efekt hiperglikemiczny
Efekt hiperglikemiczny to zjawisko polegające na podwyższeniu stężenia glukozy we krwi powyżej wartości prawidłowych (powyżej 99 mg/dl na czczo lub 140 mg/dl po posiłku). Może być wywołany przez różne czynniki, w tym choroby (jak cukrzyca), leki (np. kortykosteroidy, niektóre leki przeciwpsychotyczne), stres, a także spożycie pokarmów o wysokim indeksie glikemicznym.
W praktyce klinicznej szczególną uwagę zwraca się na efekt hiperglikemiczny leków, gdyż może on prowadzić do dekompensacji cukrzycy u pacjentów chorujących na tę chorobę lub ujawnić cukrzycę u osób predysponowanych. Do leków o silnym działaniu hiperglikemicznym należą glikokortykosteroidy, niektóre leki immunosupresyjne, tiazydowe leki moczopędne oraz beta-adrenolityki.
Długotrwały efekt hiperglikemiczny prowadzi do szeregu powikłań charakterystycznych dla cukrzycy, takich jak mikro- i makroangiopatia, neuropatia czy nefropatia. Monitorowanie glikemii u pacjentów przyjmujących leki o działaniu hiperglikemicznym jest istotnym elementem opieki medycznej, szczególnie u osób z czynnikami ryzyka rozwoju cukrzycy.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Atimos
Atimos (formoterol), jako długodziałający β2-agonista, nie powinien być stosowany jako monoterapia w astmie ze względu na brak skuteczności i ryzyko zaostrzenia choroby. Leczenie formoterolem wymaga jednoczesnego stosowania leków przeciwzapalnych, głównie wziewnych kortykosteroidów. Należy monitorować pacjentów pod kątem utrzymujących się lub nasilających objawów astmy, które mogą wskazywać na konieczność zmiany schematu terapeutycznego. Maksymalna dawka dobowa nie powinna być przekraczana, a po uzyskaniu kontroli objawów zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, zaburzeniami elektrolitowymi, wydłużeniem odstępu QT (QTc > 0,44 s), cukrzycą oraz w przypadku planowanego znieczulenia ogólnego z halogenowymi środkami znieczulającymi (przerwa co najmniej 12 godzin). Formoterol może powodować hiperglikemię i hipokaliemię, zwłaszcza u pacjentów z ciężką astmą i przy jednoczesnym stosowaniu teofiliny, steroidów lub leków moczopędnych, co wymaga monitorowania glikemii i poziomu potasu w surowicy.
astma, Atimos, blok przedsionkowo-komorowy, choroba niedokrwienna serca, ciężkie działanie niepożądane, digoksyna, długodziałający β2-agonista, efekt hiperglikemiczny, formoterol, glikozyd naparstnicy, guz chromochłonny, halogenowy środek znieczulający, hipokaliemia, kardiomiopatia przerostowa, kortykosteroid, lek moczopędny, lek przeciwzapalny, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nasilenie objawów astmy, niewydolność serca, okluzyjna choroba naczyniowa, paradoksalny skurcz oskrzeli, pheochromocytoma, pochodna ksantyny, schorzenie układu oddechowego, steroid, stężenie glukozy we krwi, stężenie potasu w surowicy, tachyarytmia, teofilina, tętniak, tyreotoksykoza, wrodzone wydłużenie odstępu QT, wydłużenie odstępu QT, wzrost ciśnienia tętniczego, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie rytmu serca, znieczulenie ogólne, zwężenie podzastawkowe aorty, β2-sympatykomimetyk