Właściwości farmakodynamiczne leku Pinexet

Pinexet zawiera substancję czynną kwetiapinę w postaci fumaranu, dostępną w dawkach 25 mg, 100 mg, 200 mg oraz 300 mg w formie tabletek powlekanych. Kwetiapina należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwpsychotycznych, a dokładniej do pochodnych diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny (kod ATC: N05AH04).¹

Mechanizm działania

Kwetiapina jest klasyfikowana jako atypowy lek przeciwpsychotyczny. Jej działanie farmakologiczne opiera się na oddziaływaniu zarówno samej kwetiapiny, jak i jej aktywnego metabolitu – norkwetiapiny – na liczne receptory neuroprzekaźników w układzie nerwowym.²

Profil receptorowy kwetiapiny i norkwetiapiny charakteryzuje się następującymi właściwościami:

• Wykazują powinowactwo do receptorów serotoninergicznych (5HT2) oraz dopaminergicznych (D1 i D2) w mózgu.³
• Kliniczne działanie przeciwpsychotyczne i mniejsza częstość występowania pozapiramidowych działań niepożądanych, w porównaniu z typowymi lekami przeciwpsychotycznymi, wynika z bardziej wybiórczego antagonizmu wobec receptorów 5HT2 niż receptorów D2.⁴
• Nie wykazują zauważalnego powinowactwa do receptorów benzodiazepinowych.⁵
• Posiadają duże powinowactwo do receptorów histaminergicznych i α1-adrenergicznych.⁶
• Wykazują umiarkowane powinowactwo do receptorów α2-adrenergicznych.⁷

Istnieją również istotne różnice w działaniu receptorowym między kwetiapina a norkwetiapina:

• Kwetiapina wykazuje niewielkie lub nie wykazuje powinowactwa do receptorów muskarynowych.⁸
• Norkwetiapina wykazuje umiarkowane do dużego powinowactwo do różnych receptorów muskarynowych, co wyjaśnia jej działanie przeciwcholinergiczne.⁹
• Norkwetiapina hamuje czynnik transportujący norepinefrynę (NET) oraz wykazuje częściowe działanie agonistyczne na receptory 5HT1A, co może przyczyniać się do skuteczności terapeutycznej kwetiapiny jako leku przeciwdepresyjnego.¹⁰

Działanie farmakodynamiczne

Profil farmakodynamiczny kwetiapiny obejmuje liczne działania potwierdzające jej skuteczność przeciwpsychotyczną:

• Wykazuje aktywność w testach oceniających działanie przeciwpsychotyczne, takich jak test odruchu unikania.¹¹
• Hamuje działanie agonistów dopaminy, co zostało potwierdzone w testach behawioralnych i elektrofizjologicznych.¹²
• Zwiększa stężenie metabolitów dopaminy, co stanowi neurochemiczny wskaźnik blokady receptorów D2.¹³

W przeciwieństwie do typowych leków przeciwpsychotycznych, kwetiapina wykazuje właściwości atypowe, które potwierdzono w badaniach przedklinicznych oceniających ryzyko wywołania objawów pozapiramidowych.¹⁴ Do cech atypowości kwetiapiny należą:

• Brak wywołania nadwrażliwości receptorów D2 podczas długotrwałego stosowania.¹⁵
• Jedynie słabe działanie kataleptyczne przy dawkach skutecznie blokujących receptor dopaminowy D2.¹⁶
• Wybiórcze hamowanie przewodnictwa w neuronach układu limbicznego podczas przewlekłego stosowania, powodujące blokadę depolaryzacyjną szlaku mezolimbicznego, bez wpływu na zawierające dopaminę neurony układu nigrostriatalnego.¹⁷
• Minimalne wywoływanie objawów dystonii u małp rodzaju Cebus uwrażliwionych na działanie neuroleptyków po podaniu haloperydolu, zarówno po ostrym, jak i długotrwałym podawaniu kwetiapiny.¹⁸

Skuteczność kliniczna

Kwetiapina wykazuje skuteczność w leczeniu schizofrenii i manii przy podawaniu dwa razy na dobę, pomimo relatywnie krótkiego okresu półtrwania wynoszącego około 7 godzin.¹⁹ Zjawisko to potwierdzają dane z badań z wykorzystaniem emisyjnej tomografii komputerowej (PET), które wykazały, że połączenia kwetiapiny z receptorami 5HT2 i D2 utrzymują się do 12 godzin po podaniu leku.²⁰

Należy zaznaczyć, że skuteczność i bezpieczeństwo dawek większych niż 800 mg na dobę nie zostały dotychczas zbadane.²¹