martwica w miejscu wstrzyknięcia
Martwica w miejscu wstrzyknięcia (ang. injection site necrosis) to poważne powikłanie miejscowe po iniekcji, charakteryzujące się obumarciem tkanek w obrębie i wokół miejsca podania leku. Proces ten rozpoczyna się od reakcji zapalnej, która następnie prowadzi do niedokrwienia i nieodwracalnego uszkodzenia tkanek.
Najczęstszymi przyczynami martwicy w miejscu wstrzyknięcia są: podanie leków o właściwościach drażniących lub cytotoksycznych, ekstrawazacja (wyciek leku poza naczynie), zakażenie, reakcja alergiczna lub technika iniekcji powodująca uszkodzenie naczyń krwionośnych. Szczególnie narażeni są pacjenci z zaburzeniami krzepnięcia, chorzy na cukrzycę, osoby z obniżoną odpornością oraz pacjenci poddawani terapii przeciwzakrzepowej.
Objawy kliniczne obejmują początkowo zaczerwienienie, obrzęk i ból w miejscu wstrzyknięcia, następnie pojawia się zblednięcie lub sinienie tkanek, powstawanie pęcherzy, a w końcowym etapie – owrzodzenie i martwica. Leczenie zależy od stopnia zaawansowania zmian i może obejmować miejscowe stosowanie opatrunków, antybiotykoterapię w przypadku zakażenia oraz interwencję chirurgiczną (oczyszczenie rany, usunięcie martwiczych tkanek) w cięższych przypadkach.
Profilaktyka martwicy w miejscu wstrzyknięcia polega na stosowaniu prawidłowej techniki iniekcji, rotacji miejsc wstrzyknięć, unikaniu podawania drażniących substancji oraz odpowiednim szkoleniu personelu medycznego i pacjentów samodzielnie wykonujących iniekcje (np. diabetyków).
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas gadoterowy – Działania niepożądane
Kwas gadoterowy w postaci soli megluminowej, stosowany jako środek kontrastowy do rezonansu magnetycznego (stężenie 0,5 mmol/ml, 279,32 mg/ml), wykazuje profil bezpieczeństwa charakteryzujący się głównie łagodnymi do umiarkowanych, przejściowymi działaniami niepożądanymi. Najczęściej obserwuje się reakcje miejscowe w miejscu wstrzyknięcia, nudności oraz ból głowy. Działania niepożądane o częstości występowania niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) obejmują m.in. uczucie zimna, niedociśnienie, senność, zawroty głowy, wysypkę, nadciśnienie oraz zaburzenia smaku. Reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje skórne o charakterze miejscowym lub uogólnionym, mogą wystąpić natychmiastowo lub z opóźnieniem do kilku dni po podaniu. W rzadkich przypadkach odnotowano reakcje anafilaktyczne, które mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego i zgonu. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest zbliżony do dorosłych, z dominacją objawów żołądkowo-jelitowych i nadwrażliwości.
hemoliza, kołatanie serca, kompleks gadolinu, kwas DOTA, kwas gadoterowy, martwica cewek nerkowych, martwica w miejscu wstrzyknięcia, nerkopochodne włóknienie układowe, niewydolność nerek, obrzęk gardła, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, obrzęk powiek, ostra niewydolność nerek, pęcherzowe zapalenie skóry, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, rezonans magnetyczny, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy, wstrząs anafilaktyczny, wynaczynienie środka kontrastowego, zaburzenia rytmu serca, zapalenie spojówek, zapalenie żył powierzchniowych, zatrzymanie oddechu, zatrzymanie serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sinora 0,1 mg/ml
Sinora (noradrenalina) jako silny agonista receptorów alfa- i beta-adrenergicznych wykazuje istotne działanie wazokonstrykcyjne, co może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, takich jak nadciśnienie tętnicze, hipoksja tkankowa, urazy niedokrwienne, w tym zgorzel kończyn, a także zaburzenia rytmu serca, tachykardia, bradykardia oraz ostra niewydolność serca czy kardiomiopatia indukowana stresem. Długotrwałe podawanie bez odpowiedniego uzupełnienia objętości krwi może skutkować silnym obkurczeniem naczyń obwodowych i trzewnych, zmniejszeniem przepływu nerkowego, oligurią oraz wzrostem stężenia mleczanów w surowicy. W miejscu infuzji istnieje ryzyko podrażnienia lub martwicy tkanek, co wymaga ścisłej kontroli. Ponadto, preparat zawiera 0,14 mmol (3,3 mg) sodu na 1 ml roztworu, co w 50 ml fiolce daje 7,19 mmol (165,3 mg) sodu, co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej.
