MDS
Zespół mielodysplastyczny (MDS, ang. Myelodysplastic Syndrome) to grupa chorób nowotworowych układu krwiotwórczego charakteryzująca się nieprawidłowym rozwojem i dojrzewaniem komórek szpiku kostnego. Prowadzi to do nieefektywnej hematopoezy i cytopenii w krwi obwodowej, mimo często bogatokomórkowego szpiku.
MDS może objawiać się niedokrwistością, neutropenią i/lub małopłytkowością, co klinicznie manifestuje się jako zmęczenie, nawracające infekcje i zwiększona tendencja do krwawień. Diagnostyka opiera się na badaniu morfologii krwi obwodowej, ocenie szpiku kostnego z badaniem cytogenetycznym oraz badaniach molekularnych.
Klasyfikacja MDS według WHO z 2016 roku (zrewidowana w 2022) wyróżnia kilka podtypów, w tym MDS z dysplazją jednoliniową, MDS z dysplazją wieloliniową, MDS z pierścieniowatymi syderoblastami, MDS z nadmiarem blastów oraz MDS z izolowaną delecją 5q. Stratyfikacja ryzyka najczęściej opiera się na skali IPSS-R uwzględniającej odsetek blastów w szpiku, kariotyp i głębokość cytopenii.
Leczenie MDS jest dostosowane do grupy ryzyka i wieku pacjenta. Obejmuje leczenie wspomagające (przetoczenia preparatów krwiopochodnych, antybiotykoterapia), czynniki wzrostu, leki immunomodulujące (lenalidomid), leki hipometylujące (azacytydyna, decytabina) oraz przeszczepienie allogenicznych komórek krwiotwórczych, które pozostaje jedyną metodą potencjalnie leczącą.
U około 30% pacjentów z MDS choroba może transformować w ostrą białaczkę szpikową, co wiąże się z bardzo złym rokowaniem. Rokowanie w MDS zależy głównie od podtypu choroby, kategorii ryzyka i chorób współistniejących.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Azacitidine EVER Pharma 25 mg/ml
Azacytydyna (Azacitidine EVER Pharma) jest lekiem przeciwnowotworowym stosowanym u dorosłych pacjentów z określonymi schorzeniami hematologicznymi, którzy nie kwalifikują się do przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych (HSCT). Wskazania obejmują zespoły mielodysplastyczne (MDS) o ryzyku pośrednim-2 i wysokim według IPSS, przewlekłą białaczkę mielomonocytową (CMML) z 10-29% blastów w szpiku bez cech choroby mieloproliferacyjnej oraz ostrą białaczkę szpikową (AML) z 20-30% blastów i wieloliniową dysplazją lub z >30% blastów zgodnie z klasyfikacją WHO. Kluczowe jest precyzyjne określenie typu choroby, stopnia zaawansowania oraz morfologii komórek, co determinuje kwalifikację do terapii azacytydyną.
AML, azacytydyna, blasty w szpiku kostnym, choroba mieloproliferacyjna, CMML, HSCT, IPSS, klasyfikacja WHO, lek przeciwnowotworowy, MDS, Międzynarodowy Punktowy System Rokowniczy, ostra białaczka szpikowa, proszek liofilizowany, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przewlekła białaczka mielomonocytowa, rekonstytucja leku, schorzenie hematologiczne, wieloliniowa dysplazja, zawiesina do wstrzykiwań, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Posaconazole Glenmark 40 mg/ml
Posaconazole Glenmark w postaci zawiesiny doustnej o stężeniu 40 mg/ml jest wskazany do leczenia inwazyjnych zakażeń grzybiczych, takich jak aspergiloza, fuzarioza, chromoblastomikoza, grzybniak, kokcydioidomikoza oraz kandydoza jamy ustnej i gardła, zwłaszcza w przypadkach oporności lub nietolerancji na standardowe leki przeciwgrzybicze (amfoterycyna B, itrakonazol, flukonazol). Definicja oporności obejmuje progresję zakażenia lub brak poprawy po co najmniej 7 dniach stosowania dawek terapeutycznych. W terapii kandydozy lek może być stosowany jako terapia pierwszego rzutu u pacjentów z ciężką postacią choroby lub obniżoną odpornością, przewidujących słabą odpowiedź na leczenie miejscowe. Preparat zawiera substancje pomocnicze, w tym około 0,422 g glukozy na 1 ml zawiesiny oraz 10 mg sodu benzoesanu na 5 ml.
