dawka hepatotoksyczna

Dawka hepatotoksyczna odnosi się do ilości substancji, która może wywołać uszkodzenie wątroby. Hepatotoksyczność to zdolność związku chemicznego, leku lub innej substancji do wywoływania uszkodzeń komórek wątrobowych, co może prowadzić do zaburzenia funkcji tego narządu.

Dawki hepatotoksyczne różnią się znacząco w zależności od substancji. Dla niektórych leków, jak paracetamol, dawka hepatotoksyczna jest dokładnie określona (powyżej 4g/dobę u dorosłych), podczas gdy dla innych substancji toksyczność może być idiosynkratyczna – występować niezależnie od dawki. Czynnikami wpływającymi na hepatotoksyczność są m.in. wiek pacjenta, płeć, choroby współistniejące, predyspozycje genetyczne oraz interakcje z innymi substancjami.

Znajomość dawek hepatotoksycznych ma kluczowe znaczenie w praktyce klinicznej. Pozwala na ustalenie bezpiecznych schematów dawkowania leków, szczególnie u pacjentów z już istniejącymi chorobami wątroby. W przypadku zatruć umożliwia szybkie wdrożenie odpowiedniego postępowania, jak podanie antidotum (np. N-acetylocysteiny w zatruciu paracetamolem), co może uchronić pacjenta przed rozwojem ostrej niewydolności wątroby.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Paracetamol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Paracetamol, powszechnie stosowany jako lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy, wykazuje w badaniach przedklinicznych toksyczność narządową obejmującą uszkodzenia żołądka, jelit, wątroby, nerek oraz zmiany w morfologii krwi u szczurów i myszy. Metabolity paracetamolu są prawdopodobnie odpowiedzialne za te zmiany, co potwierdzają również obserwacje u ludzi. Długotrwałe stosowanie maksymalnych dawek terapeutycznych (do 1 roku) może prowadzić do rzadkich przypadków odwracalnego przewlekłego agresywnego zapalenia wątroby, a objawy zatrucia mogą pojawić się po 3 tygodniach stosowania dawek podtoksycznych. W dawkach terapeutycznych nie stwierdzono istotnego ryzyka genotoksyczności, choć badania in vitro wykazały efekt klastogenny przy stężeniach 3-10 mmol/l. W dawkach hepatotoksycznych paracetamol wykazuje potencjał genotoksyczny i rakotwórczy, szczególnie w postaci guzów wątroby i pęcherza u zwierząt, jednak nie ma dowodów na takie ryzyko przy dawkach klinicznych.
atrofia jąder, ciężka hepatotoksyczność, dawka hepatotoksyczna, dawka podtoksyczna, degeneracja miąższu wątroby, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, efekt klastogenny, genotoksyczność, martwica tkanek, metabolizm organizmu, morfologia krwi, płodność, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, potencjał teratogenny, profil bezpieczeństwa toksykologiczny, przedawkowanie paracetamolu, przewlekłe agresywne zapalenie wątroby, rozwój wewnątrzmaciczny, test mutagenności, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczny wpływ na reprodukcję, uszkodzenie żołądka i jelit, wpływ na rozrodczość, zaburzenie spermatogenezy, zanik jąder
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Exbol 37,5 mg + 325 mg

