neoplazja śródnabłonkowa pochwy
Neoplazja śródnabłonkowa pochwy (VAIN – Vaginal Intraepithelial Neoplasia) to przedrakowy stan dotyczący nabłonka pochwy, charakteryzujący się obecnością atypowych komórek, które nie przekroczyły błony podstawnej. Klasyfikuje się ją w skali od VAIN 1 (łagodne zmiany) do VAIN 3 (ciężka dysplazja/carcinoma in situ), w zależności od stopnia zaawansowania atypii komórkowej.
Głównym czynnikiem etiologicznym VAIN jest zakażenie wysokoonkogennymi typami wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), szczególnie typami 16 i 18. Zmiany te często występują u kobiet, które wcześniej przeszły leczenie z powodu neoplazji śródnabłonkowej szyjki macicy lub miały wykonaną histerektomię z powodu zmian dysplastycznych.
Diagnostyka VAIN opiera się na badaniu kolposkopowym z zastosowaniem kwasu octowego i płynu Lugola, biopsji podejrzanych obszarów oraz badaniu histopatologicznym. Zmiany często są wieloogniskowe i mogą być trudne do wykrycia ze względu na anatomię pochwy. Badanie cytologiczne ma ograniczoną czułość w wykrywaniu tych zmian.
Leczenie VAIN zależy od stopnia zaawansowania zmian, ich lokalizacji oraz wieku pacjentki. Metody terapeutyczne obejmują: obserwację (dla VAIN 1), wycięcie chirurgiczne, waporyzację laserową, elektrokoagulację, miejscowe stosowanie kwasu trichlorooctowego lub preparatów immunomodulujących (np. imikwimod). W przypadku VAIN 3 i zmian nawracających preferowane są metody ablacyjne lub resekcyjne.
Ryzyko progresji VAIN do inwazyjnego raka pochwy wynosi około 9-12%. Pacjentki po leczeniu VAIN wymagają regularnych kontroli z uwagi na możliwość nawrotów, które występują w około 30% przypadków. Szczepienia przeciwko HPV stanowią istotny element profilaktyki pierwotnej VAIN.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (hpv) – Leczenie
Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) jest powszechną infekcją przenoszoną drogą płciową, dla której nie istnieje skuteczna terapia eliminująca wirusa z organizmu. Leczenie koncentruje się na usuwaniu objawów, takich jak brodawki narządów płciowych (głównie HPV 6 i 11), oraz na terapii zmian przednowotworowych i nowotworów wywołanych przez typy wysokiego ryzyka (HPV 16, 18). W terapii brodawek stosuje się miejscowo środki cytotoksyczne (np. podofiloks 0,5%, 5-fluorouracyl, kwas trójchlorooctowy 80-90%) oraz modyfikatory odpowiedzi immunologicznej (imiquimod 5%, sinekatechy 15%, interferon alfa). W przypadku nieskuteczności farmakoterapii lub rozległych zmian stosuje się metody zabiegowe, takie jak krioterapia, elektrokoagulacja, laseroterapia czy usunięcie chirurgiczne. Nawrót brodawek występuje u 20-50% pacjentów w ciągu 3-6 miesięcy po leczeniu. Zmiany przednowotworowe szyjki macicy (CIN 1-3) oraz inne lokalizacje (VIN, VAIN, AIN) wymagają odpowiedniego leczenia, od obserwacji po zabiegi chirurgiczne i laseroterapię, w zależności od stopnia zaawansowania. Leczenie nowotworów związanych z HPV obejmuje chirurgię, radioterapię, chemioterapię, leczenie celowane i immunoterapię, z pięcioletnim przeżyciem w raku szyjki macicy na poziomie 66-79% przy zastosowaniu radiochemioterapii.
badania przesiewowe, brodawki narządów płciowych, cytologia szyjki macicy, elektrokoagulacja, fluorouracyl, HPV wysokiego ryzyka, imikwimod, immunoterapia doogniskowa, interferon alfa, kolposkopia, konizacja szyjki macicy, krioterapia, kwas trójchlorooctowy, laseroterapia, lek przeciwwirusowy, neoplazja śródnabłonkowa odbytu, neoplazja śródnabłonkowa pochwy, neoplazja śródnabłonkowa sromu, neoplazja śródnabłonkowa szyjki macicy, podofilina, podofiloks, rak szyjki macicy, szczepionka terapeutyczna, terapia fotodynamiczna, test DNA HPV, wirus brodawczaka ludzkiego, zmiany przednowotworowe - Leksykon chorób i schorzeń
Rak pochwy – Epidemiologia
Rak pochwy jest rzadkim nowotworem złośliwym żeńskiego układu rozrodczego, stanowiącym 1-2% wszystkich nowotworów ginekologicznych, z zachorowalnością wynoszącą 0,4-0,6/100 000 kobiet. Mediana wieku diagnozy to 67-69 lat, a około 50% pacjentek ma powyżej 70 lat. Najczęstszym typem histologicznym jest rak płaskonabłonkowy (80-90%). Główne czynniki ryzyka to zakażenie HPV (około 75% przypadków, szczególnie HPV16 i HPV18), starszy wiek, historia neoplazji szyjki macicy (CIN 3), palenie tytoniu oraz immunosupresja (np. zakażenie HIV). Wskaźniki 5-letniego przeżycia wg SEER wynoszą 76,8% dla raka ograniczonego do pochwy, 58,5% przy zajęciu węzłów chłonnych i 21,5% przy przerzutach odległych. Zachorowalność na raka pochwy wykazuje tendencję spadkową, co przypisuje się populacyjnemu stosowaniu badań cytologicznych i szczepień przeciw HPV.
badanie cytologiczne, badanie przesiewowe, CIN, cytologia, czerniak pochwy, dietylostilbestrol, gruczolakorak, gruczolakorak jasnokomórkowy, HPV, inwazyjny rak sromu, inwazyjny rak szyjki macicy, MRI, neoplazja śródnabłonkowa pochwy, neoplazja śródnabłonkowa szyjki macicy, Pap test, PET-CT, radioterapia, radioterapia miednicy, rak płaskonabłonkowy, rak pochwy, SCC, stadium choroby, stadium TNM, standaryzowany według wieku współczynnik zachorowalności, układ rozrodczy, ultrasonografia, VAIN, wirus brodawczaka ludzkiego, współczynnik zachorowalności, zakażenie HIV