właściwość keratolityczna
Właściwość keratolityczna to zdolność substancji do złuszczania martwych komórek warstwy rogowej naskórka. Związki o takim działaniu rozpuszczają lub osłabiają połączenia międzykomórkowe w warstwie rogowej, co prowadzi do usunięcia nadmiaru zrogowaciałego naskórka.
Substancje keratolityczne znajdują szerokie zastosowanie w dermatologii i kosmetologii w leczeniu takich schorzeń jak łuszczyca, rogowacenie słoneczne, brodawki, modzele, odciski czy trądzik. Do najczęściej wykorzystywanych związków o właściwościach keratolitycznych należą: kwas salicylowy, kwas glikolowy, kwas mlekowy, mocznik (w stężeniach powyżej 10%), siarka oraz rezorcyna.
Mechanizm działania środków keratolitycznych opiera się na rozluźnieniu wiązań między korneocytami poprzez rozpuszczanie cementu międzykomórkowego lub rozrywanie mostków disiarczkowych w keratynie. Efektem jest złuszczanie martwych komórek naskórka, co ułatwia penetrację innych substancji leczniczych, poprawia teksturę skóry oraz przyspiesza proces odnowy komórkowej.
Stosowanie substancji o właściwościach keratolitycznych wymaga ostrożności, gdyż mogą one powodować podrażnienia, szczególnie na wrażliwej skórze. Preparaty zawierające te związki powinny być stosowane zgodnie z zaleceniami lekarza, zwłaszcza przy użyciu wyższych stężeń lub na większych powierzchniach skóry.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Alantoina – Wskazania do stosowania
Alantoina jest substancją o właściwościach keratolitycznych, nawilżających oraz stymulujących regenerację tkanek, szeroko stosowaną w dermatologii. Preparaty zawierające alantoinę, takie jak maść Alantan (20 mg/g) i krem/maść Alantan Plus (20 mg/g alantoiny + 50 mg/g deksopantenolu), są wskazane w leczeniu trudno gojących się ran, oparzeń termicznych i słonecznych, przewlekłych stanów zapalnych skóry (atopowe zapalenie skóry, wyprysk, łuszczyca), a także w pielęgnacji skóry podrażnionej i wysuszonej. Alantan Plus dodatkowo znajduje zastosowanie w zapobieganiu odparzeniom u niemowląt oraz w terapii owrzodzeń podudzi. Preparaty takie jak Baikaderm (1,00 g/100 g alantoiny) i Dernilan (300 mg/100 g alantoiny) uzupełniają terapię stanów zapalnych skóry, trądziku grudkowo-krostkowego oraz bolesnych pęknięć zrogowaciałego naskórka. W leczeniu blizn stosuje się m.in. Cepan krem (1,0 g/100 g alantoiny) i Contractubex żel (10 mg/g alantoiny), które są skuteczne w terapii blizn przerostowych, keloidów oraz przykurczy.
alantoina, atopowe zapalenie skóry, blizna i bliznowiec, choroba przyzębia, deksopantenol, heparyna sodowa, keloid, łuszczyca, nadmierne rogowacenie skóry, odleżyna protetyczna, oparzenie słoneczne, oparzenie termiczne, owrzodzenie podudzia, przykurcz, przykurcz Dupuytrena, regeneracja tkanek, trądzik grudkowo-krostkowy, właściwość keratolityczna, wyprysk alergiczny, zapalenie błony śluzowej nosa - Leksykon substancji czynnych
Mocznik – Dawkowanie i sposób podawania
Mocznik, wykorzystywany w dermatologii ze względu na właściwości keratolityczne, nawilżające oraz zdolność do zwiększania penetracji innych substancji leczniczych, jest stosowany w różnych stężeniach i formach farmaceutycznych w zależności od wskazań. W terapii grzybicy paznokci preparat Canespor Onychoset (400 mg/g mocznika + 10 mg/g bifonazolu) aplikuje się raz na dobę pod opatrunek okluzyjny przez 7-14 dni, po czym kontynuuje się leczenie kremem Canespor przez kolejne 4 tygodnie. W leczeniu suchości skóry zaleca się stosowanie kremu emoliumLEK (20 mg/g mocznika + 200 mg/g glicerolu) co najmniej dwa razy dziennie, najlepiej po kontakcie skóry z wodą. Natomiast w stanach rogowacenia skóry preparat Hasceral (100 mg/g mocznika + 50 mg/g kwasu salicylowego) stosuje się 1-2 razy na dobę przez kilka do kilkunastu dni, z zaleceniem wprowadzania przerw przy dłuższym stosowaniu.
bifonazol, Canespor Onychoset, dystrofia paznokci, emoliumLEK, grzybica paznokci, Hasceral, kwas salicylowy, leczenie grzybicy paznokci, leczenie przeciwgrzybicze, łożysko paznokcia, oddzielenie płytki paznokciowej, onycholiza, opatrunek okluzyjny, pasta cynkowa, rogowacenie skóry, substancja przeciwgrzybicza, suchość skóry, terapia przeciwgrzybicza, właściwość keratolityczna, wywiad medyczny - Leksykon substancji czynnych
Kwas salicylowy – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kwas salicylowy, stosowany miejscowo ze względu na właściwości keratolityczne, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne, wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa. Preparaty z kwasem salicylowym należy aplikować wyłącznie na zmiany chorobowe (odciski, brodawki, zrogowaciały naskórek), unikając zdrowej i uszkodzonej skóry, zwłaszcza na twarzy i okolicach wrażliwych. Maksymalna dawka dobowa dla dorosłych wynosi 2 g. Należy chronić oczy, drogi oddechowe i błony śluzowe przed kontaktem z preparatem i jego oparami, a w razie ekspozycji natychmiast przemyć dużą ilością wody. Stosowanie u dzieci poniżej 2 lat jest przeciwwskazane, a u dzieci 2-12 lat wymaga nadzoru lekarskiego ze względu na zwiększone ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych wynikających z większego stosunku powierzchni ciała do masy ciała. Preparaty zawierające kwas salicylowy i kortykosteroidy niosą dodatkowe ryzyko supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespołu Cushinga, zaburzeń wzrostu oraz zmian okulistycznych, szczególnie przy stosowaniu pod opatrunkami okluzyjnymi.
