przedawkowanie glikokortykosteroidów

Przedawkowanie glikokortykosteroidów to stan kliniczny, który może prowadzić do zespołu Cushinga jatrogennego, charakteryzującego się objawami takimi jak: otyłość centralna, twarz księżycowata, rozstępy skórne, osłabienie mięśniowe, nadciśnienie tętnicze oraz zaburzenia metaboliczne. W przypadku ostrego przedawkowania mogą wystąpić zaburzenia elektrolitowe, hiperglikemia oraz objawy neuropsychiatryczne.

Długotrwałe stosowanie wysokich dawek glikokortykosteroidów zwiększa ryzyko poważnych powikłań, w tym osteoporozy, jałowej martwicy kości, zwiększonej podatności na infekcje, zaćmy, jaskry oraz chorób sercowo-naczyniowych. U pacjentów pediatrycznych może dojść do zahamowania wzrostu, a u diabetyków do dekompensacji cukrzycy.

Postępowanie w przypadku przedawkowania obejmuje stopniowe zmniejszanie dawki leku (aby uniknąć wtórnej niewydolności nadnerczy), leczenie objawowe oraz monitorowanie funkcji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. W ciężkich przypadkach może być konieczna hospitalizacja i intensywne leczenie zaburzeń metabolicznych i elektrolitowych.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Hydrokortyzon – Przedawkowanie

Hydrokortyzon, syntetyczny glikokortykosteroid o działaniu przeciwzapalnym, przeciwalergicznym i immunosupresyjnym, stosowany jest w różnych formach farmaceutycznych (doustnej, parenteralnej, miejscowej). Ostre przedawkowanie hydrokortyzonu rzadko prowadzi do istotnych klinicznie objawów toksyczności, a przypadki zgonów z tego powodu nie zostały opisane. W przypadku preparatów miejscowych, takich jak krople do oczu i uszu (np. Atecortin) czy kremy (np. Fusacid H), ryzyko ostrego przedawkowania jest minimalne, choć może wzrastać ryzyko działań niepożądanych miejscowych i ogólnoustrojowych. Objawy ostrego przedawkowania mogą obejmować nasilenie wrzodów przewodu pokarmowego, zaburzenia elektrolitowe, zakażenia i obrzęki. Brak specyficznego antidotum wymaga leczenia objawowego i podtrzymującego, z możliwością zastosowania dializy w celu usunięcia leku z organizmu. W przypadku reakcji anafilaktycznych stosuje się leki przeciwhistaminowe i adrenalinę, a przy przypadkowym połknięciu czopków z hydrokortyzonem rozważa się płukanie żołądka lub wywołanie wymiotów.
bariera naskórkowa, bawoli kark, cukromocz, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, działanie immunosupresyjne, działanie mineralokortykoidowe, działanie przeciwzapalne, gęstość mineralna kości, glikokortykosteroid, glukoneogeneza wątrobowa, hiperglikemia, hydrokortyzon, insulinooporność, lek przeciwhistaminowy, nadciśnienie oczne, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niewydolność kory nadnerczy, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, otyłość centralna, płukanie żołądka, podanie parenteralne, przedawkowanie glikokortykosteroidów, reakcja anafilaktyczna, rozstęp skórny, stężenie kortyzolu, stosowanie miejscowe, supresja nadnerczy, test stymulacji ACTH, twarz księżycowata, wrzód przewodu pokarmowego, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Pabi-Dexamethason 4 mg