ból zamostkowy, bradykardia, duszność, efekt chronotropowy, efekt inotropowy, encefalopatia nadciśnieniowa, fotofobia, hipoksja, hipoksja tkankowa, jaskra ostra, kardiomiopatia stresowa, kąt tęczówkowo-rogówkowy, kołatanie serca, kurczliwość mięśnia sercowego, kwasica mleczanowa, martwica w miejscu wstrzyknięcia, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie nerek, niewydolność oddechowa, noradrenalina, obkurczanie naczyń krwionośnych, obkurczenie naczyń obwodowych, oliguria, ostra niewydolność serca, przełom nadciśnieniowy, psychoza, receptory alfa-adrenergiczne, receptory beta-adrenergiczne, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do infuzji, tachykardia, uraz niedokrwienny, wazokonstrykcja, wynaczynienie leku, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie moczu, zgorzel kończyn - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cyclolux multidose 0,5 mmol/ml
Kwas gadoterynowy, stosowany w Cyclolux multidose (0,5 mmol/ml, roztwór do wstrzykiwań), wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań klinicznych (2822 pacjentów) oraz obserwacyjnych (185500 pacjentów). Działania niepożądane mają najczęściej łagodny do umiarkowanego charakter i są przejściowe. Najczęściej obserwowane reakcje to nudności, ból głowy oraz reakcje w miejscu wstrzyknięcia. Inne niezbyt często występujące objawy obejmują niedociśnienie tętnicze, senność, zawroty głowy, wysypkę, astenie oraz zaburzenia smaku. Reakcje nadwrażliwości mogą pojawić się natychmiastowo lub z opóźnieniem, manifestując się głównie jako objawy skórne, ale także mogą dotyczyć układu oddechowego, krążenia i żołądkowo-jelitowego, z ryzykiem wstrząsu anafilaktycznego, który w bardzo rzadkich przypadkach może prowadzić do zgonu.
częstoskurcz, drgawka, ferrytyna, hemoliza, kołatanie serca, kwas gadoterynowy, martwica cewek nerkowych, martwica w miejscu wstrzyknięcia, nadciśnienie tętnicze, nerkopochodne włóknienie układowe, niedociśnienie tętnicze, objaw żołądkowo-jelitowy, obrzęk gardła, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, obrzęk powiek, odstęp PR, ostra niewydolność nerek, parestezja, pęcherzowe zapalenie skóry, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, rozszerzenie naczyń krwionośnych, rzadkoskurcz, saturacja tlenem, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy, stan przedomdleniowy, wstrząs anafilaktyczny, wynaczynienie, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie węchu, zapalenie spojówek, zapalenie żył powierzchniowych - Leksykon substancji czynnych
Terlipresyna – Działania niepożądane
Terlipresyna, wykorzystywana głównie w leczeniu krwawień z żylaków przełyku oraz zespołu wątrobowo-nerkowego (HRS), charakteryzuje się silnym działaniem naczynioskurczowym, co wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (1-10%) obejmują bladość, nadciśnienie tętnicze, ból brzucha, nudności, biegunkę oraz ból głowy, wynikające z mechanizmu zwężania naczyń krwionośnych. Dodatkowo, działanie antydiuretyczne terlipresyny może prowadzić do hiponatremii, szczególnie przy braku kontroli bilansu płynów. U pacjentów z HRS istnieje podwyższone ryzyko poważnych powikłań sercowo-naczyniowych, takich jak niedokrwienie mięśnia sercowego, arytmie, niedokrwienie jelit czy przeciążenie układu krążenia. Badania kliniczne sugerują, że podawanie terlipresyny w formie ciągłej infuzji dożylnej zmniejsza częstość ciężkich działań niepożądanych w porównaniu do bolusów dożylnych.
arytmia, bradykardia, duszność, hiperglikemia, hiponatremia, martwica, martwica w miejscu wstrzyknięcia, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie jelit, niedokrwienie macicy, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwienie obwodowe, niedokrwienie skóry, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, obrzęk płuc, sinica obwodowa, skurcz macicy, skurcz naczyń obwodowych, tachykardia, torsade de pointes, udar mózgu, wstrząs septyczny, zaburzenia drgawkowe, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń chłonnych, zawał mięśnia sercowego, zespół ostrego wyczerpania oddechowego, zespół wątrobowo-nerkowy, żylaki przełyku - Leksykon substancji czynnych
Tlenek gadolinu – Działania niepożądane
Tlenek gadolinu, stosowany jako składnik środków kontrastowych zawierających gadolin (np. kwas gadoterowy w preparacie Clariscan), jest powszechnie używany w diagnostyce MRI. Działania niepożądane mają najczęściej charakter przejściowy i obejmują reakcje miejscowe, nudności, ból głowy oraz reakcje nadwrażliwości, które mogą być natychmiastowe lub opóźnione. Rzadziej obserwuje się objawy takie jak niedociśnienie, nadciśnienie, zawroty głowy, wysypka czy zaburzenia rytmu serca. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko reakcji anafilaktycznych, które choć bardzo rzadkie, mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego i zgonu. Wśród poważnych powikłań wymienia się nerkopochodne włóknienie układowe (NSF), głównie u pacjentów z niewydolnością nerek, oraz ostre uszkodzenie nerek, w tym martwicę cewek nerkowych. Profil bezpieczeństwa u dzieci jest zbliżony do dorosłych, z dominującymi objawami żołądkowo-jelitowymi i reakcjami nadwrażliwości.
