jak senność, tachykardia (>100 uderzeń/min), niedociśnienie tętnicze, objawy pozapiramidowe (dystonia, parkinsonizm, akatyzja), wydłużenie odstępu QT, drgawki oraz torsade de pointes. Mechanizmy obejmują blokadę receptorów H₁, D₂, α₁-adrenergicznych oraz wpływ na kanały jonowe kardiomiocytów. Szczególnie niebezpieczne są arytmie typu torsade de pointes, zwłaszcza przy jednoczesnym przedawkowaniu z paroksetyną, co może prowadzić do nagłej śmierci sercowej. W praktyce klinicznej należy uwzględnić możliwość współistniejącego zatrucia wieloma substancjami oraz ryzyko u pacjentów z chorobami układu krążenia, w podeszłym wieku oraz z upośledzoną funkcją wątroby lub nerek.
częstoskurcz komorowy, drogi oddechowe, dystonia, elektrokardiografia, hipoksja narządowa, intubacja, lek przeciwcholinergiczny, lek sympatykomimetyczny, napad drgawkowy, niedociśnienie, objawy pozapiramidowe, odstęp QT, paroksetyna, płukanie żołądka, receptory dopaminowe, receptory histaminowe, receptory α₁-adrenergiczne, rysperydon, sedacja, substancja czynna, tachykardia, torsade de pointes, układ nigrostriatalny, węgiel aktywowany, zaburzenia rytmu serca, zapaść krążeniowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ketrel 100 mg
Kwetiapina, substancja czynna leku Ketrel, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym o wieloreceptorowym mechanizmie działania, wykazującym wysokie powinowactwo do receptorów serotoninergicznych 5HT2 oraz umiarkowane do dopaminergicznych D1 i D2, co warunkuje jej skuteczność przeciwpsychotyczną przy jednoczesnym niskim ryzyku wystąpienia objawów pozapiramidowych. Dodatkowo, kwetiapina i jej aktywny metabolit norkwetiapina oddziałują na receptory histaminergiczne (duże powinowactwo, działanie sedatywne), α1-adrenergiczne (duże, działanie hipotensyjne), α2-adrenergiczne (umiarkowane, modulacja układu autonomicznego) oraz muskarynowe (umiarkowane do dużego, potencjalne działanie przeciwcholinergiczne). Norkwetiapina wykazuje częściowy agonizm receptorów 5HT1A oraz hamuje transporter norepinefryny (NET), co może przyczyniać się do działania przeciwdepresyjnego. Brak powinowactwa do receptorów benzodiazepinowych wyklucza działanie anksjolityczne typowe dla tej grupy leków.
agonista dopaminy, aktywność przeciwpsychotyczna, blokada receptora D2, choroba afektywna dwubiegunowa, czynnik transportujący norepinefrynę, dystonia, działanie anksjolityczne, działanie hipotensyjne, działanie kataleptyczne, działanie pozapiramidowe, działanie przeciwcholinergiczne, działanie przeciwdepresyjne, działanie sedatywne, epizod maniakalny, interakcja z receptorami, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwpsychotyczny atypowy, lek psychotropowy, monoterapia, nawrót schizofrenii, neuroleptyk klasyczny, norkwetiapina, ośrodkowy układ nerwowy, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, schizofrenia, sole litu, szlak mezolimbiczny, terapia skojarzona, układ limbiczny, układ nigrostriatalny, walproinian sodu - Leksykon substancji czynnych
Tietyloperazyna – Właściwości farmakodynamiczne
Tietyloperazyna, będąca pochodną fenotiazyny, działa jako antagonista receptorów dopaminergicznych w ośrodkowym układzie nerwowym, co stanowi podstawę jej działania przeciwwymiotnego. Substancja ta blokuje ośrodek wymiotny w tworze siatkowatym rdzenia przedłużonego oraz chemoreceptorową strefę wyzwalającą w IV komorze mózgowej, co prowadzi do przerwania eferentnych sygnałów wywołujących wymioty. Dodatkowo, tietyloperazyna hamuje aferentne impulsy nerwu błędnego, wzmacniając efekt przeciwwymiotny. Po podaniu doustnym efekt terapeutyczny pojawia się już po 30 minutach i utrzymuje się około 4 godzin, co determinuje schemat dawkowania preparatu Torecan. Preparat dostępny jest w formie czopków i tabletek zawierających 6,5 mg dimaleinianu tietyloperazyny oraz roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 6,5 mg/ml w postaci jabłczanu.
chemoreceptorowa strefa wyzwalająca, czopek, dawka terapeutyczna, dimaleinian tietyloperazyny, działanie niepożądane, działanie przeciwwymiotne, działanie psychotropowe, fenotiazyna, forma farmaceutyczna, IV komora mózgowa, jabłczan tietyloperazyny, klasyfikacja farmakoterapeutyczna, kod ATC, lek przeciwwymiotny, nerw błędny, objawy pozapiramidowe, ośrodek wymiotny, ośrodkowy układ nerwowy, pochodna fenotiazyny, podanie doustne, receptor dopaminergiczny, roztwór do wstrzykiwań, tabletka powlekana, tietyloperazyna, twór siatkowaty rdzenia przedłużonego, układ cholinergiczny, układ dopaminergiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pernazinum 25 mg
Pernazinum, zawierający perazynę, jest lekiem psychotropowym z grupy fenotiazyn o działaniu przeciwpsychotycznym, klasyfikowanym jako pochodna fenotiazyny z grupą piperazynową (kod ATC: N05AB10). Mechanizm działania perazyny opiera się na antagonizmie receptorów dopaminergicznych D1 i D2 w ośrodkowym układzie nerwowym, zwłaszcza w ośrodkach podkorowych, podwzgórzu oraz układzie limbicznym. Ponadto, lek blokuje receptory cholinergiczne, adrenergiczne α1, histaminowe oraz serotoninowe, co wpływa na jego złożony profil farmakodynamiczny. Dostępny jest w dawkach 25 mg i 100 mg, w formie tabletek zawierających odpowiednio 42,1 mg i 168,4 mg dimaleinianu perazyny.
