Działania niepożądane leku Cyclolux multidose (kwas gadoterynowy)

Kwas gadoterynowy, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Cyclolux multidose (0,5 mmol/ml, roztwór do wstrzykiwań), może powodować działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości występowania. Poniższa analiza przedstawia szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tego środka kontrastowego, oparte na danych z badań klinicznych (2822 pacjentów) oraz badań obserwacyjnych (185500 pacjentów).¹

Ogólna charakterystyka działań niepożądanych

Działania niepożądane związane ze stosowaniem kwasu gadoterynowego mają zazwyczaj łagodne do umiarkowanego nasilenie i charakter przejściowy. Najczęściej raportowane reakcje to reakcje w miejscu wstrzyknięcia, nudności oraz ból głowy.²

W badaniach klinicznych najczęstszymi niezbyt często obserwowanymi zdarzeniami niepożądanymi były: nudności, ból głowy, reakcje w miejscu wstrzyknięcia, uczucie zimna, niedociśnienie tętnicze, senność, zawroty głowy, uczucie gorąca, uczucie pieczenia, wysypka, astenia, zaburzenia smaku i nadciśnienie tętnicze.<sup data-drug="Cyclolux multidose" data-section="Działania niepożądane" title="Podczas badań klinicznych najczęstszymi, niezbyt często obserwowanymi (≥1/1000 do 3

W okresie po wprowadzeniu produktu do obrotu najczęściej raportowano: nudności, wymioty, świąd i reakcje nadwrażliwości.⁴

Reakcje nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości na kwas gadoterynowy najczęściej manifestują się jako reakcje skórne, które mogą być miejscowe, rozległe lub uogólnione. Reakcje te mogą wystąpić natychmiast (podczas wstrzyknięcia lub w ciągu godziny po wstrzyknięciu) lub z opóźnieniem (od 1 godziny do kilku dni po wstrzyknięciu).⁵

Reakcje natychmiastowe mogą obejmować jeden lub więcej objawów występujących jednocześnie lub kolejno, głównie dotyczących skóry, układu oddechowego, układu żołądkowo-jelitowego, stawów i/lub układu krążenia. Każdy z tych objawów może być zwiastunem rozpoczynającego się wstrząsu anafilaktycznego, który w bardzo rzadkich przypadkach może prowadzić do zgonu.⁶

Nerkopochodne włóknienie układowe

Zgłoszono pojedyncze przypadki nerkopochodnego włóknienia układowego (NSF) w związku ze stosowaniem kwasu gadoterynowego. Większość tych przypadków dotyczyła pacjentów, którzy jednocześnie otrzymywali także inny środek kontrastowy zawierający gadolin.⁷

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci

Profil bezpieczeństwa kwasu gadoterynowego u dzieci, określony w badaniach klinicznych i w badaniach po wprowadzeniu leku do obrotu, nie wykazuje żadnej swoistości w porównaniu z dorosłymi. Większość reakcji niepożądanych obserwowanych w populacji pediatrycznej to objawy żołądkowo-jelitowe lub objawy nadwrażliwości.⁸

Szczegółowa tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane kwasu gadoterynowego sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania zgodnie z następującą konwencją: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10000) oraz częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="Cyclolux multidose" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane wymienione są w poniższej tabeli zgodnie z klasyfikacją układów i narządów oraz zgodnie z częstością występowania określoną przez następującą konwencję: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10000 do <1/1000), bardzo rzadko (9

Mechanizmy i charakterystyka działań niepożądanych

Natychmiastowe reakcje nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości na kwas gadoterynowy mogą manifestować się w różnoraki sposób. Reakcje natychmiastowe, występujące podczas wstrzyknięcia lub w ciągu pierwszej godziny po podaniu, mogą obejmować jednocześnie lub kolejno objawy ze strony różnych układów:¹⁰

• Skóra – wysypka, rumień, pokrzywka, świąd, obrzęk naczynioruchowy
• Układ oddechowy – duszność, kaszel, skurcz oskrzeli, skurcz krtani, obrzęk gardła
• Układ krążenia – niedociśnienie, nadciśnienie, tachykardia, zaburzenia rytmu serca
• Układ żołądkowo-jelitowy – nudności, wymioty, ból brzucha
• Układ nerwowy – zawroty głowy, ból głowy, parestezje

Każdy z tych objawów może być zwiastunem rozwijającego się wstrząsu anafilaktycznego, który w ekstremalnie rzadkich przypadkach może prowadzić do zgonu.¹¹

Opóźnione reakcje nadwrażliwości

Opóźnione reakcje nadwrażliwości (od 1 godziny do kilku dni po wstrzyknięciu) występują głównie w postaci reakcji skórnych, takich jak wysypka, świąd, rumień czy wyprysk.¹²

Nerkopochodne włóknienie układowe (NSF)

Nerkopochodne włóknienie układowe jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem związanym ze stosowaniem środków kontrastowych zawierających gadolin. Charakteryzuje się postępującym włóknieniem skóry i tkanek wewnętrznych. Większość przypadków NSF związanych z kwasem gadoterynowym dotyczyła pacjentów, którzy jednocześnie otrzymywali także inny środek kontrastowy zawierający gadolin.¹³

Monitorowanie bezpieczeństwa

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest systematyczne zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych przez personel medyczny. Umożliwia to ciągłe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania kwasu gadoterynowego.¹⁴

Działania niepożądane powinny być zgłaszane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub do podmiotu odpowiedzialnego.¹⁵