fosforan nieorganiczny
Fosforan nieorganiczny (Pi) to jedna z podstawowych form występowania fosforu w organizmie człowieka. Jest kluczowym składnikiem wielu procesów metabolicznych, w tym produkcji energii w postaci ATP (adenozynotrifosforanu), syntezy kwasów nukleinowych oraz fosfolipidów membranowych.
Prawidłowe stężenie fosforanów w surowicy krwi wynosi 2,5-4,5 mg/dl u dorosłych. Homeostaza fosforanowa jest regulowana głównie przez nerki, jelita i kości, przy udziale hormonów takich jak parathormon (PTH), witamina D (1,25-dihydroksycholekalcyferol) oraz czynnik wzrostu fibroblastów 23 (FGF-23).
Zaburzenia gospodarki fosforanowej mogą manifestować się jako hipofosfatemia (stężenie Pi <2,5 mg/dl) lub hiperfosfatemia (stężenie Pi >4,5 mg/dl). Hipofosfatemia jest często obserwowana w niedożywieniu, alkoholizmie, cukrzycowej kwasicy ketonowej, zespole głodnych kości czy przy przewlekłym stosowaniu leków zobojętniających kwas żołądkowy. Hiperfosfatemia występuje najczęściej w przewlekłej chorobie nerek, niedoczynności przytarczyc oraz w przypadku nadmiernego obciążenia fosforanami.
Diagnostyka zaburzeń gospodarki fosforanowej obejmuje oznaczenie stężenia fosforanów w surowicy i moczu, ocenę funkcji nerek oraz oznaczenie stężenia PTH, wapnia i witaminy D. W leczeniu zaburzeń stosuje się odpowiednią dietę, suplementację lub ograniczenie fosforanów oraz leczenie choroby podstawowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Olimel N12E –
OLIMEL N12E to trójkomorowy worek do infuzji zawierający emulsję tłuszczową, roztwór aminokwasów z elektrolitami oraz roztwór glukozy z wapniem, dostępny w objętościach 650 ml, 1000 ml, 1500 ml i 2000 ml. Po zmieszaniu komór powstaje gotowa emulsja o pH 6,4 i osmolarności 1270 mOsm/l, zawierająca odpowiednio do objętości: tłuszcze (22,8–70 g), aminokwasy (49,4–151,9 g), azot (7,8–24 g), glukozę (47,7–146,7 g) oraz elektrolity, m.in. sód (22,8–70 mmol), potas (19,5–60 mmol), magnez (2,6–8 mmol) i wapń (2,3–7 mmol). Emulsja tłuszczowa składa się z 80% oleju z oliwek i 20% oleju sojowego, zapewniając stosunek niezbędnych kwasów tłuszczowych do całkowitej zawartości kwasów tłuszczowych na poziomie 20%. Wartość energetyczna całkowita waha się od 620 kcal do 1900 kcal, z niebiałkową energią stanowiącą 420–1280 kcal, przy stałym stosunku energii glukozy do tłuszczów 45/55 oraz stosunku energii niebiałkowej do azotu 53 kcal/g.
alanina, aminokwas, arginina, elektrolit, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, fenyloalanina, fosfolipidy z jaja kurzego, fosforan nieorganiczny, fosforan organiczny, glicerol, glicyna, glukoza jednowodna, histydyna, izoleucyna, kation dwuwartościowy, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, kwas octowy lodowaty, kwas solny, kwas tłuszczowy, leucyna, lizyna, magnezu chlorek sześciowodny, metionina, niezgodność farmaceutyczna, octan lizyny, octan polietylenowinylu, olej sojowy oczyszczony, olej z oliwek oczyszczony, pochłaniacz tlenu, potasu chlorek, prolina, pseudoaglutynacja, roztwór aminokwasów z elektrolitami, roztwór glukozy z wapniem, seryna, sodu glicerofosforan uwodniony, sodu octan trójwodny, sodu oleinian, sodu wodorotlenek, treonina, tryptofan, tyrozyna, walina, wapnia chlorek dwuwodny, warunki aseptyczne, węglowodan, woda do wstrzykiwań - Leksykon leków
Skład i postać leku – Benelyte –
Benelyte to przezroczysty roztwór do infuzji o precyzyjnie zbilansowanym składzie elektrolitów i glukozy, zawierający w 1 ml: NaCl 6,429 mg, KCl 0,298 mg, CaCl2·2H2O 0,147 mg, MgCl2·6H2O 0,203 mg, Na-acetate·3H2O 4,082 mg oraz glukozę jednowodną 11 mg (odpowiadającą 10 mg glukozy). Stężenia elektrolitów wynoszą: Na 140 mmol/l, K 4 mmol/l, Ca 1 mmol/l, Mg 1 mmol/l, Cl 118 mmol/l, jony octanowe 30 mmol/l, a glukoza 55,5 mmol/l. Osmolarność roztworu to 351 mOsmol/l, pH mieści się w zakresie 5,3-5,7, co minimalizuje ryzyko podrażnienia naczyń. Zawartość energetyczna wynosi 168 kJ/l (40 kcal/l), a stężenie węglowodanów 10 g/l, co zapewnia podstawowe zapotrzebowanie energetyczne. Roztwór zawiera także substancje pomocnicze, takie jak kwas solny i wodorotlenek sodu, które stabilizują pH i zapewniają bezpieczeństwo stosowania.