dimaleinian perazyny, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwpsychotyczne, efekt pozapiramidowy, fenotiazyna, hipotensja ortostatyczna, lek psychotropowy, neuroleptyk klasyczny, ośrodkowy układ nerwowy, perazyna, pochodna fenotiazyny, receptor adrenergiczny, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor histaminowy, receptor serotoninowy, sedacja, szlak mezokortykalny, szlak mezolimbiczny, układ dopaminergiczny, układ nigrostriatalny, właściwości przeciwpsychotyczne, zaburzenie psychotyczne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Symquel XR 50 mg
Kwetiapina, substancja czynna preparatu Symquel XR, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy diazepin, oksazepin i tiazepin (kod ATC: N05AH04), dostępnym w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 50 mg, 200 mg, 300 mg oraz 400 mg. Mechanizm działania opiera się na wysokim powinowactwie do receptorów serotoninergicznych 5HT2 oraz dopaminergicznych D1 i D2, z przewagą blokady receptorów 5HT2, co przekłada się na skuteczność przeciwpsychotyczną przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka pozapiramidowych działań niepożądanych. Kwetiapina i jej aktywny metabolit norkwetiapina wykazują także powinowactwo do receptorów histaminergicznych, alfa-1- i alfa-2-adrenergicznych, a norkwetiapina dodatkowo do receptorów muskarynowych, co tłumaczy potencjalne działania przeciwcholinergiczne. Działanie przeciwdepresyjne norkwetiapiny wiąże się z hamowaniem transportera noradrenaliny oraz częściowym agonizmem receptorów 5HT1A.
agonista dopaminy, atypowy lek przeciwpsychotyczny, blokada depolaryzacyjna, dystonia, działanie agonistyczne, działanie kataleptyczne, działanie pozapiramidowe, działanie przeciwcholinergiczne, działanie przeciwdepresyjne, działanie przeciwpsychotyczne, kwetiapina, laktoza jednowodna, lek przeciwpsychotyczny, nadwrażliwość receptorów, neuroleptyk klasyczny, norkwetiapina, objaw pozapiramidowy, ośrodkowy układ nerwowy, receptor alfa-1-adrenergiczny, receptor alfa-2 adrenergiczny, receptor benzodiazepinowy, receptor D2, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor neuroprzekaźnikowy, receptor serotoninergiczny, receptor serotoninowy, substancja czynna, Symquel XR, szlak mezolimbiczny, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, transporter noradrenaliny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – ApoTiapina PR 400 mg
Kwetiapina, atypowy lek przeciwpsychotyczny z grupy diazepin, oksazepin i tiazepin (kod ATC: N05A H04), działa poprzez złożone oddziaływanie na receptory neuroprzekaźników w OUN, w tym serotoninowe 5HT2, dopaminowe D1 i D2, histaminowe oraz alfa1- i alfa2-adrenergiczne. Jej działanie antagonistyczne jest bardziej selektywne wobec receptorów 5HT2 niż D2, co tłumaczy skuteczność przeciwpsychotyczną przy niskim ryzyku pozapiramidowych działań niepożądanych. Metabolit norkwetiapina wykazuje dodatkowe właściwości, takie jak hamowanie transportera norepinefryny (NET) i częściowe agonistyczne działanie na receptory 5HT1A, co przyczynia się do efektu przeciwdepresyjnego. Kwetiapina nie wykazuje istotnego powinowactwa do receptorów benzodiazepinowych, a jej metabolit wykazuje umiarkowane powinowactwo do receptorów muskarynowych, co może wyjaśniać działanie przeciwcholinergiczne.
agonista dopaminy, atypowy lek przeciwpsychotyczny, blokada depolaryzacyjna, diazepiny oksazepiny tiazepiny, dystonia, działania pozapiramidowe, działanie agonistyczne, działanie antagonistyczne, działanie kataleptyczne, działanie przeciwcholinergiczne, działanie przeciwpsychotyczne, efekt przeciwdepresyjny, kwetiapina fumaran, lek neuroleptyczny, nadwrażliwość receptorów D2, neurony układu limbicznego, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, ośrodkowy układ nerwowy, receptory alfa1-adrenergiczne, receptory benzodiazepinowe, receptory dopaminergiczne, receptory dopaminowe D2, receptory histaminergiczne, receptory muskarynowe, receptory neuroprzekaźników, receptory serotoninergiczne, szlak mezolimbiczny, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, typowy lek przeciwpsychotyczny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Quetiapine Fair-Med 150 mg
Kwetiapina, substancja czynna preparatu Quetiapine Fair-Med, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy diazepin, oksazepin i tiazepin (kod ATC: N05A H04). Jej mechanizm działania opiera się na wysokim powinowactwie do receptorów serotoninowych 5HT2 oraz dopaminowych D1 i D2, z przewagą blokady receptorów 5HT2 nad D2, co przekłada się na skuteczność przeciwpsychotyczną przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka działań niepożądanych pozapiramidowych. Kwetiapina i jej aktywny metabolit norkwetiapina wykazują także powinowactwo do receptorów histaminergicznych i α1-adrenergicznych (odpowiedzialnych za sedację i hipotensję ortostatyczną), umiarkowane do α2-adrenergicznych oraz zróżnicowane działanie na receptory muskarynowe (niskie u kwetiapiny, umiarkowane do wysokiego u norkwetiapiny), co tłumaczy działanie przeciwcholinergiczne. Norkwetiapina dodatkowo hamuje transporter norepinefryny (NET) i działa jako częściowy agonista receptorów 5HT1A, co rozszerza spektrum terapeutyczne o właściwości przeciwdepresyjne i przeciwlękowe.
agonista receptora, atypowy lek przeciwpsychotyczny, diazepina, dystonia, działanie cholinergiczne, działanie niepożądane pozapiramidowe, działanie przeciwcholinergiczne, działanie przeciwdepresyjne, działanie przeciwlękowe, działanie przeciwpsychotyczne, hipotensja ortostatyczna, katalepsja, kwetiapina, neuroleptyk klasyczny, neuron dopaminergiczny, norkwetiapina, objaw pozapiramidowy, późna dyskineza, receptor 5HT1A, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminowy, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, szlak mezolimbiczny, transporter norepinefryny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Masultab 50 mg
Przedawkowanie amisulprydu stanowi poważny stan kliniczny, charakteryzujący się nasileniem działań farmakologicznych leku, obejmujących objawy neurologiczne, sercowo-naczyniowe oraz psychiatryczne. Do najczęstszych symptomów należą zawroty głowy, sedacja, śpiączka, hipotensja, objawy pozapiramidowe (dystonia, akatyzja, parkinsonizm) oraz wydłużenie odstępu QT w EKG, co niesie ryzyko zagrażających życiu arytmii. Mechanizmy tych objawów obejmują blokadę receptorów dopaminowych (D2) i adrenergicznych (α1) oraz wpływ na kanały jonowe mięśnia sercowego. Warto podkreślić, że zgony w przebiegu przedawkowania amisulprydu odnotowano głównie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków psychotropowych.
