zapalenie żył powierzchniowych
Zapalenie żył powierzchniowych (thrombophlebitis superficialis) to schorzenie charakteryzujące się stanem zapalnym żyły z obecnością zakrzepu w jej świetle. Dotyczy ono żył położonych powierzchownie, najczęściej kończyn dolnych. W przeciwieństwie do zakrzepicy żył głębokich, zapalenie żył powierzchniowych rzadziej prowadzi do poważnych powikłań, choć nie należy go bagatelizować.
Główne czynniki ryzyka obejmują żylaki, urazy mechaniczne, infekcje, długotrwałe unieruchomienie, ciążę, stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych oraz niektóre choroby (np. nowotwory, choroby autoimmunologiczne). Charakterystyczne objawy to ból, zaczerwienienie i wyczuwalny twardy powrózek wzdłuż przebiegu zajętej żyły. Mogą wystąpić również obrzęk oraz podwyższona temperatura ciała.
Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym i ultrasonografii dopplerowskiej, która pozwala ocenić zasięg zakrzepu i wykluczyć zakrzepicę żył głębokich. Leczenie obejmuje stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, heparyn drobnocząsteczkowych w przypadku rozległych zmian, kompresjoterapię oraz, w wybranych przypadkach, interwencję chirurgiczną. Ważne jest różnicowanie z zakrzepicą żył głębokich, która wymaga innego podejścia terapeutycznego.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas gadoterowy – Działania niepożądane
Kwas gadoterowy w postaci soli megluminowej, stosowany jako środek kontrastowy do rezonansu magnetycznego (stężenie 0,5 mmol/ml, 279,32 mg/ml), wykazuje profil bezpieczeństwa charakteryzujący się głównie łagodnymi do umiarkowanych, przejściowymi działaniami niepożądanymi. Najczęściej obserwuje się reakcje miejscowe w miejscu wstrzyknięcia, nudności oraz ból głowy. Działania niepożądane o częstości występowania niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) obejmują m.in. uczucie zimna, niedociśnienie, senność, zawroty głowy, wysypkę, nadciśnienie oraz zaburzenia smaku. Reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje skórne o charakterze miejscowym lub uogólnionym, mogą wystąpić natychmiastowo lub z opóźnieniem do kilku dni po podaniu. W rzadkich przypadkach odnotowano reakcje anafilaktyczne, które mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego i zgonu. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest zbliżony do dorosłych, z dominacją objawów żołądkowo-jelitowych i nadwrażliwości.
hemoliza, kołatanie serca, kompleks gadolinu, kwas DOTA, kwas gadoterowy, martwica cewek nerkowych, martwica w miejscu wstrzyknięcia, nerkopochodne włóknienie układowe, niewydolność nerek, obrzęk gardła, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, obrzęk powiek, ostra niewydolność nerek, pęcherzowe zapalenie skóry, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, rezonans magnetyczny, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy, wstrząs anafilaktyczny, wynaczynienie środka kontrastowego, zaburzenia rytmu serca, zapalenie spojówek, zapalenie żył powierzchniowych, zatrzymanie oddechu, zatrzymanie serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cyclolux 0,5 mmol/ml
Kwas gadoterynowy, substancja czynna preparatu Cyclolux, wykazuje profil bezpieczeństwa charakteryzujący się głównie łagodnymi do umiarkowanych, przejściowymi działaniami niepożądanymi. Najczęściej obserwuje się reakcje w miejscu wstrzyknięcia, nudności oraz ból głowy. W badaniach klinicznych częstość występowania działań niepożądanych mieści się w zakresie od niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) do rzadko (≥1/10000 do <1/1000), obejmując m.in. niedociśnienie tętnicze, senność, zawroty głowy, wysypkę, astenie oraz zaburzenia smaku. Reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje skórne i anafilaktyczne, mogą wystąpić natychmiast lub z opóźnieniem i w bardzo rzadkich przypadkach prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego, z potencjalnym ryzykiem zgonu. Zgłoszono również pojedyncze przypadki nerkopochodnego włóknienia układowego (NSF), głównie u pacjentów stosujących jednocześnie inne środki kontrastowe zawierające gadolin.
astenia, częstoskurcz, drgawka, hemoliza, kwas gadoterynowy, martwica cewek nerkowych, nadciśnienie tętnicze, nerkopochodne włóknienie układowe, niedociśnienie tętnicze, obrzęk gardła, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność nerek, parestezja, pęcherzowe zapalenie skóry, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rozszerzenie naczyń krwionośnych, rzadkoskurcz, saturacja tlenem, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, stan przedomdleniowy, wynaczynienie, zaburzenie rytmu serca, zapalenie spojówek, zapalenie żył powierzchniowych, zatrzymanie oddechu, zatrzymanie serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Clariscan 0,5 mmol/ml
Kwas gadoterowy, składnik środka kontrastowego Clariscan, wykazuje profil bezpieczeństwa charakteryzujący się głównie łagodnymi do umiarkowanych, przejściowymi działaniami niepożądanymi. Najczęściej obserwuje się reakcje w miejscu wstrzyknięcia, nudności oraz ból głowy. W badaniach klinicznych (n=2822) oraz obserwacyjnych (n=185 500) zgłaszano rzadkie działania niepożądane o częstości >1/1000 do <1/100, takie jak uczucie zimna, niedociśnienie, senność, zawroty głowy, wysypka, a także reakcje nadwrażliwości, które mogą manifestować się natychmiastowo lub z opóźnieniem, obejmując objawy skórne, oddechowe, żołądkowo-jelitowe, stawowe i krążeniowe. W bardzo rzadkich przypadkach odnotowano reakcje anafilaktyczne oraz pojedyncze przypadki nerkopochodnego włóknienia układowego (NSF), głównie u pacjentów stosujących jednocześnie inne środki kontrastowe zawierające gadolin. Profil bezpieczeństwa u dzieci jest zbliżony do dorosłych, z dominacją objawów żołądkowo-jelitowych i nadwrażliwości.
częstoskurcz, drgawka, hemoliza, kwas gadoterowy, martwica cewek nerkowych, nadmierna potliwość, nerkopochodne włóknienie układowe, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność nerek, pęcherzowe zapalenie skóry, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rzadkoskurcz, saturacja krwi tętniczej, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy, zaburzenie rytmu serca, zapalenie żył powierzchniowych, zatrzymanie oddechu, zatrzymanie serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Gadoteric Acid Farmak 0,5 mmol/ml
Kwas gadoterynowy (0,5 mmol/ml) stosowany jako środek kontrastowy w MRI charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa obejmującym głównie łagodne do umiarkowanych, przejściowe działania niepożądane. Najczęściej obserwuje się reakcje w miejscu wstrzyknięcia, nudności oraz ból głowy, z częstością występowania od ≥1/1000 do <1/100 przypadków. Reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje skórne i anafilaktyczne, mogą pojawić się natychmiast lub z opóźnieniem, a w bardzo rzadkich przypadkach prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego. Istotnym, choć rzadkim powikłaniem jest nerkopochodne włóknienie układowe (NSF), szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub stosujących inne środki kontrastowe zawierające gadolin. Profil bezpieczeństwa u dzieci jest zbliżony do dorosłych, z dominującymi objawami ze strony układu pokarmowego i nadwrażliwości.
arytmia, badanie MRI, ból głowy, bradykardia, duszność, hemoliza, kwas gadoterynowy, martwica cewek nerkowych, nadciśnienie, nerkopochodne włóknienie układowe, niedociśnienie, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność nerek, parestezja, pęcherzowe zapalenie skóry, pokrzywka, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, rozszerzenie naczyń krwionośnych, saturacja tlenem, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy, tachykardia, zapalenie spojówek, zapalenie żył powierzchniowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dotagraf 0,5 mmol/ml
Dotagraf, zawierający kwas gadoterynowy w postaci soli megluminowej, jest środkiem kontrastowym stosowanym w rezonansie magnetycznym, który może wywoływać działania niepożądane o charakterze głównie łagodnym do umiarkowanego i przejściowym. Najczęściej obserwuje się reakcje w miejscu wstrzyknięcia, nudności oraz ból głowy, a także objawy takie jak uczucie zimna, niedociśnienie tętnicze, senność, zawroty głowy, uczucie gorąca, pieczenia, wysypka, astenia, zaburzenia smaku i nadciśnienie tętnicze. Reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje skórne i anafilaktyczne, stanowią istotne ryzyko kliniczne, pojawiające się najczęściej natychmiastowo lub w ciągu pierwszej godziny po podaniu, z możliwością progresji do wstrząsu anafilaktycznego, który może być śmiertelny. Wystąpiły również pojedyncze przypadki nerkopochodnego włóknienia układowego (NSF), głównie u pacjentów z jednoczesnym podaniem innych gadolinowych środków kontrastowych.