Produkt leczniczy Exbol, zawierający tramadol chlorowodorek (37,5 mg) i paracetamol (325 mg), wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych dotyczących teratogenności, mutagenności, karcynogenności oraz wpływu na reprodukcję. Nie stwierdzono działania teratogennego ani wad wrodzonych u potomstwa szczurów po podaniu dawek terapeutycznych. Działania embriotoksyczne i fetotoksyczne obserwowano jedynie przy dawkach znacznie przekraczających maksymalne dawki terapeutyczne (np. tramadol/paracetamol 50/434 mg/kg m.c., co stanowi 8,3-krotność dawki ludzkiej), manifestujące się zmniejszeniem masy ciała płodu oraz zwiększoną liczbą dodatkowych żeber, bez występowania wad rozwojowych. Standardowe testy mutagenności i badania rakotwórczości nie wykazały ryzyka genotoksycznego ani karcynogennego przy stosowaniu leku w dawkach terapeutycznych.
badanie mutagenności, badanie rakotwórczości, bariera łożyskowa, dawka hepatotoksyczna, dawka terapeutyczna, dodatkowe żebra, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, indukcja nowotworów, kostnienie, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, ryzyko karcynogenne, toksyczność embrionalno-płodowa, tramadolu chlorowodorek, wada wrodzona, wpływ na płodność, zdolność reprodukcyjna
Leksykon substancji czynnych
Chlorfeniramina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Chlorfeniramina, stosowana w dawce 2 mg w produkcie Tabcin Trend wraz z paracetamolem (250 mg) i chlorowodorkiem pseudoefedryny (30 mg), wykazuje ograniczone dane przedkliniczne dotyczące toksyczności ostrej i przewlekłej. Badania długoterminowe na myszy i szczurach, przy dawkach do 200 mg lub 60 mg/kg mc./dobę przez 2 lata, nie wykazały potencjału karcynogennego. Testy genotoksyczności nie potwierdziły działania mutagennego, z wyjątkiem niewielkiego wzrostu wymiany chromatyd siostrzanych w komórkach jajowych chomików chińskich, o niejasnym znaczeniu klinicznym. Brak jest danych dotyczących toksyczności ostrej i przewlekłej chlorowodorku pseudoefedryny, co ogranicza pełną ocenę bezpieczeństwa tego składnika.
acyduria, badanie genotoksyczności, badanie karcynogenności, badanie toksykologiczne, białaczka z komórek jednojądrzastych, chlorfeniramina, chlorowodorek pseudoefedryny, dawka hepatotoksyczna, dawka progowa, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie toksyczne, komórka jajowa, maleinian, metabolizm substancji, paracetamol, podrażnienie błony śluzowej, potencjał karcynogenny, proces nowotworzenia, stopień toksyczności, stymulacja metaboliczna, toksyczne działanie na szpik, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczny wpływ na reprodukcję, układ enzymatyczny wątroby, uszkodzenie DNA, właściwość mutagenna, wymiana chromatyd siostrzanych, zahamowanie spermatogenezy, zanik jąder
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Exbol 75 mg + 650 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa preparatu Exbol, zawierającego 75 mg tramadolu chlorowodorku i 650 mg paracetamolu, nie wykazały działań teratogennych ani mutagennych przy dawkach terapeutycznych. Embriotoksyczność i fetotoksyczność zaobserwowano jedynie przy wysokich dawkach toksycznych dla matek, tj. 50 mg/kg tramadolu i 434 mg/kg paracetamolu (8,3-krotność maksymalnej dawki terapeutycznej dla ludzi), objawiających się zmniejszeniem masy ciała płodu oraz zwiększoną liczbą dodatkowych żeber. Tramadol wykazywał wpływ na rozwój narządów, zaburzenia kostnienia i zwiększoną śmiertelność noworodków wyłącznie przy bardzo wysokich dawkach, nie obserwowano natomiast negatywnego wpływu na płodność i rozwój potomstwa przy standardowych dawkach terapeutycznych. Paracetamol nie wykazywał genotoksyczności ani rakotwórczości w dawkach terapeutycznych, z wyjątkiem dawek hepatotoksycznych.
badanie mutagenności, badanie rakotwórczości, dawka hepatotoksyczna, dawka toksyczna, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, maksymalna dawka terapeutyczna, przenikanie przez łożysko, ryzyko genotoksyczności, tramadol i paracetamol, tramadolu chlorowodorek, uszkodzenie wątroby, zaburzenie kostnienia
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Gexiro 32 mg/ml + 9,6 mg/ml

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Gexiro, zawierającego paracetamol (32 mg/ml) i ibuprofen (9,6 mg/ml) w zawiesinie doustnej, wykazały, że ibuprofen wywołuje głównie toksyczność przewodu pokarmowego, manifestującą się uszkodzeniami i owrzodzeniami, bez dowodów na mutagenność czy kancerogenność w badaniach na szczurach i myszach. Ibuprofen wpływa na reprodukcję, powodując zahamowanie owulacji i zaburzenia implantacji u zwierząt, a także przenika przez barierę łożyskową, co przy toksycznych dawkach matczynych zwiększa ryzyko wad rozwojowych, zwłaszcza ubytków przegrody międzykomorowej. Paracetamol w dawkach hepatotoksycznych wykazuje potencjał genotoksyczny i rakotwórczy, obserwowany w nowotworach wątroby i pęcherza moczowego u myszy i szczurów, jednak te efekty są związane z wysokimi dawkami i nie stanowią realnego zagrożenia klinicznego przy zalecanym stosowaniu. Brak jest natomiast konwencjonalnych danych dotyczących wpływu paracetamolu na reprodukcję i rozwój zgodnych z aktualnymi standardami.
bariera łożyskowa, dawka hepatotoksyczna, działanie genotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nowotwór pęcherza moczowego, nowotwór wątroby, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, toksyczność dla ryb, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, ubytek przegrody międzykomorowej, wada rozwojowa, wpływ na reprodukcję, zaburzenie implantacji zarodka, zahamowanie owulacji
Leksykon leków
Przedawkowanie – Gripex Hot (650 mg + 50 mg + 10 mg)/sasz.