akatyzja, arytmia serca, badanie EKG, ciśnienie tętnicze, dystonia, hipotensja, leczenie podtrzymujące, lek przeciwcholinergiczny, lek psychotropowy, Masultab, monitorowanie kardiologiczne, objawy pozapiramidowe, objawy przedawkowania, parkinsonizm, przedawkowanie amisulprydu, receptory D2, receptory dopaminowe, sedacja, śpiączka, spowolnienie psychoruchowe, tachykardia, układ nigrostriatalny, układ przedsionkowy, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia przewodnictwa, zawroty głowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Promazin Jelfa 50 mg
Promazyna, substancja czynna produktu leczniczego Promazin Jelfa, jest neuroleptykiem z grupy pochodnych fenotiazyny o kodzie ATC N05AA03. Wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, obejmujące antagonizm receptorów dopaminergicznych (co hamuje przekaźnictwo w układzie limbicznym i nigrostriatalnym), serotoninowych 5-HT2, adrenergicznych α1, muskarynowych oraz histaminowych H1. Mechanizm ten odpowiada za jej właściwości uspokajające, przeciwpsychotyczne, przeciwwymiotne oraz słabe działanie przeciwautystyczne. Istotnym efektem jest również stymulacja wydzielania prolaktyny poprzez blokadę receptorów dopaminowych w osi podwzgórzowo-przysadkowej, co należy uwzględnić w monitorowaniu terapii.
działanie anticholinergiczne, działanie przeciwautystyczne, działanie przeciwhistaminowe, działanie przeciwpsychotyczne, działanie przeciwwymiotne, działanie uspokajające, lek przeciwpsychotyczny, pochodna fenotiazyny, prolaktyna, Promazin Jelfa, promazyna, promazyny chlorowodorek, receptor 5-HT2, receptor adrenergiczny, receptor adrenergiczny α1, receptor dopaminergiczny, receptor H1, receptor histaminowy, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, spadek ciśnienia ortostatyczny, tabletka drażowana, układ limbiczny, układ nigrostriatalny, układ podwzgórzowo-przysadkowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – ApoRopin 2 mg
Przedawkowanie ropinirolu, agonisty receptorów dopaminowych zawartego w leku ApoRopin (tabletki o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 2 mg, 4 mg i 8 mg), prowadzi do nadmiernej stymulacji receptorów dopaminowych w układzie nerwowym. Objawy przedawkowania obejmują dyskinezy, pobudzenie psychoruchowe, zaburzenia świadomości, halucynacje, splątanie, agitację, nudności, wymioty oraz zaburzenia układu krążenia, takie jak zmiany ciśnienia tętniczego i arytmie. Mechanizmy patofizjologiczne wynikają z agonistycznego działania ropinirolu na receptory dopaminowe w układzie nigrostriatalnym, mezolimbicznym oraz na receptory regulujące funkcje sercowo-naczyniowe i strefę wyzwalającą wymioty w pniu mózgu.
agitacja, agonista receptorów dopaminowych, antagonista dopaminy, antagonista receptorów dopaminowych D2, chlorowodorek ropinirolu, ciśnienie tętnicze, dyskineza, działanie dopaminergiczne, działanie prokinetyczne, działanie przeciwwymiotne, funkcja układu oddechowego, halucynacje, lek przeciwpsychotyczny, metoklopramid, monitorowanie funkcji życiowych, neuroleptyk, nudności i wymioty, objawy żołądkowo-jelitowe, oddział intensywnej terapii, parametry hemodynamiczne, pobudzenie psychoruchowe, ropinirol, splątanie, stan świadomości, strefa wyzwalająca wymioty, stymulacja dopaminergiczna, stymulacja receptorów dopaminowych, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, układ mezolimbiczny, układ nigrostriatalny, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia psychiczne, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia świadomości, zaburzenia układu krążenia - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Quetiapine Orion 300 mg
Kwetiapina, dostępna w dawkach 25 mg, 100 mg, 200 mg oraz 300 mg, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepiny (kod ATC: N05AH04). Jej działanie farmakodynamiczne opiera się na antagonizmie receptorów serotoninergicznych 5HT2 oraz dopaminergicznych D1 i D2, z przewagą blokady receptorów 5HT2, co przekłada się na niskie ryzyko wystąpienia objawów pozapiramidowych. Kwetiapina i jej aktywny metabolit norkwetiapina wykazują duże powinowactwo do receptorów histaminergicznych i α1-adrenergicznych, umiarkowane do α2-adrenergicznych oraz różne powinowactwo do receptorów muskarynowych (kwetiapina – niewielkie, norkwetiapina – średnie lub znaczne). Norkwetiapina dodatkowo hamuje czynnik transportujący norepinefrynę (NET) i działa częściowo agonistycznie na receptory 5HT1A, co może wspierać jej działanie przeciwdepresyjne.
antagonizm receptorowy, atypowy lek przeciwpsychotyczny, choroba afektywna dwubiegunowa, dystonia, efekt antycholinergiczny, epizod maniakalny, fumaran kwetiapiny, katalepsja, kwetiapina, leczenie schizofrenii, lek antycholinergiczny, lek przeciwdepresyjny, lek psycholeptyczny, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, schizofrenia, szlak mezolimbiczny, terapia skojarzona, transporter norepinefryny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Metoclopramidi hydrochloridum Noridem 5 mg/ml
Przedawkowanie metoklopramidu (Noridem 5 mg/ml roztwór do wstrzykiwań) może prowadzić do poważnych objawów klinicznych, w tym zaburzeń pozapiramidowych (dystonie, dyskineza, sztywność mięśniowa, drżenia), senności, obniżenia poziomu świadomości, splątania, omamów oraz w najcięższych przypadkach zatrzymania krążenia i oddychania. Mechanizmy patofizjologiczne obejmują blokadę receptorów dopaminergicznych w układzie nigrostriatalnym, działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy oraz zaburzenia równowagi neurotransmiterów. Objawy te wymagają natychmiastowej interwencji medycznej i intensywnego monitorowania parametrów życiowych pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji sercowo-naczyniowych i oddechowych.