Przedawkowanie deksametazonu, substancji czynnej leku Pabi-Dexamethason (dostępnego w dawkach 4 mg i 8 mg), stanowi rzadkie, ale potencjalnie poważne powikłanie terapii glikokortykosteroidowej. Biologiczny okres półtrwania deksametazonu wynosi około 190 minut, co sprzyja przedłużonemu działaniu i nasileniu działań niepożądanych. Klinicznie przedawkowanie manifestuje się nasileniem objawów zespołu Cushinga, supresją osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, hiperglikemią, zaburzeniami elektrolitowymi oraz potencjalnie zagrażającymi życiu reakcjami anafilaktycznymi. Ostra toksyczność jest rzadko raportowana, ale wymaga natychmiastowej interwencji medycznej, zwłaszcza u pacjentów z chorobami współistniejącymi zwiększającymi ryzyko powikłań.
aminofilina, antidotum, deksametazon, działanie niepożądane, epinefryna, hiperglikemia, niewydolność nadnerczy, okres półtrwania biologiczny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłabienie mięśniowe, otyłość centralna, płukanie żołądka, przedawkowanie glikokortykosteroidów, reakcja anafilaktyczna, sztuczne oddychanie, terapia glikokortykosteroidowa, wtórna niewydolność nadnerczy, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia metaboliczne, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Flutixon 250 mcg/dawkę inh.

Przedawkowanie propionianu flutykazonu w formie proszku do inhalacji, stosowanego w dawce standardowej 250 mikrogramów na dawkę inhalacyjną (produkt Flutixon), może prowadzić do zahamowania czynności kory nadnerczy. W przypadku jednorazowego, ostrego przedawkowania obserwuje się przemijające obniżenie stężenia kortyzolu w surowicy, które zazwyczaj ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni i nie wymaga specjalistycznego leczenia. Monitorowanie stężenia kortyzolu oraz obserwacja kliniczna pacjenta są wskazane w celu oceny funkcji nadnerczy i wykluczenia powikłań.
astma, dawka inhalacyjna, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, Flutixon, kortyzol w surowicy, niewydolność kory nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, poziom kortyzolu, propionan flutykazonu, proszek do inhalacji, przedawkowanie glikokortykosteroidów, rezerwa nadnerczowa, suplementacja hormonalna, zahamowanie czynności kory nadnerczy
Leksykon leków
Interakcje leku – Cortineff ophtalm. 0,1% 1 mg/g

Fludrokortyzon, będący składnikiem maści do oczu CORTINEFF ophtalm. 0,1%, wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na skuteczność terapii oraz bezpieczeństwo pacjenta. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów stosujących leki przeciwcukrzycowe, gdyż fludrokortyzon może antagonizować ich działanie, prowadząc do pogorszenia kontroli glikemii i konieczności dostosowania dawki leków hipoglikemizujących oraz częstszego monitorowania poziomu glukozy. Ponadto, jednoczesne stosowanie fludrokortyzonu z inhibitorami CYP3A (np. ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna) oraz produktami zawierającymi kobicystat znacząco zwiększa ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych glikokortykosteroidów poprzez hamowanie metabolizmu leku i wzrost jego stężenia w osoczu. W takich przypadkach zaleca się unikanie kojarzenia tych leków lub ścisłą obserwację pacjenta pod kątem objawów przedawkowania.
absorpcja systemowa, benzalkoniowy chlorek, charakterystyka produktu leczniczego, choroba współistniejąca, cytochrom P450, doustny lek hipoglikemizujący, efekt hiperglikemiczny, fludrokortyzon, glikokortykosteroid, inhibitor CYP3A, kobicystat, kontrola glikemii, lanolina, lek hipoglikemizujący, lek przeciwcukrzycowy, maść do oczu, metabolizm leku, produkt okulistyczny, przedawkowanie glikokortykosteroidów, reakcja alergiczna, soczewka kontaktowa, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego
Leksykon leków
Przedawkowanie – Pabi-Dexamethason 8 mg