Przedawkowanie leku Gripex Hot, zawierającego paracetamol (650 mg), kwas askorbinowy (50 mg) oraz fenylefryny chlorowodorek (10 mg) w saszetce, może prowadzić do poważnych objawów toksycznych, głównie ze strony wątroby i układu sercowo-naczyniowego. Dawka hepatotoksyczna paracetamolu wynosi ≥5 g jednorazowo (około 8 saszetek), przy czym u pacjentów z chorobami wątroby, alkoholizmem lub niedożywieniem toksyczność może wystąpić przy niższych dawkach. Wczesne objawy zatrucia (nudności, wymioty, potliwość, senność, osłabienie) pojawiają się w ciągu kilku do kilkunastu godzin, a następnie rozwija się uszkodzenie wątroby manifestujące się rozpieraniem w nadbrzuszu i żółtaczką po 24-48 godzinach. Fenylefryna powoduje tachykardię, nadciśnienie tętnicze, a w ciężkich przypadkach zapaść naczyniową i depresję oddechową.
acetylocysteina, choroba wątroby, dawka hepatotoksyczna, depresja oddechowa, fenylefryna, Gripex, intensywna terapia, kwas askorbowy, lek beta-adrenolityczny, metionina, nadciśnienie tętnicze, nadmierna potliwość, nadużywanie alkoholu, odruch wymiotny, odtrutka, paracetamol, płukanie żołądka, przedawkowanie leku, rozpieranie w nadbrzuszu, stężenie leku we krwi, tachykardia, uszkodzenie wątroby, węgiel aktywowany, zapaść naczyniowa, żółtaczka
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Gexiro (10 mg + 3 mg)/ml

Lek Gexiro, zawierający 10 mg paracetamolu i 3 mg ibuprofenu sodowego dwuwodnego na ml roztworu do infuzji, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych. Testy na szczurach potwierdziły, że jednoczesne podawanie obu substancji w stosunku 3,3:1, odpowiadającym składowi leku, nie zwiększa ryzyka toksyczności przewodu pokarmowego ani nefrotoksyczności w porównaniu do podawania pojedynczych składników. Badania na królikach wykazały niewielki potencjał miejscowego podrażnienia po dożylnym podaniu w zalecanej dawce, a testy zgodności z krwią in vitro nie wykazały hemolizy, flokulacji, wytrącania białek osocza ani agregacji płytek krwi, co potwierdza dobrą tolerancję preparatu na poziomie układu krwiotwórczego.
agregacja płytek krwi, badanie kancerogenności, badanie mutagenności, dawka hepatotoksyczna, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, flokulacja, guz pęcherza moczowego, guz wątroby, ibuprofen sodowy dwuwodny, metabolizm paracetamolu, nefrotoksyczność, owrzodzenie przewodu pokarmowego, paracetamol i ibuprofen, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, przenikanie przez łożysko, roztwór do infuzji, toksyczne działanie na przewód pokarmowy, toksyczność po podaniu, toksyczność podprzewlekła i przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, ubytek przegrody międzykomorowej, wada rozwojowa płodu, zaburzenie implantacji, zahamowanie owulacji, zgodność z krwią
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – APAP dla dzieci FORTE smak malinowy 40 mg/ml

Badania przedkliniczne dotyczące paracetamolu zawartego w produkcie APAP dla dzieci FORTE smak malinowy wykazały, że substancja ta w dawkach hepatotoksycznych wykazuje potencjał genotoksyczny oraz rakotwórczy, co potwierdzono na modelach zwierzęcych (mysz, szczur) przez obserwację powstawania guzów wątroby i pęcherza moczowego. Jednakże, ryzyko to jest ściśle związane z metabolizmem paracetamolu przy wysokich dawkach lub stężeniach, które nie występują podczas prawidłowego stosowania klinicznego w dawkach terapeutycznych. W dawkach niehepatotoksycznych nie stwierdzono efektów teratogennych ani anomalii rozwojowych u myszy i szczurów, co sugeruje brak negatywnego wpływu na rozwój płodu przy standardowej terapii.
atrofia jąder, badanie przedkliniczne, bezpieczeństwo paracetamolu, dawka hepatotoksyczna, dawka terapeutyczna, genotoksyczność, guz pęcherza moczowego, guz wątroby, metabolizm paracetamolu, paracetamol, potencjał rakotwórczy, rozwój wewnątrzmaciczny, spermatogeneza, toksyczność, toksyczność reprodukcyjna, wpływ teratogenny
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – APAP dla dzieci FORTE 40 mg/ml

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa paracetamolu, substancji czynnej preparatu APAP dla dzieci FORTE (40 mg/ml), wykazały, że w dawkach hepatotoksycznych substancja ta wykazuje potencjał genotoksyczny i rakotwórczy, co potwierdzono na modelach zwierzęcych (myszy, szczury) poprzez rozwój guzów wątroby i pęcherza moczowego. Jednakże te efekty są ściśle związane z metabolizmem paracetamolu przy wysokich dawkach, które znacznie przekraczają zalecane dawki terapeutyczne stosowane klinicznie. W dawkach niehepatotoksycznych nie zaobserwowano działania teratogennego ani anomalii rozwojowych u płodów myszy i szczurów, choć brak jest konwencjonalnych badań spełniających najnowsze standardy oceny wpływu na rozród i rozwój potomstwa.
atrofia jąder, charakterystyka produktu leczniczego, dawka hepatotoksyczna, dawka niehepatotoksyczna, dawka terapeutyczna, działanie niepożądane paracetamolu, działanie teratogenne, efekt toksyczny, guz pęcherza moczowego, guz wątroby, męski układ rozrodczy, metabolizm substancji, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, spermatogeneza, toksyczne uszkodzenie wątroby, toksyczność