benzodiazepiny, choroba Parkinsona, depresja ośrodka oddechowego, drżenie, dystonia, działanie depresyjne, funkcja poznawcza, lek przeciwcholinergiczny, metoklopramid, neurotransmisja, neurotransmitery, niepokój ruchowy, obniżony poziom świadomości, oddział intensywnej terapii, omamy, ośrodkowy układ nerwowy, przedawkowanie leku, receptor dopaminergiczny, receptor histaminowy, resuscytacja, senność, splątanie, sztywność mięśniowa, toksykologia, układ nigrostriatalny, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenia orientacji, zaburzenia percepcji, zaburzenia pozapiramidowe, zatrzymanie krążenia i oddychania - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Etiagen 200 mg
Kwetiapina, będąca atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepiny (kod ATC: N05AH04), wykazuje złożony mechanizm działania poprzez wysokie powinowactwo do receptorów serotoninowych 5HT₂ oraz dopaminowych D₁ i D₂, z przewagą wiązania do receptorów 5HT₂. Jej aktywny metabolit, norkwetiapina, dodatkowo wykazuje średnie do wysokiego powinowactwo do receptorów muskarynowych oraz hamuje transporter noradrenaliny (NET), co tłumaczy działanie przeciwdepresyjne. Kwetiapina charakteryzuje się także wysokim powinowactwem do receptorów histaminowych i adrenergicznych alfa1 oraz umiarkowanym do alfa2, co wiąże się z działaniem sedatywnym i potencjalnymi działaniami niepożądanymi sercowo-naczyniowymi. Brak powinowactwa do receptorów benzodiazepinowych eliminuje ryzyko działań benzodiazepinopochodnych. W badaniach przedklinicznych potwierdzono skuteczność przeciwpsychotyczną leku, z minimalnym ryzykiem wystąpienia objawów pozapiramidowych, co jest związane z selektywnym działaniem na układ limbiczny i brak wpływu na układ nigrostriatalny.
atypowy lek przeciwpsychotyczny, depolaryzacyjna blokada neuronów, działanie antycholinergiczne, działanie dystoniczne, działanie przeciwdepresyjne, działanie przeciwpsychotyczne, efekt kataleptyczny, kwetiapina, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, ośrodkowy układ nerwowy, receptor adrenergiczny alfa1, receptor adrenergiczny alfa2, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy 5HT2, transporter noradrenaliny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon substancji czynnych
Olanzapina – Właściwości farmakodynamiczne
Olanzapina jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym o szerokim spektrum działania, wykazującym antagonistyczne powinowactwo do licznych receptorów OUN, w tym serotoninowych (5HT2A/2C, 5HT3, 5HT6), dopaminowych (D1-D5), muskarynowych (M1-M5), α1-adrenergicznych oraz histaminowych H1. Charakteryzuje się wyższym powinowactwem do receptorów 5HT2 niż D2 (Ki <100 nM), co przekłada się na selektywne hamowanie aktywności neuronów dopaminergicznych układu mezolimbicznego (A10) przy minimalnym wpływie na układ nigrostriatalny (A9), co tłumaczy niskie ryzyko objawów pozapiramidowych. W badaniach PET i SPECT u ludzi potwierdzono większe wysycenie receptorów 5HT2A niż D2 po podaniu 10 mg olanzapiny oraz mniejsze wysycenie receptorów D2 w prążkowiu u pacjentów z schizofrenią reagujących na leczenie olanzapiną w porównaniu do innych neuroleptyków. Olanzapina wykazuje także działanie przeciwlękowe i korzystny profil bezpieczeństwa, co potwierdzają testy behawioralne i elektrofizjologiczne.
atypowy lek przeciwpsychotyczny, choroba afektywna dwubiegunowa, epizod maniakalny, epizod mieszany, katalepsja, lek przeciwmaniakalny, lek przeciwpsychotyczny, lit, objawy pozapiramidowe, pozytonowa tomografia emisyjna, receptor alfa1-adrenergiczny, receptor cholinergiczny muskarynowy, receptor dopaminowy, receptor histaminowy H1, receptor serotoninowy, remisja manii, schizofrenia, skala depresji Montgomery-Åsberg, stabilizator nastroju, terapia skojarzona, tomografia emisyjna pojedynczego fotonu, układ mezolimbiczny, układ nigrostriatalny, układ receptorowy, walproinian sodu, zaburzenie schizoafektywne, zapobieganie nawrotom - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Promazine Hasco 100 mg
Promazyna, należąca do alifatycznych pochodnych fenotiazyny (kod ATC: N05AA03), wykazuje złożony mechanizm działania farmakodynamicznego, obejmujący antagonizm receptorów dopaminergicznych, serotoninowych 5-HT2, adrenergicznych α1, muskarynowych oraz histaminowych H1. Jej podstawowy efekt terapeutyczny to działanie przeciwpsychotyczne, wynikające z blokady receptorów dopaminergicznych w układzie limbicznym i nigrostriatalnym, co hamuje przekaźnictwo dopaminergiczne. Dodatkowo promazyna wykazuje umiarkowane działanie uspokajające, słabe działanie przeciwautystyczne oraz przeciwwymiotne. Blokada receptorów α1 powoduje ortostatyczne spadki ciśnienia tętniczego, a antagonizm receptorów muskarynowych i H1 odpowiada za działanie cholinolityczne i przeciwhistaminowe, w tym sedację. Ponadto lek stymuluje wydzielanie prolaktyny, co może prowadzić do hiperprolaktynemii podczas terapii.
działanie cholinolityczne, działanie przeciwautystyczne, działanie przeciwhistaminowe, działanie przeciwpsychotyczne, działanie przeciwwymiotne, działanie uspokajające, hiperprolaktynemia, lek przeciwpsychotyczny, ortostatyczny spadek ciśnienia, pochodna fenotiazyny, prolaktyna, promazyna, przekaźnictwo dopaminergiczne, przekaźnictwo nerwowe, receptor adrenergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor histaminowy, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, układ endokrynny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ketipinor 100 mg
Ketipinor (kwetiapina w postaci fumaranu) jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy psycholeptyków, wykazującym działanie antagonistyczne głównie na receptory serotoninergiczne 5HT2 oraz dopaminergiczne D1 i D2, co tłumaczy jego skuteczność przeciwpsychotyczną przy niskim ryzyku działań pozapiramidowych. Kwetiapina i jej aktywny metabolit norkwetiapina wykazują również powinowactwo do receptorów histaminergicznych, α1- i α2-adrenergicznych oraz muskarynowych (szczególnie norkwetiapina), co może odpowiadać za działania antycholinergiczne i inne efekty farmakologiczne. Norkwetiapina dodatkowo hamuje transporter norepinefryny (NET) i działa częściowo agonistycznie na receptory 5HT1A, co może przyczyniać się do efektów przeciwdepresyjnych. W badaniach klinicznych dawki kwetiapiny od 75 do 800 mg/dobę wykazały skuteczność w leczeniu schizofrenii, epizodów maniakalnych oraz depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej, z profilem bezpieczeństwa charakteryzującym się niską częstością objawów pozapiramidowych (7,8% vs. 8,0% placebo w schizofrenii; 11,2% vs. 11,4% placebo w manii). Kwetiapina jest skuteczna zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej z litem lub walproinianem sodu, a jej stosowanie w dawkach do 800 mg/dobę jest dobrze tolerowane.
