endogenne glikokortykoidy
Endogenne glikokortykoidy to grupa hormonów steroidowych produkowanych naturalnie przez korę nadnerczy, głównie w warstwie pasmowatej. Najważniejszym przedstawicielem tej grupy jest kortyzol (hydrokortyzón), który stanowi około 95% aktywności glikokortykosteroidowej w organizmie człowieka. Inne endogenne glikokortykoidy to kortykosteron i kortyzon.
Wydzielanie endogennych glikokortykoidów podlega regulacji przez oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA). Proces ten inicjuje podwzgórze, uwalniając kortykoliberynę (CRH), która stymuluje przysadkę do wydzielania hormonu adrenokortykotropowego (ACTH). ACTH z kolei pobudza korę nadnerczy do produkcji i uwalniania kortyzolu. Mechanizm ujemnego sprzężenia zwrotnego reguluje stężenie kortyzolu we krwi.
Endogenne glikokortykoidy pełnią kluczową rolę w wielu procesach fizjologicznych, w tym w metabolizmie węglowodanów (nasilają glukoneogenezę), białek (działają kataboliczne) i tłuszczów. Wykazują silne działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne poprzez hamowanie ekspresji genów cytokin prozapalnych. Uczestniczą także w regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej, odpowiedzi na stres oraz procesów adaptacyjnych organizmu.
Zaburzenia wydzielania endogennych glikokortykoidów prowadzą do poważnych stanów patologicznych. Nadmiar kortyzolu skutkuje zespołem Cushinga, charakteryzującym się otyłością centralną, rozstępami, nadciśnieniem i zaburzeniami metabolicznymi. Z kolei niedobór glikokortykoidów prowadzi do choroby Addisona, objawiającej się osłabieniem, hipotensją ortostatyczną, hipoglikemią i hiperpigmentacją skóry.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Metyloprednizolon w postaci soli sodowej bursztynianu (Solu-Medrol) wykazuje potencjalny wpływ na płodność, przebieg ciąży oraz bezpieczeństwo stosowania podczas karmienia piersią. Badania na modelach zwierzęcych wskazują na możliwość upośledzenia funkcji reprodukcyjnych, co wymaga uwzględnienia przy planowaniu terapii u kobiet w wieku rozrodczym. W ciąży lek nie powinien być stosowany rutynowo ze względu na brak szeroko zakrojonych badań u ludzi oraz ryzyko przenikania przez łożysko, co może skutkować niską masą urodzeniową noworodków (zależną od dawki), ryzykiem niewydolności kory nadnerczy u niemowląt oraz rozwojem zaćmy. Preparaty Solu-Medrol 500 mg i 1000 mg zawierają odpowiednio 70,2 mg i 140,4 mg alkoholu benzylowego na dawkę, który również przenika przez łożysko i stanowi dodatkowe ryzyko dla płodu.
alkohol benzylowy, bariera łożyskowa, endogenne glikokortykoidy, karmienie piersią, kortykosteroid, metyloprednizolon, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność kory nadnerczy u noworodka, niska masa urodzeniowa, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, płodność, sól sodowa bursztynianu, SOLU-MEDROL, wiek rozrodczy, zaćma, zahamowanie wzrostu -
Leksykon leków
Metyloprednizolon w postaci soli sodowej bursztynianu (Solu-Medrol) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentek w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Kortykosteroidy mogą negatywnie wpływać na płodność poprzez zaburzenia osi podwzgórze-przysadka-gonady. W ciąży lek należy stosować wyłącznie po indywidualnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka, ze względu na potencjalne ryzyko wad rozwojowych płodu oraz niskiej masy urodzeniowej noworodków, które jest zależne od dawki. Preparaty Solu-Medrol 500 mg i 1000 mg zawierają odpowiednio 70,2 mg i 140,4 mg alkoholu benzylowego w 7,8 ml i 15,6 ml rozpuszczalnika (stężenie 9 mg/ml), co stanowi dodatkowe zagrożenie dla płodu. Noworodki eksponowane in utero wymagają monitorowania pod kątem niewydolności kory nadnerczy oraz innych potencjalnych powikłań, takich jak zaćma.
alkohol benzylowy, bariera łożyskowa, endogenne glikokortykoidy, hamowanie wzrostu, kortykosteroid, metyloprednizolon, niewydolność kory nadnerczy, niska masa urodzeniowa, oś podwzgórze-przysadka-gonady, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, przenikanie leków do mleka, SOLU-MEDROL, wady rozwojowe płodu, zaćma
