zespół niewydolności oddechowej dorosłych
Zespół niewydolności oddechowej dorosłych (ARDS – Acute Respiratory Distress Syndrome) to ciężka, zagrażająca życiu forma ostrej niewydolności oddechowej, charakteryzująca się nagłym rozwojem obrzęku płuc o pochodzeniu niekardiogennym. Patofizjologicznie ARDS cechuje się zwiększoną przepuszczalnością śródbłonka naczyń płucnych, co prowadzi do gromadzenia się bogatego w białko płynu w przestrzeni pęcherzykowej.
Rozpoznanie ARDS opiera się na kryteriach berlińskich z 2012 roku, które obejmują: ostry początek (do 7 dni), obecność obustronnych nacieków w badaniach obrazowych płuc, niewydolność oddechową niespowodowaną niewydolnością serca lub przewodnieniem oraz stosunek PaO2/FiO2 ≤ 300 mmHg przy PEEP ≥ 5 cm H2O. W zależności od stopnia hipoksemii wyróżnia się ARDS łagodny (PaO2/FiO2: 200-300 mmHg), umiarkowany (PaO2/FiO2: 100-200 mmHg) i ciężki (PaO2/FiO2 < 100 mmHg).
Leczenie ARDS opiera się przede wszystkim na wentylacji mechanicznej z zastosowaniem strategii protekcyjnej (mała objętość oddechowa 4-8 ml/kg należnej masy ciała, ograniczenie ciśnienia plateau < 30 cm H2O), optymalnego PEEP, a w przypadkach ciężkiej hipoksemii - wentylacji w pozycji na brzuchu. W wybranych przypadkach można rozważyć zastosowanie blokady nerwowo-mięśniowej, wziewnego tlenku azotu oraz pozaustrojowego utlenowania krwi (ECMO).
Śmiertelność w ARDS pozostaje wysoka i wynosi od 30% do 45%, zależnie od ciężkości zespołu. Kluczowe znaczenie dla poprawy rokowania ma wczesne rozpoznanie, identyfikacja i leczenie przyczyny wywołującej oraz wdrożenie odpowiedniego postępowania wentylacyjnego, minimalizującego ryzyko wentylacyjnego uszkodzenia płuc.