bilans elektrolitowy, chlorek magnezu, chlorek potasu, chlorek sodu, chlorek wapnia, fosforan nieorganiczny, glukoza jednowodna, infuzja dożylna, kationy i aniony, kwas solny, kwasowość miareczkowa, octan sodu, osmolarność, pH fizjologiczne, podrażnienie naczyń, pseudoaglutynacja, roztwór do infuzji, stężenie elektrolitów, wartość energetyczna, warunki aseptyczne, woda do wstrzykiwań, wodorotlenek sodu, wodorowęglan, zdolność buforująca, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Skład i postać leku – Vamin 18 Electrolyte-Free –
Vamin 18 Electrolyte-Free to roztwór do infuzji stosowany w żywieniu pozajelitowym w warunkach szpitalnych, zawierający 114 g/l aminokwasów, w tym 51,6 g/l aminokwasów niezbędnych, takich jak L-alanina (16,0 g/1000 ml), L-arginina (11,3 g/1000 ml) oraz L-lizyna (9,0 g/1000 ml). Preparat charakteryzuje się pH 5,6, osmolalnością 1130 mOsm/kg wody oraz zawartością azotu 18 g/l. Wartość energetyczna wynosi 1,9 MJ/l (460 kcal/l). Roztwór nie zawiera elektrolitów, poza około 110 mmol octanu (kwas octowy i octan lizyny), ani substancji przeciwutleniających. Produkt dostępny jest w butelkach 500 ml i 1000 ml, przeznaczony do podawania dożylnego, z możliwością aseptycznego dodawania kompatybilnych roztworów leków, elektrolitów i składników odżywczych, takich jak Addamel N, Addiphos, NaCl, KCl, MgSO₄ oraz glukonolaktobionian wapnia, z zachowaniem odpowiedniej kolejności i zasad aseptyki.
aminokwas, aminokwas niezbędny, chlorek potasu, chlorek sodu, emulsja tłuszczowa, fosforan nieorganiczny, glicyna, glukonolaktobionian wapnia, infuzja dożylna, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, kwas octowy lodowaty, L-alanina, L-arginina, L-cysteina, L-fenyloalanina, L-histydyna, L-izoleucyna, L-leucyna, L-metionina, L-prolina, L-seryna, L-treonina, L-tryptofan, L-tyrozyna, L-walina, niezgodność farmaceutyczna, octan lizyny, osmolalność, pierwiastek śladowy, roztwór do infuzji, siarczan magnezu, substancja przeciwutleniająca, witamina rozpuszczalna w tłuszczach, witamina rozpuszczalna w wodzie, woda do wstrzykiwań, zakażenie mikrobiologiczne, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Skład i postać leku – Tracutil –
Tracutil jest koncentratem do sporządzania roztworu do infuzji zawierającym kluczowe pierwiastki śladowe niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, w tym żelazo (2000 µg/ampułkę, 35 µmol), cynk (3300 µg, 50 µmol), mangan (550 µg, 10 µmol), miedź (760 µg, 12 µmol), chrom (10 µg, 0,2 µmol), selen (24 µg, 0,3 µmol), molibden (10 µg, 0,1 µmol), jod (127 µg, 1,0 µmol) oraz fluor (570 µg, 30 µmol). Preparat ma postać przezroczystego, bezbarwnego roztworu o pH 1,7-2,3 i osmolarności około 90 mOsm/l. Przed podaniem koncentrat należy rozcieńczyć w co najmniej 250 ml roztworu glukozy (5-50%), roztworu elektrolitów lub roztworu Ringera, zachowując warunki jałowości. Infuzję należy zakończyć w ciągu 24 godzin od przygotowania roztworu.