AML, Aspergillus, aspergiloza inwazyjna, Candida, chemioterapia indukcyjna, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, chromoblastomikoza, Coccidioides immitis, diagnostyka mykologiczna, Fusarium, fuzarioza, grzybniak, GVHD, HSCT, immunosupresja, inwazyjne zakażenie grzybicze, kandydoza jamy ustnej, kokcydioidomikoza, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, MDS, neutropenia, oporność na amfoterycynę B, oporność na itrakonazol, ostra białaczka szpikowa, pozakonazol, przeszczepienie macierzystych komórek krwiotwórczych, remisja choroby, zawiesina doustna, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Azacitidine Onko 25 mg/ml
Azacytydyna wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu podskórnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 750 ± 403 ng/mL po 30 minutach przy dawce 75 mg/m². Biodostępność podskórna wynosi około 89% w porównaniu do podania dożylnego. Farmakokinetyka leku jest liniowa w zakresie dawek 25-100 mg/m². Po dożylnym podaniu objętość dystrybucji wynosi średnio 76 ± 26 l, a klirens układowy 147 ± 47 l/h. Metabolizm azacytydyny nie angażuje izoenzymów cytochromu P450, UGT, SULT ani GST, przebiega głównie przez spontaniczną hydrolizę i deaminację z udziałem deaminazy cytydynowej. Czas półtrwania po podaniu podskórnym wynosi 41 ± 8 minut, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki (85% po dożylnym i 50% po podskórnym podaniu w moczu). Nie obserwuje się kumulacji przy standardowym schemacie 75 mg/m² podskórnie przez 7 dni.
AML, azacytydyna, biodostępność bezwzględna, ciężka niewydolność nerek, Cmax, CMML, czas półtrwania w fazie eliminacji, deaminaza cytydynowa, izoenzym cytochromu P450, JMML, klirens układowy, łagodna niewydolność nerek, maksymalne stężenie w osoczu, MDS, młodzieńcza białaczka mielomonocytowa, nawrót molekularny AML, objętość dystrybucji, ostra białaczka szpikowa, pole powierzchni pod krzywą, przewlekła białaczka mielomonocytowa, spontaniczna hydroliza, sulfotransferaza, transferaza glutationowa, UDP-glukuronozylotransferaza, umiarkowana niewydolność nerek, wydalanie nerkowe, zespół mielodysplastyczny - Leksykon substancji czynnych
Azacytydyna – Właściwości farmakodynamiczne
Azacytydyna, analog pirymidyn o kodzie ATC L01BC07, wykazuje działanie przeciwnowotworowe poprzez cytotoksyczność wobec nieprawidłowych komórek krwiotwórczych oraz hipometylację DNA, co prowadzi do reekspresji genów supresorowych nowotworu. Mechanizmy działania obejmują hamowanie syntezy DNA, RNA i białek, wbudowywanie się do kwasów nukleinowych oraz aktywację szlaków odpowiedzi na uszkodzenie DNA. W badaniu fazy 3 (AZA PH GL 2003 CL 001) u pacjentów z MDS o ryzyku pośrednim-2 i wysokim, RAEB, RAEB-T oraz mCMML, azacytydyna podawana podskórnie w dawce 75 mg/m² przez 7 dni w 28-dniowych cyklach znacząco wydłużyła medianę przeżycia do 24,46 miesiąca w porównaniu do 15,02 miesiąca w grupie kontrolnej (p=0,0001; HR=0,58; 95% CI: 0,43-0,77). Dwuletnie przeżycie wyniosło 50,8% vs. 26,2% (p<0,0001), a 45% pacjentów stało się niezależnych od przetoczeń czerwonych krwinek (vs. 11,4% w grupie kontrolnej, p<0,0001). Leczenie azacytydyną zmniejszało częstość cytopenii i zapotrzebowanie na transfuzje, poprawiając jednocześnie odpowiedź hematologiczną i cytogenetyczną.
AML, analog pirymidyn, azacytydyna, badanie fazy 3, blasty w szpiku, chemioterapia indukcyjna, CMML, cytarabina, cytotoksyczność, efekt leczenia, farmakodynamika, farmakokinetyka, hipometylacja DNA, JMML, komórka krwiotwórcza, leczenie wspomagające, MDS, mediana czasu przeżycia, metylotransferaza DNA, minimalna choroba resztkowa, młodzieńcza białaczka mielomonocytowa, mutacja somatyczna, niedokrwistość oporna, odpowiedź cytogenetyczna, ostra białaczka szpikowa, poprawa hematologiczna, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przetoczenie czerwonych krwinek, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka mielomonocytowa, RAEB, RAEB-T, remisja całkowita, remisja częściowa, szpik kostny, wartość p, współczynnik ryzyka, zespół mielodysplastyczny