błona śluzowa, brywudyna, centralna chorioretinopatia surowicza, dehydrogenaza dihydropirymidyny, dimetylosulfotlenek, dysfagia, endometrioza, fluorouracyl, glikol propylenowy, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kwas borowy, kwas salicylowy, leczenie przeciwbakteryjne, leczenie przeciwgrzybicze, mastopatia, niedobór DPD, niedokrwistość, opatrunek okluzyjny, przewlekłe zatrucie, sorywudyna, stężenie kortyzolu, stymulacja ACTH, uogólniona łuszczyca krostkowa, właściwość keratolityczna, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaćma, zakażenie bakteryjne, zapalenie skóry, zespół Cushinga, zrogowaciały naskórek - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Sonol (21 mg + 21 mg + 2 mg)/ml
Sonol w postaci płynu na skórę zawiera trzy substancje czynne: lewomentol (21 mg/ml), kwas salicylowy (21 mg/ml) oraz tymol (2 mg/ml). Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na którykolwiek składnik, w tym na glikol propylenowy, oraz nie powinien być stosowany na otwarte rany, błony śluzowe i uszkodzoną skórę ze względu na ryzyko nasilenia podrażnienia i zwiększonego wchłaniania substancji czynnych. Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 12 roku życia z powodu ryzyka salicylizmu oraz u pacjentów z rozległymi zmianami złuszczającymi, takimi jak łuszczyca, gdyż kwas salicylowy może pogłębiać złuszczanie i zaostrzać objawy choroby.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – ABE (89 mg + 89 mg)/g
Lek ABE w formie płynu do stosowania miejscowego zawiera kwas mlekowy oraz kwas salicylowy, każdy w stężeniu 89 mg/g, co zapewnia silne działanie keratolityczne i nawilżające. Preparat jest wskazany do leczenia hiperkeratotycznych zmian skórnych, takich jak odciski, nagniotki oraz zgrubiała skóra, które powstają na skutek przewlekłego ucisku lub tarcia, najczęściej na stopach i dłoniach. Mechanizm działania opiera się na synergii kwasu mlekowego, który zmiękcza zrogowaciały naskórek, oraz kwasu salicylowego, który ułatwia złuszczanie martwych komórek skóry, co sprzyja skutecznemu i nieinwazyjnemu usunięciu zmian hiperkeratotycznych.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Plaster na odciski 400 mg/g (400 mg/plaster)
Plaster na odciski zawierający kwas salicylowy w stężeniu 400 mg/g (400 mg/plaster) jest preparatem dermatologicznym o działaniu keratolitycznym, rozmiękczającym i osłaniającym, sklasyfikowanym pod kodem ATC D02AF. Mechanizm działania opiera się na miejscowym rozpuszczaniu i osłabianiu wiązań międzykomórkowych w warstwie rogowej naskórka, co prowadzi do zwiększenia nawodnienia i rozluźnienia keratyny. Dzięki temu zrogowaciały naskórek tworzący odcisk ulega stopniowemu zmiękczeniu i ułatwia jego kontrolowane złuszczanie bez uszkodzenia otaczającej zdrowej skóry.
- Leksykon substancji czynnych
Klindamycyna – Właściwości farmakodynamiczne
Klindamycyna, półsyntetyczna pochodna linkomycyny z grupy linkozamidów, wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, głównie wobec bakterii Gram-dodatnich i beztlenowców, poprzez hamowanie syntezy białek bakteryjnych na poziomie podjednostki 50S rybosomu. Działa głównie bakteriostatycznie, choć w wyższych stężeniach może wykazywać efekt bakteriobójczy. Farmakodynamika klindamycyny opiera się na czasie utrzymywania stężenia powyżej MIC, które dla Staphylococcus spp. wynosi ≤0,25 mg/l (wrażliwe) i >0,5 mg/l (oporne), a dla bakterii beztlenowych Gram-ujemnych i Gram-dodatnich wynosi odpowiednio ≤4 mg/l i >4 mg/l. W terapii trądziku pospolitego klindamycyna jest skuteczna dzięki działaniu przeciwbakteryjnemu wobec Cutibacterium acnes oraz redukcji wolnych kwasów tłuszczowych na skórze z 14% do 2%, co ogranicza stan zapalny. Optymalne efekty terapeutyczne obserwuje się po 8-12 tygodniach stosowania, szczególnie w preparatach złożonych z tretynoiną lub nadtlenkiem benzoilu, które wykazują synergizm i zmniejszają ryzyko rozwoju oporności.
antybiotyk linkozamidowy, bakteria beztlenowa, bakteria tlenowa, bakteryjna waginoza, bakteryjne zakażenie pochwy, Cutibacterium acnes, działanie bakteriobójcze, działanie bakteriostatyczne, działanie komedolityczne, fosforan klindamycyny, Gardnerella vaginalis, minimalne stężenie hamujące, MRSA, Mycoplasma hominis, nadtlenek benzoilu, oporność indukowalna, oporność na metycylinę, oporność typu MLSB, Plasmodium falciparum, podjednostka 50S rybosomu, Propionibacterium acnes, receptor Toll-podobny, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, synteza białek bakteryjnych, Toxoplasma gondii, trądzik pospolity, właściwość keratolityczna, zakażenie bakteryjne