zaburzenia przytarczyc

Zaburzenia przytarczyc obejmują grupę schorzeń związanych z nieprawidłową funkcją gruczołów przytarczycznych, które regulują gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu. Najczęstsze zaburzenia to pierwotna i wtórna nadczynność oraz niedoczynność przytarczyc, które prowadzą do zaburzeń stężenia wapnia we krwi.

Pierwotna nadczynność przytarczyc (PNP) charakteryzuje się nadmiernym wydzielaniem parathormonu (PTH), co skutkuje hiperkalcemią. W 80-85% przypadków przyczyną jest pojedynczy gruczolak przytarczyc. Objawy kliniczne obejmują osłabienie mięśniowe, zmęczenie, kamicę nerkową, osteoporozę, zaburzenia psychiczne oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.

Wtórna nadczynność przytarczyc rozwija się najczęściej w przebiegu przewlekłej choroby nerek, gdy zmniejszona filtracja kłębuszkowa prowadzi do retencji fosforanów i spadku stężenia wapnia. Organizm kompensacyjnie zwiększa wydzielanie PTH, co z czasem może prowadzić do osteodystrofii nerkowej i zwapnień pozakostnych.

Niedoczynność przytarczyc objawia się hipokalcemią i hiperfosfatemią. Może być wrodzona lub nabyta, najczęściej jako powikłanie po operacjach tarczycy lub przytarczyc. Manifestuje się tężyczką, parestezjami, skurczami mięśni, drgawkami, a w ciężkich przypadkach zaburzeniami rytmu serca i niewydolnością oddechową.

Diagnostyka zaburzeń przytarczyc opiera się na oznaczeniu stężenia wapnia, fosforanów i PTH w surowicy, badaniach obrazowych (USG, scyntygrafia, tomografia komputerowa) oraz ocenie gęstości mineralnej kości. Leczenie zależy od rodzaju zaburzenia i obejmuje farmakoterapię, suplementację wapnia i witaminy D lub interwencję chirurgiczną.