atypowy lek przeciwpsychotyczny, blokada depolaryzacyjna, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba dwubiegunowa, diazepiny, duża depresja, dystonia, działanie agonistyczne, działanie antycholinergiczne, działanie kataleptyczne, działanie niepożądane pozapiramidowe, działanie przeciwpsychotyczne, emisyjna tomografia pozytronowa, epizod depresyjny, epizod maniakalny, fumaran kwetiapiny, lek antycholinergiczny, lek przeciwdepresyjny, lek psycholeptyczny, lek stabilizujący nastrój, nadwrażliwość receptorów dopaminowych, norkwetiapina, objaw pozapiramidowy, ostra mania, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, schizofrenia, skala MADRS, szlak mezolimbiczny, tkanka mózgowa, transporter norepinefryny, typowy lek przeciwpsychotyczny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny, walproinian sodu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Questax XR 400 mg
Kwetiapina, substancja czynna leku Questax XR, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy pochodnych diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny (kod ATC: N05AH04), dostępnym w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 50 mg, 150 mg, 200 mg, 300 mg oraz 400 mg. Mechanizm działania kwetiapiny i jej aktywnego metabolitu norkwetiapiny opiera się na antagonizmie receptorów serotoninergicznych 5HT2 oraz dopaminergicznych D1 i D2, z przewagą powinowactwa do receptorów 5HT2, co przekłada się na skuteczność przeciwpsychotyczną przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka objawów pozapiramidowych. Kwetiapina wykazuje także duże powinowactwo do receptorów histaminergicznych i alfa1-adrenergicznych oraz umiarkowane do alfa2-adrenergicznych, natomiast norkwetiapina dodatkowo wykazuje umiarkowane do wysokiego powinowactwo do receptorów muskarynowych, co może odpowiadać za efekty antycholinergiczne. Brak powinowactwa do receptorów benzodiazepinowych wyklucza działanie anksjolityczne przez ten mechanizm.
atypowy lek przeciwpsychotyczny, blokada receptora D2, działanie anksjolityczne, działanie przeciwdepresyjne, działanie sedatywne, efekt antycholinergiczny, efekt kataleptyczny, kwetiapina, niedociśnienie ortostatyczne, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, pochodne diazepiny, receptor 5HT1A, receptor alfa1-adrenergiczny, receptor alfa2-adrenergiczny, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, transporter norepinefryny, typowy lek przeciwpsychotyczny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Etiagen XR 400 mg
Etiagen XR zawiera kwetapinę w postaci fumaranu, będącą atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy pochodnych diazepiny, oksazepiny i tiazepiny (kod ATC: N05AH04). Preparat dostępny jest w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 50 mg, 150 mg, 200 mg, 300 mg oraz 400 mg. Kwetapina oraz jej aktywny metabolit N-dealkilokwetiapina wykazują powinowactwo do receptorów serotoninowych 5HT₂ oraz dopaminowych D₁ i D₂, z przewagą antagonizmu wobec receptorów 5HT₂, co tłumaczy jej skuteczność przeciwpsychotyczną przy niskim ryzyku objawów pozapiramidowych. Metabolit wykazuje dodatkowo hamowanie transportera noradrenaliny (NET) oraz częściową agonistyczną aktywność wobec receptorów 5HT₁A, co może przyczyniać się do działania przeciwdepresyjnego.
agonista dopaminy, agonista receptora, atypowy lek przeciwpsychotyczny, dystonia, działanie przeciwpsychotyczne, fumaran, katalepsja, kwetiapina, lek przeciwdepresyjny, N-dealkilokwetiapina, objawy pozapiramidowe, ośrodkowy układ nerwowy, receptor 5HT1A, receptor alfa1-adrenergiczny, receptor alfa2-adrenergiczny, receptor benzodiazepinowy, receptor D2, receptor dopaminergiczny, receptor dopaminowy, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, test warunkowanego unikania, transporter noradrenaliny, typowy lek przeciwpsychotyczny, układ nigrostriatalny, zaburzenie psychotyczne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fenactil 25 mg/ml
Fenactil, zawierający chloropromazynę chlorowodorek w stężeniach 5 mg/ml oraz 25 mg/ml, jest neuroleptykiem z grupy pochodnych fenotiazyny o złożonym mechanizmie działania na ośrodkowy układ nerwowy. Jego główne efekty farmakodynamiczne obejmują silne działanie przeciwpsychotyczne i uspokajające, umiarkowane działanie przeciwlękowe i przeciwwymiotne oraz wpływ na ośrodek termoregulacji, co może prowadzić do zaburzeń regulacji temperatury ciała. Chloropromazyna działa antagonistycznie na receptory dopaminowe (silny efekt), serotoninowe 5-HT2 (umiarkowany do silnego), adrenergiczne α1 (umiarkowany do silnego), muskarynowe (umiarkowany) oraz wykazuje słabe działanie przeciwhistaminowe. Blokada receptorów dopaminowych w układzie limbicznym odpowiada za efekt przeciwpsychotyczny, natomiast w układzie nigrostriatalnym może wywoływać objawy pozapiramidowe.
chloropromazyna chlorowodorek, działanie cholinolityczne, działanie hipotensyjne, działanie przeciwautystyczne, działanie przeciwhistaminowe, działanie przeciwlękowe, działanie przeciwpsychotyczne, działanie przeciwwymiotne, lek neuroleptyczny, mechanizm termoregulacyjny, neuroleptyk klasyczny, objawy pozapiramidowe, ośrodek termoregulacji, ośrodkowy układ nerwowy, pochodne fenotiazyny, przekaźnictwo dopaminergiczne, receptor 5-HT2, receptor adrenergiczny α1, receptor dopaminowy, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, roztwór do wstrzykiwań, układ adrenergiczny, układ cholinergiczny, układ dopaminergiczny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny, układ serotoninergiczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ketilept 300 mg 300 mg
Kwetiapina, lek atypowy przeciwpsychotyczny z grupy pochodnych diazepiny, wykazuje szerokie spektrum działania farmakologicznego, głównie poprzez antagonizm receptorów serotoninowych 5HT2 oraz dopaminowych D1 i D2, z przewagą selektywności wobec 5HT2, co przekłada się na skuteczność przeciwpsychotyczną przy niskim ryzyku objawów pozapiramidowych. Aktywny metabolit norkwetiapina dodatkowo hamuje transporter noradrenaliny (NET) i działa częściowo agonistycznie na receptory 5HT1A, co może tłumaczyć jej właściwości przeciwdepresyjne. W badaniach klinicznych potwierdzono skuteczność kwetiapiny w leczeniu schizofrenii (dawki 75-750 mg/dobę) oraz różnych faz choroby afektywnej dwubiegunowej, w tym epizodów maniakalnych (dawki do 800 mg/dobę) i depresyjnych (300-600 mg/dobę), z korzystnym profilem bezpieczeństwa i niską częstością objawów pozapiramidowych (7,8% vs 8,0% placebo w schizofrenii; 11,2% vs 11,4% placebo w manii). W terapii długoterminowej kwetiapina skutecznie wydłuża czas do nawrotu zaburzeń nastroju, szczególnie w skojarzeniu ze stabilizatorami nastroju (dawki 400-800 mg/dobę). Farmakokinetycznie lek charakteryzuje się okresem półtrwania około 7 godzin, jednak receptorowe zajęcie 5HT2 i D2 utrzymuje się do 12 godzin.
