Specjalne ostrzeżenia
Phenytoinum WZF

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu leczniczego Phenytoinum WZF

Stosowanie produktu leczniczego Phenytoinum WZF wymaga przestrzegania szeregu szczególnych środków ostrożności ze względu na specyficzne właściwości farmakologiczne fenytoiny oraz możliwość wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące niezbędnych środków ostrożności przy stosowaniu tego leku.¹

Interakcje z alkoholem

Podczas terapii produktem Phenytoinum WZF pacjent bezwzględnie nie powinien spożywać napojów alkoholowych. Alkohol może powodować istotne wahania stężenia fenytoiny we krwi – początkowo zwiększając jej stężenie, natomiast przy przewlekłym nadużywaniu prowadząc do zmniejszenia stężenia leku we krwi. Takie fluktuacje mogą skutkować nieprzewidywalną skutecznością terapeutyczną i zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych.²

Cukrzyca i zaburzenia metabolizmu

U chorych na cukrzycę należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania fenytoiny. Lek ten może wpływać na metabolizm glukozy poprzez hamowanie wydzielania insuliny, co prowadzi do zwiększenia stężenia glukozy we krwi. W piśmiennictwie odnotowano przypadki hiperglikemii występujące przy toksycznym stężeniu fenytoiny. Z tego względu niezbędne jest monitorowanie parametrów gospodarki węglowodanowej u pacjentów z cukrzycą przyjmujących fenytoinę.³

Przeciwwskazane jest stosowanie fenytoiny w leczeniu drgawek, których podłożem jest hipoglikemia lub inne zaburzenia metaboliczne, gdyż lek nie eliminuje pierwotnej przyczyny drgawek, a może pogorszyć stan metaboliczny pacjenta.⁴

Grupy pacjentów wymagające szczególnej uwagi

Szczególna ostrożność podczas stosowania produktu Phenytoinum WZF jest konieczna w następujących grupach pacjentów:

• Osoby z zaburzeniami czynności wątroby – ze względu na intensywny metabolizm wątrobowy fenytoiny⁵
• Pacjenci w podeszłym wieku – ze względu na zmienioną farmakokinetykę i farmakodynamikę leku⁶
• Osoby wyniszczone – ze względu na zmniejszoną tolerancję na lek⁷

W wymienionych grupach pacjentów często konieczna jest redukcja dawki fenytoiny oraz bardziej intensywne monitorowanie stężenia leku i wczesnych objawów toksyczności.⁸

Metabolizm leku i wiązanie z białkami osocza

Fenytoina charakteryzuje się dużym stopniem wiązania z białkami osocza. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby należy zmniejszyć dawkę leku, aby zapobiec kumulacji i wystąpieniu działania toksycznego. W przypadkach, gdy stopień wiązania z białkami jest zmniejszony (np. w mocznicy), całkowite stężenie fenytoiny w osoczu również ulega zmniejszeniu. Jednakże stężenie farmakologicznie aktywnej frakcji niezwiązanej z białkami zazwyczaj pozostaje na podobnym poziomie.⁹

Rekomendowane jest monitorowanie całkowitego stężenia fenytoiny i utrzymywanie go w granicach terapeutycznych od 10 do 20 mg/l (40 do 80 mikromoli/l). Należy pamiętać, że u osób z zaburzeniami czynności wątroby, w podeszłym wieku lub z chorobami o ciężkim przebiegu objawy toksyczności mogą wystąpić wcześniej, nawet przy stężeniach uznawanych za terapeutyczne.¹⁰

Wpływ na specyficzne typy napadów padaczkowych

Należy mieć na uwadze, że fenytoina może wywoływać lub pogłębiać napady nieświadomości (typu absence) lub drgawki miokloniczne. Dlatego konieczne jest monitorowanie pacjentów pod kątem pogorszenia kontroli napadów lub pojawienia się nowych typów napadów po włączeniu terapii.¹¹

Reakcje skórne

Podczas terapii produktem Phenytoinum WZF mogą wystąpić różnego rodzaju reakcje skórne, w tym reakcje zagrażające życiu. W przypadku pojawienia się wysypki należy natychmiast zaprzestać podawania leku. Szczególne środki ostrożności dotyczą następujących sytuacji:¹²

• Jeśli podejrzewa się toczeń rumieniowaty układowy, nie należy ponownie stosować fenytoiny¹³
• W przypadku wysypki typu odrowego lub płoniczego, ponowne zastosowanie fenytoiny możliwe jest dopiero po całkowitym ustąpieniu objawów¹⁴
• Jeśli wysypka wystąpi po ponownym zastosowaniu fenytoiny, dalsze leczenie tym produktem jest bezwzględnie przeciwwskazane¹⁵

Ciężkie reakcje skórne

Po zastosowaniu fenytoiny odnotowano przypadki zagrażających życiu reakcji skórnych: zespołu Stevensa-Johnsona (SJS) i toksycznej rozpływnej martwicy naskórka (TEN). Pacjenci powinni zostać poinformowani o objawach przedmiotowych i podmiotowych tych reakcji. Szczególnie istotna jest dokładna kontrola w kierunku występowania reakcji skórnych.¹⁶

Najwyższe ryzyko wystąpienia SJS i TEN obserwuje się w ciągu pierwszych tygodni leczenia. W przypadku pojawienia się objawów przedmiotowych lub podmiotowych tych ciężkich reakcji skórnych (np. postępującej wysypki skórnej, często przebiegającej z pęcherzami lub zmianami dotyczącymi błony śluzowej), należy natychmiast przerwać stosowanie produktu Phenytoinum WZF.¹⁷

Wczesne rozpoznanie reakcji skórnych i natychmiastowe odstawienie podejrzanego leku są kluczowe dla uzyskania najlepszych wyników leczenia SJS i TEN. Wczesne odstąpienie od stosowania podejrzanego produktu wiąże się z lepszym rokowaniem.¹⁸

Jeśli u pacjenta wystąpił SJS lub TEN po zastosowaniu produktu Phenytoinum WZF, leku tego nigdy więcej nie wolno podawać temu pacjentowi.¹⁹

Predyspozycje genetyczne do ciężkich reakcji skórnych

Obecność allelu HLA-B*1502 u osób pochodzenia tajskiego i chińskiego (z grupy etnicznej Han) może być związana z podwyższonym ryzykiem wystąpienia zespołu Stevensa-Johnsona podczas leczenia fenytoiną. U pacjentów z tych grup etnicznych, u których stwierdzono występowanie tego allelu, stosowanie fenytoiny można rozważać wyłącznie w sytuacji, gdy korzyści z leczenia jednoznacznie przewyższają ryzyko.²⁰

Wśród osób rasy kaukaskiej i Japończyków częstość występowania allelu HLA-B*1502 jest bardzo niska i z tego powodu obecnie nie jest możliwe oszacowanie ryzyka dla tych pacjentów. Brakuje również odpowiednich danych dotyczących innych grup etnicznych.²¹

Badania kliniczno-kontrolne asocjacyjne całego genomu, przeprowadzone wśród pacjentów z Tajwanu, Japonii, Malezji i Tajlandii, wykazały zwiększone ryzyko ciężkich niepożądanych reakcji skórnych u nosicieli wariantu CYP2C9*3, charakteryzującego się zmniejszoną zdolnością metaboliczną. Pacjenci będący nosicielami tego wariantu mogą wymagać szczególnej uwagi podczas terapii fenytoiną.²²