wariant CYP2C9*3
Wariant CYP2C9*3 to jedna z istotnych odmian genetycznych cytochromu P450 2C9 (CYP2C9), enzymu odpowiedzialnego za metabolizm wielu leków i związków endogennych. Charakteryzuje się zamianą pojedynczego nukleotydu (A→C) w pozycji 1075, co prowadzi do substytucji aminokwasowej izoleucyny na leucynę w pozycji 359 (Ile359Leu) w strukturze białka enzymatycznego.
Obecność allelu CYP2C9*3 skutkuje znaczącym zmniejszeniem aktywności enzymatycznej, co przekłada się na spowolniony metabolizm substratów CYP2C9. U osób będących nosicielami tego wariantu obserwuje się zmniejszony klirens i zwiększone stężenie we krwi takich leków jak warfaryna, fenytoina, tolbutamid, losartan czy niesteroidowe leki przeciwzapalne.
W praktyce klinicznej identyfikacja wariantu CYP2C9*3 ma szczególne znaczenie przy dawkowaniu warfaryny, gdzie nosiciele tego allelu wymagają redukcji dawki początkowej o 30-50% w celu uniknięcia nadmiernej antykoagulacji i powikłań krwotocznych. Częstość występowania allelu CYP2C9*3 wykazuje zróżnicowanie etniczne – występuje u około 6-10% populacji kaukaskiej, rzadziej u Afroamerykanów (1-2%) i z różną częstością w populacjach azjatyckich (2-5%).
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Fenytoina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Fenytoina, stosowana jako lek przeciwpadaczkowy, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym zwiększonego ryzyka myśli i zachowań samobójczych, co potwierdzają metaanalizy badań klinicznych. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z niewydolnością serca, ciężkim upośledzeniem czynności płuc, ciężkim niedociśnieniem tętniczym (ciśnienie skurczowe <90 mmHg), blokiem przedsionkowo-komorowym I stopnia oraz migotaniem i trzepotaniem przedsionków. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zagrażających życiu reakcji skórnych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczna nekroliza naskórka (TEN), zwłaszcza w pierwszych tygodniach terapii. U pacjentów pochodzenia tajskiego i chińskiego z allelem HLA-B*1502 oraz nosicieli wariantu CYP2C9*3 obserwuje się zwiększone ryzyko tych powikłań. W przypadku wystąpienia objawów SJS lub TEN konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia i bezwzględne unikanie ponownego stosowania fenytoiny u tych pacjentów.
allel HLA-B*1502, blok przedsionkowo-komorowy, cukrzyca, dawka leku, drgawka miokloniczne, enzym wątrobowy, fenytoina, glikol propylenowy, hiperglikemia, hipoglikemia, hipoproteinemia, lek przeciwpadaczkowy, leukopenia, migotanie przedsionków, morfologia krwi, myśl samobójcza, napad nieświadomości, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, stan padaczkowy, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna nekroliza naskórka, wariant CYP2C9*3, wysypka odrowa, zespół Stevensa-Johnsona