gospodarka fosforanowo-wapniowa
Gospodarka fosforanowo-wapniowa odnosi się do zintegrowanego systemu regulacji stężenia wapnia i fosforanów w organizmie człowieka. To kluczowy element homeostazy, który zapewnia prawidłowe funkcjonowanie układu kostnego, nerwowego, mięśniowego oraz wielu procesów komórkowych.
Główną rolę w regulacji gospodarki fosforanowo-wapniowej odgrywają trzy hormony: parathormon (PTH) wydzielany przez przytarczyce, kalcytonina produkowana przez komórki C tarczycy oraz witamina D, szczególnie jej aktywna forma 1,25-dihydroksycholekalcyferol. PTH podnosi stężenie wapnia we krwi poprzez uwalnianie go z kości, zwiększenie wchłaniania w jelitach i reabsorpcji w nerkach, jednocześnie zwiększając wydalanie fosforanów. Kalcytonina działa przeciwstawnie do PTH, obniżając stężenie wapnia.
Zaburzenia gospodarki fosforanowo-wapniowej mogą prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych, takich jak osteoporoza, osteomalacja, krzywica, kamica nerkowa, hiperkalcemia czy hipokalcemia. Stany te często towarzyszą chorobom nerek, przytarczyc, nowotworom oraz mogą być następstwem długotrwałego stosowania niektórych leków, zwłaszcza glikokortykosteroidów.
Diagnostyka zaburzeń gospodarki fosforanowo-wapniowej obejmuje oznaczenie stężenia wapnia całkowitego i zjonizowanego, fosforanów nieorganicznych w surowicy, PTH, metabolitów witaminy D oraz parametrów funkcji nerek. W terapii zaburzeń stosuje się m.in. suplementację wapnia i witaminy D, leki zwiększające gęstość mineralną kości, leki obniżające stężenie wapnia czy modyfikację diety.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Sewelamer – Właściwości farmakodynamiczne
Sewelamer jest niewchłanialnym, usieciowanym polimerem wiążącym fosforany w przewodzie pokarmowym poprzez protonowane grupy aminowe, co skutkuje obniżeniem stężenia fosforanów w surowicy. W badaniach klinicznych u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek poddawanych hemodializie, węglan sewelameru (dawka trzy razy dziennie) wykazał równoważność terapeutyczną z chlorowodorkiem sewelameru, utrzymując średnie stężenia fosforanów na poziomie około 1,5–1,7 mmol/l. Sewelamer nie zawiera wapnia, co zmniejsza ryzyko hiperkalcemii w porównaniu do leków wiążących fosforany oparte na związkach wapnia. Ponadto, lek wiąże kwasy żółciowe, co prowadzi do obniżenia cholesterolu całkowitego i LDL o 15-39% bez wpływu na triglicerydy, HDL i albuminy, jednak może zakłócać wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K). W monoterapii sewelamer nie wykazuje spójnego wpływu na stężenie parathormonu (iPTH), dlatego w leczeniu wtórnej nadczynności przytarczyc zaleca się jego stosowanie w ramach terapii skojarzonej, obejmującej suplementację wapnia i witaminy D lub jej analogów.
25-dihydroksy-witamina D3, chlorowodorek sewelameru, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, dializa otrzewnowa, działanie niepożądane, gospodarka fosforanowo-wapniowa, gospodarka wapniowa, hemodializa, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, iPTH, kod ATC, kwasy żółciowe, parathormon, powierzchnia ciała, przewlekła choroba nerek, sewelamer, stężenie fosforanów, układ pokarmowy, węglan sewelameru, wiązanie fosforanów, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, wtórna nadczynność przytarczyc, żywica jonowymienna