chlorek chromu, chlorek cynku, chlorek manganu, chlorek miedzi, chlorek sodu, chlorek żelaza, emulsja tłuszczowa, fluorek sodu, fosforan nieorganiczny, infuzja, jodek potasu, koncentrat do sporządzania roztworu, kwas solny, mieszanina odżywcza, molibdenian sodu, pierwiastek śladowy, podanie dożylne, roztwór do infuzji, roztwór glukozy, roztwór Ringera, roztwór zasadowy, selenin sodu, substancja czynna, warunki jałowe, witamina C, związek chemiczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Calrecia 14,7 g/l
Produkt leczniczy Calrecia (100 mmol/l jonów Ca²⁺, roztwór do infuzji) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na liczne interakcje farmakologiczne. Należy uwzględnić całkowitą podawaną dawkę wapnia z różnych źródeł, aby uniknąć hiperkalcemii. Calrecia nie może być mieszana z innymi roztworami, zwłaszcza zawierającymi nieorganiczny fosforan, węglany, antybiotyki z grupy tetracyklin oraz ceftriakson, ze względu na ryzyko powstawania nierozpuszczalnych osadów i zmniejszenia skuteczności terapii. Podawanie Calrecii przez oddzielny cewnik do żyły centralnej wymaga wyłączności światła cewnika dla tego roztworu, aby zapobiec bezpośrednim interakcjom leków. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów stosujących glikozydy naparstnicy, u których wapń może nasilać toksyczność tych leków, oraz na osoby przyjmujące diuretyki tiazydowe, które zmniejszają wydalanie wapnia i mogą prowadzić do hiperkalcemii. W obu przypadkach konieczne jest ścisłe monitorowanie stężenia wapnia i parametrów sercowo-naczyniowych.
ceftriakson, chlorek wapnia, diuretyk tiazydowy, EKG, fosforan nieorganiczny, glikozyd naparstnicy, hiperkalcemia, homeostaza wapniowa, infuzja, jon wapnia, kompleks lekowy, nierozpuszczalny kompleks, niezgodność farmaceutyczna, obieg pozaustrojowy, parametr sercowo-naczyniowy, stężenie wapnia w surowicy, tetracykliny, węglan, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie funkcji nerek - Leksykon leków
Skład i postać leku – Kabiven Peripheral –
Kabiven Peripheral to emulsja do infuzji w trójkomorowych workach o pojemnościach 1440 ml, 1920 ml i 2400 ml, zawierająca roztwór glukozy (odpowiednio 885 ml, 1180 ml, 1475 ml), roztwór aminokwasów z elektrolitami (300 ml, 400 ml, 500 ml) oraz emulsję tłuszczową Intralipid 20% (255 ml, 340 ml, 425 ml). Zawartość aminokwasów wynosi 34 g, 45 g i 57 g, azotu 5,4 g, 7,2 g i 9,0 g, tłuszczów 51 g, 68 g i 85 g, a węglowodanów (glukoza/dekstroza) 97 g, 130 g i 162 g. Całkowita wartość energetyczna wynosi 1000 kcal, 1400 kcal i 1700 kcal, z osmolalnością około 830 mOsm/kg i pH około 5,6. Produkt zawiera elektrolity w ilościach: sód 32-53 mmol, potas 24-40 mmol, magnez 4,0-6,7 mmol, wapń 2,0-3,3 mmol, fosforany 11-18 mmol, chlorki 47-78 mmol oraz octany 39-65 mmol, co należy uwzględnić przy suplementacji dodatkowych elektrolitów.
alanina, aminokwasy, arginina, azot, chlorki, elektrolity, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, fenyloalanina, fosfolipidy, fosforan nieorganiczny, fosforan organiczny, fosforany, glicyna, glukoza jednowodna, histydyna, Intralipid, izoleucyna, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, kwas octowy, leucyna, lizyna, magnez, metionina, octany, olej sojowy, osmolalność, osmolarność, pierwiastki śladowe, potas, prolina, roztwór aminokwasów, seryna, siarczany, sód, treonina, tryptofan, tyrozyna, walina, wapń, wartość energetyczna, wodorotlenek sodu - Leksykon leków
Skład i postać leku – SmofKabiven extra Nitrogen EF –
SmofKabiven extra Nitrogen EF to trójkomorowa emulsja do infuzji, zawierająca roztwór aminokwasów 10%, glukozę 42% oraz emulsję tłuszczową 20%, dostępna w objętościach od 506 ml do 2531 ml. Produkt dostarcza pełen profil aminokwasów egzogennych i endogennych, węglowodanów (glukoza jednowodna do 214 g w największym opakowaniu) oraz tłuszczów (do 73 g), zapewniając odpowiednie wsparcie żywieniowe. Osmolalność wynosi około 1400 mOsm/kg, a pH po zmieszaniu to około 5,6, co wskazuje na hipertoniczność preparatu i wymaga uwagi przy doborze drogi i szybkości podania. Produkt zawiera także elektrolity (octany do 243 mmol, fosforany do 5,5 mmol) oraz substancje pomocnicze stabilizujące emulsję i pH.
aminokwasy egzogenne i endogenne, emulsja do infuzji, emulsja lipidowa, fosfolipidy, fosforan nieorganiczny, fosforan organiczny, glukoza jednowodna, hipertoniczność, kwas octowy, kwas solny, kwasy omega-3, oleinian sodu, osmolalność, osmolarność, peroksydacja, pierwiastki śladowe, pochłaniacz tlenu, rozwarstwienie faz, system trójkomorowy, tokoferol, triglicerydy MCT, wartość energetyczna, warunki aseptyczne, wodorotlenek sodu