ADHD, agonista dopaminy, akatyzja, atypowy lek przeciwpsychotyczny, choroba afektywna dwubiegunowa, ciężkie zaburzenie depresyjne, drżenie, dyskinezja, dystonia, emisyjna tomografia pozytonowa, epizod depresyjny, epizod maniakalny, hiperprolaktynemia, lek antycholinergiczny, nadwrażliwość receptorów dopaminergicznych, neuroleptyk klasyczny, niedoczynność tarczycy, niepokój, objaw pozapiramidowy, pochodna diazepiny, receptor alfa-1-adrenergiczny, receptor alfa-2 adrenergiczny, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminowy, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy 5HT2, szlak mezolimbiczny, sztywność mięśniowa, transporter noradrenaliny, TSH, układ nigrostriatalny, walproinian sodu, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie schizoafektywne - Leksykon leków
Przedawkowanie – Symamis 400 mg
Przedawkowanie amisulprydu manifestuje się nasileniem jego farmakologicznych efektów, w tym zawrotami głowy, sedacją, śpiączką, hipotonią oraz objawami pozapiramidowymi, takimi jak sztywność mięśniowa, drżenie czy dystonia. Występują również zaburzenia rytmu serca, w tym wydłużenie odstępu QT, co wymaga ciągłego monitorowania EKG. Mechanizmy toksyczności obejmują blokadę receptorów dopaminergicznych (D2) i α-adrenergicznych oraz wpływ na kanały jonowe mięśnia sercowego. Leczenie jest objawowe i podtrzymujące, obejmujące monitorowanie funkcji życiowych, zabezpieczenie dróg oddechowych, płynoterapię, stosowanie leków przeciwcholinergicznych w przypadku objawów pozapiramidowych oraz ewentualne leczenie wazopresyjne przy hipotensji. Amisulpryd jest słabo dializowany, dlatego hemodializa nie jest skuteczna, a brak swoistej odtrutki wymusza leczenie wspomagające.
akatyzja, amisulpryd, arytmia, choroba układu krążenia, depresja ośrodkowego układu nerwowego, drżenie, dysfunkcja nerek, dystonia, funkcja serca, hemodializa, hipotonia, interakcje lekowe, intubacja, lek przeciwcholinergiczny, lek psychotropowy, lek wazopresyjny, monitorowanie EKG, neuroleptyk, objawy pozapiramidowe, ośrodkowy układ nerwowy, płynoterapia, receptor D2, receptory alfa-adrenergiczne, receptory dopaminergiczne, sedacja, śpiączka, sztywność mięśniowa, układ nigrostriatalny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia rytmu serca, zawroty głowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Rispolept 1 mg/ml
Przedawkowanie roztworu doustnego Rispolept (1 mg/ml, rysperydon) prowadzi do nasilenia działania farmakologicznego leku, manifestującego się objawami ze strony ośrodkowego układu nerwowego i układu sercowo-naczyniowego. Do najczęstszych symptomów należą senność, sedacja, tachykardia (>100 uderzeń/min), niedociśnienie tętnicze, objawy pozapiramidowe (dystonia, akatyzja, parkinsonizm), wydłużenie odstępu QT w EKG oraz drgawki toniczno-kloniczne. Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem jest torsade de pointes, zwłaszcza przy jednoczesnym przedawkowaniu rysperydonu i paroksetyny, co wymaga intensywnego monitorowania kardiologicznego. Mechanizmy obejmują blokadę receptorów dopaminowych D2 i α-adrenergicznych oraz wpływ na kanały jonowe mięśnia sercowego.
akatyzja, antidotum, drgawki, drożność dróg oddechowych, dystonia, intensywna terapia, leczenie przeciwarytmiczne, lek przeciwcholinergiczny, lek sympatykomimetyczny, napad drgawkowy, niedociśnienie, objawy pozapiramidowe, ośrodkowy układ nerwowy, parkinsonizm, paroksetyna, receptor adrenergiczny, receptor dopaminowy D2, receptor serotoninowy, Rispolept, roztwór doustny, rysperydon, sedacja, sztywność mięśniowa, tachykardia, torsade de pointes, układ nigrostriatalny, układ sercowo-naczyniowy, węgiel aktywny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca, zapaść krążeniowa, zapis elektrokardiograficzny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pinexet 25 mg 25 mg
Pinexet zawiera kwetiapinę w postaci fumaranu, dostępny w dawkach 25 mg, 100 mg, 200 mg oraz 300 mg w formie tabletek powlekanych. Kwetiapina jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy pochodnych diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny (kod ATC: N05AH04). Jej mechanizm działania opiera się na antagonizmie receptorów serotoninergicznych 5HT2 oraz dopaminergicznych D1 i D2, z przewagą blokady receptorów 5HT2, co przekłada się na skuteczność przeciwpsychotyczną i zmniejszone ryzyko pozapiramidowych działań niepożądanych. Kwetiapina i jej aktywny metabolit norkwetiapina wykazują także powinowactwo do receptorów histaminergicznych, α1- i α2-adrenergicznych, przy czym norkwetiapina dodatkowo działa przeciwcholinergicznie poprzez umiarkowane do silnego powinowactwo do receptorów muskarynowych oraz hamuje transporter norepinefryny (NET) i działa częściowo agonistycznie na receptory 5HT1A, co może wspierać jej działanie przeciwdepresyjne.