Przedawkowanie deksametazonu, substancji czynnej preparatu Pabi-Dexamethason, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, choć ostre przypadki toksyczności i zgony są rzadkie. Może wystąpić zarówno po jednorazowym przyjęciu dużej dawki, jak i w wyniku długotrwałego stosowania dawek terapeutycznych. Objawy przedawkowania obejmują nasilenie typowych działań niepożądanych glikokortykosteroidów, reakcje anafilaktyczne i uczuleniowe oraz przewlekłe zatrucie, szczególnie niebezpieczne u pacjentów z chorobami współistniejącymi. Biologiczny okres półtrwania deksametazonu wynosi około 190 minut, co jest istotne przy planowaniu leczenia.
aminofilina, choroba współistniejąca, dawka terapeutyczna, działanie niepożądane, działanie niepożądane glikokortykosteroidów, epinefryna, kortykosteroid, niewydolność oddechowa, okres półtrwania biologiczny, ostra toksyczność, płukanie żołądka, przedawkowanie deksametazonu, przedawkowanie glikokortykosteroidów, reakcja anafilaktyczna, reakcja uczuleniowa, skurcz oskrzeli, sztuczne oddychanie, terapia glikokortykosteroidami, zatrucie przewlekłe
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Posterisan H 387,1 mg + 5 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa preparatu Posterisan H, zawierającego 387,1 mg standaryzowanej zawiesiny kultury Escherichia coli oraz 5 mg hydrokortyzonu, nie wykazały istotnego ryzyka ostrej toksyczności przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami. Wielokrotne podawanie hydrokortyzonu ujawniło typowe dla glikokortykosteroidów zmiany patofizjologiczne, takie jak hiperglikemia, hiperlipidemia, limfopenia, supresja szpiku kostnego oraz zanikowe zmiany w śledzionie, grasicy i nadnerczach, a także zmniejszenie przyrostu masy ciała. Nie stwierdzono istotnego potencjału genotoksycznego hydrokortyzonu, co wskazuje na niskie ryzyko mutagenne przy terapeutycznym stosowaniu preparatu.
choroby metaboliczne, choroby sercowo-naczyniowe, embriotoksyczność, Escherichia coli, glukoza w surowicy krwi, hydrokortyzon, neuroprzekaźniki, opóźnienie wzrostu płodu, pierwszy trymestr ciąży, przedawkowanie glikokortykosteroidów, receptory glikokortykosteroidowe, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi i podniebienia, szpik kostny, teratogenność, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, zanik śledziony
Leksykon leków
Interakcje leku – Asmanex Twisthaler 200 mcg/dawkę inh.

Asmanex Twisthaler zawiera mometazonu furoinian w dawce 200 µg/dawkę i charakteryzuje się niskim stężeniem w osoczu po podaniu wziewnym, co zmniejsza ryzyko klinicznie istotnych interakcji lekowych. Jednakże silne inhibitory enzymu CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, nelfinawir oraz kobicystat, mogą znacząco zwiększyć stężenie mometazonu w osoczu (nawet dwukrotnie), co prowadzi do potencjalnego nasilenia ogólnoustrojowych działań niepożądanych glikokortykosteroidów, w tym supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zaburzeń metabolizmu glukozy, retencji płynów, zaburzeń psychicznych oraz zwiększonego ryzyka infekcji. W przypadku jednoczesnego stosowania tych leków zaleca się unikanie takiej terapii lub ścisłe monitorowanie pacjenta pod kątem objawów hiperkortyzolemii oraz ewentualne dostosowanie dawki mometazonu. Brak jest danych dotyczących interakcji u dzieci i młodzieży, co wymaga ostrożności w populacji pediatrycznej.
cytochrom P450, działanie immunosupresyjne, glikokortykosteroid, hiperkortyzolemia, hipokalemia, inhibitor enzymu CYP3A4, mometazon furoinian, ogólnoustrojowe działanie niepożądane, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłabienie mięśniowe, przedawkowanie glikokortykosteroidów, retencja płynów, silny inhibitor enzymu CYP3A4, stężenie kortyzolu, supresja osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej, zaburzenie metabolizmu glukozy, zatrzymanie sodu

przedawkowanie glikokortykosteroidów

Powiązane wpisy

Hydrokortyzon – Przedawkowanie

Przedawkowanie – Pabi-Dexamethason 4 mg

Przedawkowanie – Flutixon 250 mcg/dawkę inh.

Interakcje leku – Cortineff ophtalm. 0,1% 1 mg/g

Przedawkowanie – Pabi-Dexamethason 8 mg

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Posterisan H 387,1 mg + 5 mg

Interakcje leku – Asmanex Twisthaler 200 mcg/dawkę inh.