białka oporności wielolekowej
Białka oporności wielolekowej (MDR – Multidrug Resistance Proteins) to grupa białek transportowych należących do nadrodziny transporterów ABC (ATP-binding cassette). Ich główną funkcją jest aktywne usuwanie różnorodnych substancji chemicznych z wnętrza komórek, co stanowi naturalny mechanizm obronny organizmu przed ksenobiotykami.
Najlepiej poznanym białkiem MDR jest glikoproteina P (P-gp, kodowana przez gen MDR1/ABCB1), która odgrywa kluczową rolę w farmakokinetyce wielu leków. Inne ważne białka z tej grupy to MRP (Multidrug Resistance-associated Proteins) oraz BCRP (Breast Cancer Resistance Protein). Białka te występują fizjologicznie w nabłonku jelit, hepatocytach, komórkach kanalików nerkowych oraz w barierze krew-mózg, gdzie regulują transport leków i metabolitów.
W kontekście klinicznym, nadekspresja białek MDR stanowi poważny problem terapeutyczny, szczególnie w onkologii. Komórki nowotworowe często wykazują zwiększoną ekspresję tych transporterów, co prowadzi do aktywnego usuwania leków przeciwnowotworowych z komórek i rozwoju oporności na chemioterapię. Zjawisko to może dotyczyć jednocześnie wielu strukturalnie i funkcjonalnie różnych cytostatyków.
Badania nad inhibitorami białek MDR stanowią ważny kierunek poszukiwań w farmakologii klinicznej. Selektywne blokowanie tych transporterów mogłoby zwiększyć skuteczność terapii przeciwnowotworowej oraz poprawić biodostępność niektórych leków. Jednocześnie prowadzone są prace nad nowymi strategiami terapeutycznymi pozwalającymi na przełamanie oporności wielolekowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Pharmascience 15 mg
Lenalidomid jest lekiem podawanym doustnie w formie mieszaniny racemicznej enancjomerów S(-) i R(+), z przewagą S(-) (56% vs 44%). Po podaniu na czczo osiąga maksymalne stężenie w osoczu (Cₘₐₓ) w ciągu 0,5-2 godzin, a farmakokinetyka wykazuje liniową zależność dawka-AUC oraz dawka-Cₘₐₓ bez istotnej kumulacji przy wielokrotnym podawaniu. Wysokotłuszczowe posiłki zmniejszają AUC o około 20% i Cₘₐₓ o 50%, jednak ze względu na brak wpływu na skuteczność i bezpieczeństwo, lenalidomid może być podawany niezależnie od posiłku. Lek wiąże się z białkami osocza w 23-29%, nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych, i nie jest substratem ani inhibitorem głównych transporterów leków. Wydalanie odbywa się głównie przez nerki (90% dawki w postaci niezmienionej), z okresem półtrwania około 3 godzin u zdrowych osób, a klirens nerkowy przewyższa filtrację kłębuszkową, wskazując na aktywny transport nerkowy.
asymetryczny atom węgla, białka oporności wielolekowej, białko ekstruzji wielolekowej, białko oporności raka piersi, chłoniak z komórek płaszcza, enzymy cytochromu P450, hydroksy-lenalidomid, klirens lenalidomidu, klirens nerkowy, krzywa stężenia leku, mieszanina racemiczna, N-acetylo-lenalidomid, okres półtrwania leku, polipeptyd transportujący aniony organiczne, stężenie leku w osoczu, szpiczak mnogi, transportery anionów organicznych, transportery kationów organicznych, wchłanianie leku, wchłanianie lenalidomidu, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe leku, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny