zatrucie kwasem borowym

Zatrucie kwasem borowym to stan wywołany nadmierną ekspozycją na kwas borowy lub jego związki, takie jak boraks. Substancja ta ma zastosowanie w medycynie jako środek antyseptyczny, ale jej niewłaściwe użycie może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Objawy zatrucia kwasem borowym obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), zmiany skórne (wysypka przypominająca „oparzenie opieluszkowe”), zaburzenia neurologiczne (bóle głowy, pobudzenie, drgawki), a w ciężkich przypadkach niewydolność nerek i wątroby. Szczególnie niebezpieczne jest zatrucie u małych dzieci i niemowląt, u których ekspozycja na nawet niewielkie ilości może być toksyczna.

Leczenie zatrucia kwasem borowym polega głównie na postępowaniu objawowym i podtrzymującym. Kluczowe jest usunięcie substancji z organizmu poprzez płukanie żołądka (przy zatruciu drogą pokarmową), forsowną diurezę oraz w ciężkich przypadkach hemodializę. Nie istnieje specyficzne antidotum. Śmiertelność w ciężkich zatruciach może sięgać 55%, szczególnie przy stężeniu kwasu borowego we krwi powyżej 80 mg/dL.

Profilaktyka zatruć kwasem borowym obejmuje przede wszystkim ograniczenie dostępności preparatów zawierających tę substancję, szczególnie w gospodarstwach domowych z małymi dziećmi, oraz edukację personelu medycznego odnośnie właściwego stosowania preparatów z kwasem borowym w praktyce klinicznej.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Działania niepożądane – Maść borna Aflofarm 10%

Maść borna zawierająca 10 g kwasu borowego na 100 g maści może powodować działania niepożądane, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub aplikacji na rozległe uszkodzone powierzchnie skóry. Najczęściej obserwuje się miejscowe podrażnienia skóry o nieznanej częstości występowania, manifestujące się zaczerwienieniem, świądem lub pieczeniem. Rzadko mogą wystąpić objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka, krwawe stolce oraz wymioty, które mogą świadczyć o systemowym wchłanianiu kwasu borowego i potencjalnym uszkodzeniu błony śluzowej jelit. W przypadku pojawienia się tych objawów konieczne jest natychmiastowe przerwanie stosowania preparatu i konsultacja lekarska.
biegunka, klasyfikacja MedDRA, krwawy stolec, kumulacja kwasu borowego, kwas borowy, maść borna, monitorowanie działań niepożądanych, pieczenie skóry, podrażnienie skóry, reakcja układowa, świąd, uszkodzenie błony śluzowej, uszkodzenie skóry, wchłanianie systemowe, wymioty, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaczerwienienie skóry, zatrucie kwasem borowym, zatrucie przewlekłe
Leksykon substancji czynnych
Kwas salicylowy – Właściwości farmakokinetyczne

Kwas salicylowy, stosowany miejscowo w różnych formach farmaceutycznych, wykazuje zdolność do przenikania przez nieuszkodzoną skórę, przy czym stopień wchłaniania zależy od integralności naskórka, rodzaju podłoża, stosowania opatrunków okluzyjnych oraz stanu skóry (np. erytrodermia łuszczycowa, dermatozy zapalne, uszkodzenia). Maksymalne stężenie w surowicy osiągane jest zwykle po 4-8 godzinach, a w przypadku preparatu Salbetan po 6-12 godzinach. Wchłanianie miejscowe wynosi około 10% dawki, a stężenia w surowicy rzadko przekraczają 5 mg/dl, co jest poniżej progu toksyczności (objawy zatrucia pojawiają się przy >30 mg/dl). Kwas salicylowy wiąże się w 80% z białkami osocza, przenika do OUN, łożyska oraz mleka matki, a jego okres półtrwania wynosi 2-3 godziny przy standardowych dawkach, wydłużając się do 15-30 godzin przy dużych dawkach z powodu ograniczonej zdolności sprzęgania w wątrobie.
betametazon dipropionian, białko osocza, dermatoza zapalna, działanie toksyczne, erytrodermia łuszczycowa, fluorouracyl, glukuronian, glukuronid estrowy, glukuronid eterowy, hydroksylacja, integralność naskórka, kortykosteroid, kwas borowy, kwas dihydroksybenzoesowy, kwas gentyzynowy, kwas salicylomoczowy, kwas salicylowy, kwas salicylurowy, mocznik, nadżerka skórna, nerka, okres półtrwania, opatrunek okluzyjny, ośrodkowy układ nerwowy, przenikanie do mleka, przenikanie przez łożysko, przenikanie przezskórne, sprzęganie z glicyną, sprzęganie z kwasem glukuronowym, stężenie maksymalne, warstwa rogowa naskórka, wchłanianie przezskórne, właściwość keratolityczna, wydalanie z moczem, zatrucie kwasem borowym, zatrucie salicylanami
Leksykon substancji czynnych
Kwas borowy – Właściwości farmakokinetyczne

Kwas borowy, stosowany miejscowo w różnych postaciach farmaceutycznych (płyny, pudry, maści), charakteryzuje się minimalnym wchłanianiem przez nieuszkodzoną skórę, co zapewnia względne bezpieczeństwo stosowania na zdrową skórę. W przypadku uszkodzonej skóry, błon śluzowych lub ran, wchłanianie przekracza 90%, co znacząco zwiększa ryzyko ogólnoustrojowego działania i potencjalnej toksyczności. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po 2-3 godzinach od aplikacji. Kwas borowy nie wiąże się z białkami osocza, ma umiarkowaną objętość dystrybucji około 0,5 l/kg masy ciała oraz może kumulować się w narządach, w tym przekraczać barierę krew-mózg, co jest istotne przy długotrwałym stosowaniu.
bariera krew-mózg, białko osocza, biodostępność, biotransformacja, błona śluzowa, czas osiągnięcia maksymalnego stężenia, dostępność ogólnoustrojowa, dystrybucja w organizmie, eliminacja nerkowa, implikacja kliniczna, kwas borowy, nieuszkodzona skóra, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, postać farmaceutyczna, przewód pokarmowy, tkanka miękka, uszkodzona skóra, wchłanianie kwasu borowego, zatrucie kwasem borowym
Leksykon leków
Działania niepożądane – Gemiderma 5 mg/g

Maść Gemiderma zawierająca kwas borowy w stężeniu 5 mg/g może wywoływać miejscowe reakcje skórne, takie jak kontaktowe zapalenie skóry objawiające się zaczerwienieniem, świądem, podrażnieniem lub wysypką w miejscu aplikacji. Inne możliwe miejscowe działania niepożądane to rumień, obrzęk, pieczenie oraz łuszczenie się naskórka. W przypadku wystąpienia tych objawów zaleca się zaprzestanie stosowania preparatu oraz, w razie potrzeby, konsultację dermatologiczną. Szczególną ostrożność należy zachować podczas długotrwałej terapii, aplikacji na rozległe lub uszkodzone powierzchnie skóry oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, ze względu na ryzyko nadmiernej absorpcji i kumulacji kwasu borowego.
absorpcja ogólnoustrojowa, długotrwałe stosowanie, działanie niepożądane, farmakonadzór, hemodializa, kontaktowe zapalenie skóry, kumulacja kwasu borowego, kwas borowy, łuszczenie naskórka, nadmierna absorpcja, niewydolność nerek, powikłanie terapeutyczne, reakcja zapalna, rumień, terapia przewlekła, uszkodzenie skóry, wysypka rumieniowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie ośrodkowego układu nerwowego, zatrucie kwasem borowym
Leksykon leków
Działania niepożądane – Borasol 30 mg/g

Produkt leczniczy BORASOL zawiera 30 mg kwasu borowego (Acidum boricum) w 1 g roztworu i może wywoływać liczne działania niepożądane, zwłaszcza przy stosowaniu na uszkodzoną skórę, co zwiększa absorpcję substancji czynnej. Miejscowe reakcje obejmują zaczerwienienie, wysypkę i łuszczenie naskórka, natomiast ogólnoustrojowe objawy mogą dotyczyć układu nerwowego (drgawki, senność, śpiączka), nerek (uszkodzenie, skąpomocz), układu żołądkowo-jelitowego (brak łaknienia, wymioty, biegunka), hematologicznego (niedokrwistość), dermatologicznego (zapalenie skóry, wyłysienie) oraz rozrodczego (zaburzenia miesiączkowania). Poważne objawy, takie jak gorączka i zapaść, wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Częstość występowania działań niepożądanych jest nieznana, jednak ryzyko wzrasta przy długotrwałym stosowaniu i aplikacji na uszkodzoną skórę.
absorpcja kwasu borowego, brak apetytu, drgawki, działanie niepożądane, kwas borowy, łuszczenie naskórka, monitorowanie pacjenta, niedokrwistość, personel medyczny, podrażnienie przewodu pokarmowego, produkt leczniczy, reakcja skórna, roztwór na skórę, skąpomocz, układ endokrynny, układ krwiotwórczy, uszkodzenie nerki, uszkodzenie skóry, wyłysienie, wymioty, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie skóry, zapaść, zatrucie kwasem borowym, zatrucie przewlekłe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Antypot (100 mg + 10 mg)/g

Produkt leczniczy Antypot w postaci pudru na skórę zawiera kwas salicylowy (10 mg/g) oraz kwas borowy (100 mg/g), które wykazują różne profile farmakokinetyczne po miejscowej aplikacji. Kwas salicylowy charakteryzuje się efektywną penetracją przez nieuszkodzoną barierę skórną i wchłanianiem do krwiobiegu, natomiast kwas borowy przenika przez skórę w stopniu nieznacznym przy zachowanej integralności naskórka. W przypadku uszkodzeń mechanicznych, mikrourazów lub stanów zapalnych skóry absorpcja kwasu borowego znacząco wzrasta, co może prowadzić do jego kumulacji ogólnoustrojowej. Eliminacja kwasu borowego odbywa się głównie przez nerki, co ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania toksyczności, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.
bariera skórna, biodostępność, eliminacja substancji, farmakokinetyka, krwiobieg, kumulacja ogólnoustrojowa, kwas borowy, kwas salicylowy, mikrouraz, naruszenie integralności skóry, przepuszczalność skóry, przerwanie ciągłości naskórka, stan zapalny, stan zapalny skóry, toksyczność kwasu borowego, uszkodzenie mechaniczne skóry, warstwa rogowa naskórka, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zatrucie kwasem borowym

zatrucie kwasem borowym

Powiązane wpisy

Działania niepożądane – Maść borna Aflofarm 10%

Kwas salicylowy – Właściwości farmakokinetyczne

Kwas borowy – Właściwości farmakokinetyczne

Działania niepożądane – Gemiderma 5 mg/g

Działania niepożądane – Borasol 30 mg/g

Właściwości farmakokinetyczne – Antypot (100 mg + 10 mg)/g