antagonizm receptorowy, atypowy lek przeciwpsychotyczny, czynnik transportujący norepinefrynę, dystonia, działanie przeciwcholinergiczne, emisyjna tomografia komputerowa, fumaran, kwetiapina, mania, neuroleptyk, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, schizofrenia, szlak mezolimbiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Quetiapine Orion 25 mg
Quetiapine Orion to atypowy lek przeciwpsychotyczny z grupy psycholeptyków, klasyfikowany pod kodem ATC N05AH04, dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 25 mg, 100 mg, 200 mg i 300 mg, zawierających odpowiednio 25 mg, 100 mg, 200 mg i 300 mg kwetiapiny fumaran. Substancja czynna oraz jej aktywny metabolit, norkwetiapina, wykazują wysokie powinowactwo do receptorów serotoninergicznych 5HT2 oraz dopaminergicznych D1 i D2, co warunkuje ich działanie przeciwpsychotyczne. Kwetiapina charakteryzuje się selektywnym antagonizmem wobec receptorów 5HT2, co przekłada się na niższe ryzyko pozapiramidowych działań niepożądanych w porównaniu z klasycznymi neuroleptykami. Dodatkowo, lek wykazuje wysokie powinowactwo do receptorów histaminergicznych i α1-adrenergicznych oraz umiarkowane do α2-adrenergicznych, a norkwetiapina wykazuje działanie antycholinergiczne poprzez wiązanie z receptorami muskarynowymi. Mechanizm działania przeciwdepresyjnego wiąże się z hamowaniem transportera norepinefryny (NET) oraz częściowym agonizmem receptorów 5HT1A przez norkwetiapinę.
atypowy lek przeciwpsychotyczny, blokada depolaryzacyjna, częściowy agonizm, dystonia, działanie antycholinergiczne, działanie kataleptyczne, działanie pozapiramidowe, działanie przeciwdepresyjne, fumaran kwetiapiny, lek przeciwpsychotyczny drugiej generacji, nadwrażliwość receptorów dopaminowych, neuroleptyk klasyczny, norkwetiapina, objaw pozapiramidowy, receptor 5HT1A, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, szlak mezolimbiczny, transporter norepinefryny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Etiagen XR 50 mg
Kwetiapina, substancja czynna preparatu Etiagen XR, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy pochodnych diazepiny, oksazepiny i tiazepiny (kod ATC: N05AH04), dostępnym w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 50 mg, 150 mg, 200 mg, 300 mg oraz 400 mg. Zarówno kwetiapina, jak i jej aktywny metabolit N-dealkilokwetiapina wykazują znaczne powinowactwo do receptorów serotoninowych 5HT₂ oraz dopaminowych D₁ i D₂, co odpowiada za ich działanie przeciwpsychotyczne. Charakterystyczne jest selektywne antagonizowanie receptorów 5HT₂ względem D₂, co przekłada się na niskie ryzyko wystąpienia objawów pozapiramidowych. Ponadto, kwetiapina i jej metabolit wykazują duże powinowactwo do receptorów histaminergicznych i alfa₁-adrenergicznych oraz umiarkowane do alfa₂-adrenergicznych. N-dealkilokwetiapina dodatkowo wykazuje umiarkowane do dużego powinowactwo do receptorów muskarynowych oraz istotne hamowanie transportera noradrenaliny (NET) i częściową agonistyczną aktywność wobec receptorów 5HT₁A, co tłumaczy jej działanie przeciwdepresyjne.
atypowy lek przeciwpsychotyczny, działanie dystoniczne, efekt kataleptyczny, Etiagen XR, kwetiapina, N-dealkilokwetiapina, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, receptor 5HT1A, receptor alfa1-adrenergiczny, receptor alfa2-adrenergiczny, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminergiczny, receptor dopaminowy, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy 5HT2, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, transporter noradrenaliny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Nironovo SR 8 mg
Ropinirol, agonista receptorów dopaminowych D2/D3, stosowany w terapii choroby Parkinsona, wykazuje skuteczność zarówno w formie o natychmiastowym, jak i przedłużonym uwalnianiu (Nironovo SR). W badaniu 36-tygodniowym z udziałem 161 pacjentów z wczesną fazą choroby Parkinsona, ropinirol SR wykazał nie gorszą skuteczność niż forma natychmiastowa, z różnicą w części ruchowej UPDRS wynoszącą -0,7 punktu (95% CI: [-1,51, 0,10], p=0,0842). Przełączenie między formami było bezpieczne, z mniej niż 3% pacjentów wymagających zwiększenia dawki, bez konieczności jej zmniejszania. W 24-tygodniowym badaniu placebo-kontrolowanym u pacjentów z niedostatecznie kontrolowanymi objawami na lewodopę, ropinirol SR istotnie skrócił czas trwania okresu „wyłączenia” o 1,7 godziny (95% CI: [-2,34, -1,09], p<0,0001) oraz wydłużył czas "włączenia" o 1,7 godziny (95% CI: [1,06, 2,33], p<0,0001) i czas "włączenia" bez dokuczliwych dyskinez o 1,5 godziny (95% CI: [0,85, 2,13], p<0,0001), nie zwiększając jednocześnie czasu trwania dyskinez.
agonista receptorów dopaminowych, choroba Parkinsona, dyskineza, gospodarka hormonalna, lewodopa, odstęp QT, off-time, on-time, prążkowie, prolaktyna, receptor dopaminowy, repolaryzacja serca, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, transmisja dopaminergiczna, układ dopaminergiczny, układ nigrostriatalny, UPDRS, wydłużenie odstępu QT - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Kventiax 25 mg tabletki powlekane 25 mg
Kwetiapina, substancja czynna leku Kventiax, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepiny (kod ATC: N05AH04). Jej mechanizm działania opiera się na antagonizmie receptorów serotoninowych 5HT2 oraz dopaminowych D1 i D2, z przewagą blokady receptorów 5HT2 nad D2, co tłumaczy jej skuteczność przeciwpsychotyczną przy niskim ryzyku pozapiramidowych działań niepożądanych. Zarówno kwetiapina, jak i jej aktywny metabolit norkwetiapina, wykazują wysokie powinowactwo do receptorów histaminergicznych i α1-adrenergicznych oraz umiarkowane do α2-adrenergicznych. Norkwetiapina dodatkowo wykazuje umiarkowane do wysokiego powinowactwo do receptorów muskarynowych oraz hamuje transporter norepinefryny (NET) i działa jako częściowy agonista receptorów 5HT1A, co odpowiada za jej właściwości przeciwdepresyjne.