częstoskurcz, elektrokardiogram, ferrytyna w surowicy, hemoliza, kwas gadoterowy, martwica cewek nerkowych, martwica w miejscu wstrzyknięcia, nerkopochodne włóknienie układowe, niewydolność nerek, obrzęk gardła, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność nerek, pęcherzowe zapalenie skóry, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, rezonans magnetyczny, rzadkoskurcz, saturacja krwi tętniczej, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy z gadolinem, tlenek gadolinu, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu PR, zapalenie żył powierzchniowych, zatrzymanie oddechu, zatrzymanie serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sinora 0,2 mg/ml
Produkt leczniczy Sinora, zawierający noradrenalinę w postaci winianu, wywołuje liczne działania niepożądane wynikające z jego silnego działania naczynioskurczowego i pobudzającego układ współczulny. Wśród zaburzeń psychicznych obserwuje się niepokój, bezsenność, splątanie, osłabienie oraz stany psychotyczne. W układzie nerwowym mogą wystąpić ból głowy i drżenie, natomiast w obrębie narządu wzroku szczególnie istotna jest ostra jaskra, zwłaszcza u pacjentów z predyspozycją anatomiczną. Działania niepożądane układu sercowo-naczyniowego obejmują tachykardię, bradykardię, zaburzenia rytmu serca, kołatanie, wzrost kurczliwości mięśnia sercowego, ostrą niewydolność serca oraz kardiomiopatię indukowaną stresem. Ponadto, noradrenalina może powodować nadciśnienie tętnicze, hipoksję tkankową, urazy niedokrwienne, uczucie zimna i bladość kończyn.
bezsenność, ból głowy, ból zamostkowy, bradykardia, ciśnienie wewnątrzgałkowe, drżenie, duszność, działanie naczynioskurczowe, hipoksja, hipoksja tkankowa, kardiomiopatia stresowa, kołatanie serca, kurczliwość mięśnia sercowego, kwasica mleczanowa, lek wazopresyjny, martwica w miejscu wstrzyknięcia, mięsień sercowy, naczynia krwionośne, nadciśnienie tętnicze, nerki i drogi moczowe, niepokój, niewydolność oddechowa, noradrenalina, nudności, obkurczenie naczyń obwodowych, oliguria, ostra jaskra, ostra niewydolność serca, przewód pokarmowy, splątanie, stan psychotyczny, światłowstręt, tachykardia, układ nerwowy, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, układ współczulny, uraz niedokrwienny, wymioty, zaburzenia psychiczne, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie moczu, zmniejszenie przepływu nerkowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Noradrenaline Aguettant 0,08 mg/ml
Noradrenaline Aguettant, roztwór do infuzji zawierający 0,08 mg/ml noradrenaliny (odpowiadający 0,16 mg noradrenaliny winianu), wykazuje silne działanie naczynioskurczowe, co wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych obejmujących układ nerwowy (ból głowy, drżenie), psychiczny (niepokój), wzrokowy (ostra jaskra u pacjentów z predyspozycją do zamykania kąta tęczówkowo-rogówkowego), sercowo-naczyniowy (tachykardia, bradykardia, zaburzenia rytmu serca, kołatanie, ostra niewydolność serca, kardiomiopatia indukowana stresem), naczyniowy (nadciśnienie tętnicze, niedotlenienie tkanek, zgorzel kończyn), oddechowy (niewydolność oddechowa, duszność), żołądkowo-jelitowy (wymioty) oraz moczowy (zatrzymanie moczu). Miejscowo może powodować podrażnienie i martwicę w miejscu infuzji. Kontynuacja leczenia bez odpowiedniego uzupełnienia objętości wewnątrznaczyniowej może prowadzić do zwężenia naczyń, zmniejszenia perfuzji nerkowej, niedotlenienia tkanek i wzrostu stężenia mleczanów, co może pogarszać stan pacjenta.
ból gardła, ból zamostkowy, bradykardia, ciśnienie tętnicze, ciśnienie wewnątrzgałkowe, duszność, działanie naczynioskurczowe, efekt chronotropowy dodatni, efekt inotropowy dodatni, jaskra ostra, kardiomiopatia indukowana stresem, kąt tęczówkowo-rogówkowy, kołatanie serca, leczenie wazopresyjne, martwica w miejscu wstrzyknięcia, nadciśnienie tętnicze, niedotlenienie tkanek, niewydolność oddechowa, noradrenalina winian, ostra niewydolność serca, perfuzja tkankowa, przepływ krwi przez nerki, receptor adrenergiczny, stężenie mleczanów, światłowstręt, tachykardia, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, wytwarzanie moczu, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie rytmu serca, zatrzymanie moczu, zgorzel kończyn, zwężenie naczyń obwodowych