częstoskurcz, drgawki, duszność, dysfagia, kwas gadoterynowy, martwica cewek nerkowych, nadciśnienie tętnicze, nerkopochodne włóknienie układowe, niedociśnienie tętnicze, obrzęk gardła, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność nerek, parestezja, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, rezonans magnetyczny, rzadkoskurcz, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, śpiączka, środek kontrastowy, wstrząs anafilaktyczny, wynaczynienie, zaburzenie rytmu serca, zapalenie spojówek, zapalenie żył powierzchniowych, zatrzymanie akcji serca, zatrzymanie oddechu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cyclolux multidose 0,5 mmol/ml
Kwas gadoterynowy, stosowany w Cyclolux multidose (0,5 mmol/ml, roztwór do wstrzykiwań), wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań klinicznych (2822 pacjentów) oraz obserwacyjnych (185500 pacjentów). Działania niepożądane mają najczęściej łagodny do umiarkowanego charakter i są przejściowe. Najczęściej obserwowane reakcje to nudności, ból głowy oraz reakcje w miejscu wstrzyknięcia. Inne niezbyt często występujące objawy obejmują niedociśnienie tętnicze, senność, zawroty głowy, wysypkę, astenie oraz zaburzenia smaku. Reakcje nadwrażliwości mogą pojawić się natychmiastowo lub z opóźnieniem, manifestując się głównie jako objawy skórne, ale także mogą dotyczyć układu oddechowego, krążenia i żołądkowo-jelitowego, z ryzykiem wstrząsu anafilaktycznego, który w bardzo rzadkich przypadkach może prowadzić do zgonu.
częstoskurcz, drgawka, ferrytyna, hemoliza, kołatanie serca, kwas gadoterynowy, martwica cewek nerkowych, martwica w miejscu wstrzyknięcia, nadciśnienie tętnicze, nerkopochodne włóknienie układowe, niedociśnienie tętnicze, objaw żołądkowo-jelitowy, obrzęk gardła, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, obrzęk powiek, odstęp PR, ostra niewydolność nerek, parestezja, pęcherzowe zapalenie skóry, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, rozszerzenie naczyń krwionośnych, rzadkoskurcz, saturacja tlenem, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy, stan przedomdleniowy, wstrząs anafilaktyczny, wynaczynienie, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie węchu, zapalenie spojówek, zapalenie żył powierzchniowych - Leksykon substancji czynnych
Tlenek gadolinu – Działania niepożądane
Tlenek gadolinu, stosowany jako składnik środków kontrastowych zawierających gadolin (np. kwas gadoterowy w preparacie Clariscan), jest powszechnie używany w diagnostyce MRI. Działania niepożądane mają najczęściej charakter przejściowy i obejmują reakcje miejscowe, nudności, ból głowy oraz reakcje nadwrażliwości, które mogą być natychmiastowe lub opóźnione. Rzadziej obserwuje się objawy takie jak niedociśnienie, nadciśnienie, zawroty głowy, wysypka czy zaburzenia rytmu serca. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko reakcji anafilaktycznych, które choć bardzo rzadkie, mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego i zgonu. Wśród poważnych powikłań wymienia się nerkopochodne włóknienie układowe (NSF), głównie u pacjentów z niewydolnością nerek, oraz ostre uszkodzenie nerek, w tym martwicę cewek nerkowych. Profil bezpieczeństwa u dzieci jest zbliżony do dorosłych, z dominującymi objawami żołądkowo-jelitowymi i reakcjami nadwrażliwości.
częstoskurcz, elektrokardiogram, ferrytyna w surowicy, hemoliza, kwas gadoterowy, martwica cewek nerkowych, martwica w miejscu wstrzyknięcia, nerkopochodne włóknienie układowe, niewydolność nerek, obrzęk gardła, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność nerek, pęcherzowe zapalenie skóry, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, rezonans magnetyczny, rzadkoskurcz, saturacja krwi tętniczej, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy z gadolinem, tlenek gadolinu, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu PR, zapalenie żył powierzchniowych, zatrzymanie oddechu, zatrzymanie serca