dietylostylbestrol
Dietylostylbestrol (DES) to syntetyczny niesteroidowy estrogen, który był stosowany od lat 40. do 70. XX wieku głównie w zapobieganiu poronieniom i powikłaniom ciążowym. Substancja ta została wycofana z użycia klinicznego po odkryciu jej teratogennego działania oraz zdolności do wywoływania nowotworów u potomstwa kobiet, które przyjmowały lek w trakcie ciąży.
Badania wykazały, że narażenie na DES w okresie prenatalnym wiąże się ze zwiększonym ryzykiem występowania rzadkiego nowotworu – gruczolakoraka pochwy u młodych kobiet (córek matek przyjmujących DES) oraz z nieprawidłowościami w budowie układu rozrodczego zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. U córek matek, które przyjmowały DES, obserwuje się również zwiększone ryzyko niepłodności, ciąż ektopowych oraz poronień.
Dietylostylbestrol pozostaje ważnym przykładem w historii medycyny, ilustrującym konieczność rygorystycznej oceny bezpieczeństwa leków, szczególnie tych stosowanych w okresie ciąży. Przypadek DES przyczynił się do zaostrzenia przepisów dotyczących badań przedklinicznych i klinicznych nowych substancji leczniczych oraz wprowadzenia długoterminowych badań obserwacyjnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Tamoksyfen – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania tamoksyfenu obejmują szeroki zakres analiz farmakologicznych, toksykologicznych oraz genotoksycznych, wskazując na istotne aspekty bezpieczeństwa klinicznego tego leku. W badaniach toksyczności ostrej LD50 dla podania doustnego wynosiła 2,5-3 g/kg u szczurów i myszy, natomiast dożylne podanie wykazało znacznie niższą toksyczność z LD50 około 62,5 mg/kg. Przewlekłe podawanie tamoksyfenu (5-35 mg/kg/dobę przez 2 lata) u szczurów wiązało się z występowaniem zależnych od dawki nowotworów wątrobowokomórkowych oraz zaćmy. Działanie genotoksyczne potwierdzono po aktywacji wątrobowej, co stanowi istotny czynnik ryzyka, choć w badaniach na myszy nie wykazano genotoksyczności w układzie wewnątrzwydzielniczym. Ponadto, obserwowano rozwój guzów narządów rozrodczych u myszy oraz nowotworów wątroby u szczurów, co koreluje z klinicznymi doniesieniami o zwiększonym ryzyku raka błony śluzowej macicy u pacjentek stosujących tamoksyfen.
badanie farmakologiczne, dawka śmiertelna, dietylostylbestrol, dysplazja gruczołów pochwy, działanie estrogenowe, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja wewnątrzmaciczna, embriotoksyczność, etynyloestradiol, genotoksyczność, guz komórek śródmiąższowych, guz komórek warstwy ziarnistej, guz wątroby, implantacja jaja, nowotwór błony śluzowej macicy, nowotwór wątroby, podanie doustne, podanie dożylne, rak jasnokomórkowy szyjki macicy, rak wątrobowokomórkowy, rakotwórczość, spermatogeneza, tamoksyfen, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, układ wewnątrzwydzielniczy, wpływ na reprodukcję, zaćma, zmiana histopatologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tamoxifen-Ebewe 10 10 mg
Badania przedkliniczne tamoksyfenu wykazały istotne ryzyko kancerogenności, zwłaszcza w kontekście długoterminowego podawania u szczurów. Dawki 5, 20 i 35 mg/kg mc./dobę przez 2 lata indukowały rozwój raka wątrobowokomórkowego w sposób zależny od dawki. Potwierdzenie efektu kancerogennego uzyskano także w krótszych, 6-miesięcznych badaniach, gdzie obserwowano złośliwe nowotwory wątroby. U myszy, w badaniach trwających 13 miesięcy, tamoksyfen wywoływał nowotwory układu rozrodczego, w tym guzy komórek warstwy ziarnistej pęcherzyka jajnikowego oraz guzy komórek śródmiąższowych jąder, przy braku wykazanego potencjału genotoksycznego.