agonista dopaminy, atypowy lek przeciwpsychotyczny, diazepiny, dystonia, działanie kataleptyczne, działanie pozapiramidowe, działanie przeciwcholinergiczne, Kventiax, kwetiapina, lek przeciwpsychotyczny, nadwrażliwość receptorów dopaminowych, neuroleptyk, norkwetiapina, objaw pozapiramidowy, receptor 5HT1A, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminowy, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, szlak mezolimbiczny, transporter norepinefryny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon substancji czynnych
Chloropromazyna – Właściwości farmakodynamiczne
Chloropromazyna, substancja czynna preparatów Fenactil, jest pochodną fenotiazyny o kodzie ATC N05AA01, wykazującą silne działanie przeciwpsychotyczne poprzez antagonizm receptorów dopaminowych, zwłaszcza w układzie limbicznym i nigrostriatalnym. Dodatkowo blokuje receptory serotoninergiczne 5-HT2, adrenergiczne α1, muskarynowe oraz histaminowe H1, co przekłada się na jej kompleksowy profil farmakologiczny obejmujący działanie uspokajające, przeciwlękowe, przeciwautystyczne oraz przeciwwymiotne. Chloropromazyna wpływa także na ośrodek termoregulacji, wywołując efekt przeciwgorączkowy i obniżenie temperatury ciała. Działanie leku jest dawkozależne – niższe dawki dominują uspokajająco i przeciwlękowo, natomiast wyższe nasilają efekt przeciwpsychotyczny, a działanie przeciwwymiotne ujawnia się już przy niskich stężeniach dzięki blokadzie receptorów dopaminowych w strefie wyzwalającej chemoreceptora.
chloropromazyna, działanie cholinolityczne, działanie przeciwautystyczne, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwhistaminowe, działanie przeciwlękowe, działanie przeciwpsychotyczne, działanie przeciwwymiotne, Fenactil, lek przeciwpsychotyczny, neurotransmisja dopaminergiczna, objawy pozapiramidowe, ośrodek termoregulacji, ośrodkowy układ nerwowy, pochodna fenotiazyny, przekaźnictwo dopaminergiczne, receptor adrenergiczny α1, receptor dopaminowy, receptor H1, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny 5-HT2, strefa wyzwalająca chemoreceptora, szlak mezokortykalny, szlak mezolimbiczny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – KETREL XR 150 mg
KETREL XR to atypowy lek przeciwpsychotyczny zawierający 150 mg kwetiapiny fumaranu w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu. Kwetiapina i jej aktywny metabolit norkwetiapina wykazują wysokie powinowactwo do receptorów serotoninowych 5HT2 oraz dopaminowych D1 i D2, z przewagą antagonizmu wobec receptorów 5HT2, co tłumaczy jej działanie przeciwpsychotyczne oraz niskie ryzyko objawów pozapiramidowych (EPS). Lek charakteryzuje się również wysokim powinowactwem do receptorów histaminergicznych i alfa1-adrenergicznych, co może odpowiadać za działanie sedatywne i efekty sercowo-naczyniowe. Norkwetiapina wykazuje dodatkowo działanie antycholinergiczne dzięki powinowactwu do receptorów muskarynowych oraz mechanizmy przeciwdepresyjne poprzez hamowanie transportera norepinefryny (NET) i częściowe agonistyczne działanie na receptory 5HT1A.
agonista dopaminy, aktywność przeciwpsychotyczna, atypowy lek przeciwpsychotyczny, blok depolaryzacyjny, blokada receptora D2, dystonia, działanie antycholinergiczne, działanie kataleptyczne, działanie przeciwdepresyjne, fumaran kwetiapiny, kwetiapina, nadwrażliwość receptora dopaminowego, neuron mezolimbiczny, nietolerancja laktozy, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, receptor 5HT1A, receptor alfa1-adrenergiczny, receptor alfa2-adrenergiczny, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminowy, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy 5HT2, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, test odruchu unikania, transporter norepinefryny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Quetiapine Fair-Med 200 mg
Kwetiapina (Quetiapine Fair-Med) jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy diazepin, oksazepin i tiazepin (ATC: N05AH04), wykazującym złożony mechanizm działania poprzez antagonizm receptorów serotoninowych 5HT2 oraz dopaminowych D1 i D2, z przewagą powinowactwa do receptorów 5HT2. Jej aktywny metabolit, norkwetiapina, dodatkowo hamuje transporter norepinefryny (NET) i działa jako częściowy agonista receptorów 5HT1A, co przyczynia się do efektu przeciwdepresyjnego. Kwetiapina i norkwetiapina wykazują także wysokie powinowactwo do receptorów histaminergicznych i α1-adrenergicznych, umiarkowane do α2-adrenergicznych oraz norkwetiapina do receptorów muskarynowych, co tłumaczy jej działanie sedatywne i przeciwcholinergiczne. W badaniach przedklinicznych potwierdzono jej skuteczność przeciwpsychotyczną, m.in. poprzez hamowanie działania agonistów dopaminy i zwiększenie stężenia metabolitów dopaminy, co wskazuje na blokadę receptorów D2.
agonista dopaminy, antagonizm receptorowy, atypowy lek przeciwpsychotyczny, blokada receptorowa, depresja, dystonia, działanie agonistyczne, działanie kataleptyczne, działanie pozapiramidowe, działanie przeciwcholinergiczne, kwetiapina, lek przeciwpsychotyczny, nadwrażliwość receptorowa, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, ośrodkowy układ nerwowy, receptor 5HT1A, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminowy, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy 5HT2, receptor α-adrenergiczny, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, szlak mezolimbiczny, transporter norepinefryny, układ limbiczny, układ nigrostriatalny, układ receptorowy, zaburzenie nastroju, zaburzenie psychotyczne - Leksykon leków
Przedawkowanie – Adartrel 0,5 mg
Przedawkowanie ropinirolu, substancji czynnej leku Adartrel (dostępnego w dawkach 0,25 mg, 0,5 mg i 2 mg), prowadzi do nadmiernej stymulacji receptorów dopaminowych, co manifestuje się zespołem objawów neuropsychiatrycznych (pobudzenie, dezorientacja, halucynacje, omamy wzrokowe), zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego (hipotensja, tachykardia, arytmie), objawami gastrycznymi (nudności, wymioty) oraz zaburzeniami motorycznymi (dyskinezy, drżenia). Patomechanizm opiera się na nadaktywności układu dopaminergicznego, szczególnie w obrębie układów mezolimbicznego, mezokortykalnego i nigrostriatalnego.
Adartrel, agonista receptorów dopaminowych, antagonista dopaminy, drżenie, dyskineza, halucynacja, hipotensja, lek dopaminergiczny, lek neuroleptyczny, metoklopramid, nudność, objaw pozapiramidowy, omam wzrokowy, przedawkowanie leku, receptor dopaminowy, ropinirol, stymulacja dopaminergiczna, substancja czynna, tachykardia, układ dopaminergiczny, układ mezolimbiczny, układ nigrostriatalny, wymioty, zaburzenie motoryczne, zaburzenie neuropsychiatryczne, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego