zanik śledziony

Zanik śledziony (atrofia śledziony) to zmniejszenie wielkości śledziony poniżej normy anatomicznej. Fizjologicznie śledziona ma wymiary około 11-12 cm długości, 7 cm szerokości i 3-4 cm grubości, a jej masa wynosi 150-200 gramów. O zaniku mówimy, gdy dochodzi do znaczącej redukcji jej rozmiarów i masy.

Przyczyny zaniku śledziony są zróżnicowane i obejmują: wrodzone zaburzenia rozwojowe (asplenia), przebyte urazy i operacje (splenektomia częściowa), choroby hematologiczne (np. niedokrwistość sierpowatokrwinkowa), choroby naczyniowe (np. zakrzepica żyły śledzionowej), radioterapię obejmującą obszar śledziony, a także niektóre choroby ogólnoustrojowe i zakaźne.

Konsekwencje zaniku śledziony mogą być poważne ze względu na funkcje immunologiczne tego narządu. Pacjenci z atrofią śledziony lub po splenektomii są szczególnie narażeni na ciężkie zakażenia bakteriami otoczkowymi (Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Neisseria meningitidis). Z tego powodu zaleca się im szczepienia profilaktyczne przeciwko wymienionym patogenom oraz, w niektórych przypadkach, długotrwałą profilaktykę antybiotykową.

Diagnostyka zaniku śledziony opiera się głównie na badaniach obrazowych, takich jak USG jamy brzusznej, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny. W badaniu fizykalnym śledziona o zmniejszonych rozmiarach zwykle nie jest wyczuwalna. W badaniach laboratoryjnych można zaobserwować zmiany morfologii krwi, w tym obecność ciałek Howell-Jolly’ego w erytrocytach, które są charakterystyczne dla hyposplenizmu.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Hydrokortyzon – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Hydrokortyzon, jako glikokortykosteroid, wykazuje niską toksyczność przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami, co potwierdzają badania przedkliniczne obejmujące toksyczność ostrą i przewlekłą, genotoksyczność oraz karcynogenność. Typowe objawy przedawkowania to hiperglikemia, wzrost cholesterolu, limfopenia, zahamowanie czynności szpiku, zmiany zanikowe w narządach limfatycznych oraz zmniejszenie przyrostu masy ciała. Długotrwałe podawanie może prowadzić do nadciśnienia wewnątrzgałkowego i rozkładu tkanki grasiczej. Dane dotyczące mutagenności są niejednoznaczne, jednak większość badań wskazuje na brak działania mutagennego, a badania rakotwórczości nie wykazały istotnego ryzyka u ludzi. W przypadku hydrokortyzonu 17-maślanu (Laticort) oraz innych form nie stwierdzono istotnych dowodów na karcynogenność ani mutagenność.
aberracje chromosomowe, dawka subteratogenna, działanie teratogenne, efekt karcynogenny, genotoksyczność, glikokortykosteroid, glukoneogeneza, hamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego, hiperglikemia, hydrokortyzon maślan, hydrokortyzon octan, hydrokortyzon sodu bursztynian, karcynogenność, kwas fusydynowy, limfocyty krwi obwodowej, nadciśnienie wewnątrzgałkowe, natamycyna, neomycyna, neuroprzekaźnik, opatrunek okluzyjny, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, receptory glikokortykosteroidowe, resorpcja płodu, rozszczep podniebienia, stężenie glukozy, test Amesa, toksyczność ostra i przewlekła, wady szkieletowe, wpływ na reprodukcję, zahamowanie szpiku kostnego, zanik śledziony
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Momecutan 1 mg/g

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa mometazonu furoinianu, substancji czynnej Momecutan 1 mg/g maści, wykazały niską toksyczność ostrą z LD50 podskórnie dla myszy w zakresie 200-2000 mg/kg mc., szczurów 2000 mg/kg mc., a dla psów >200 mg/kg mc., oraz doustnie >2000 mg/kg mc. Badania toksyczności przewlekłej przy dawkach do 670-krotności dawki terapeutycznej przez 6 miesięcy ujawniły typowe dla glikokortykosteroidów zmiany metaboliczne (spowolniony przyrost masy ciała, zanik mięśni), hematologiczne (limfopenia, granulocytopenia kwasochłonna, neutrofilia), biochemiczne (wzrost AspAT, AlAT, cholesterolu, triglicerydów) oraz narządowe (zanik śledziony i grasicy, miejscowy zanik skóry, powiększenie wątroby i nerek, zahamowanie osteogenezy). Objawy te były mniej nasilone niż po podaniu betametazonu walerianianu. Wielokrotna aplikacja miejscowa wywoływała jedynie przejściowe, łagodne do umiarkowanych zmiany skórne.
aminotransferaza, betametazon walerianian, dawka śmiertelna, działanie teratogenne, glikokortykosteroid, mometazon furoinian, mutacja chromosomowa, mutacja genowa, mutagenność, opóźnienie kostnienia, potencjał mutagenny, przepuklina pępkowa, rozszczep podniebienia, rozwój płodowy, śmierć płodu, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wada wrodzona, zahamowanie osteogenezy, zanik grasicy, zanik skóry, zanik śledziony, zmiana biochemiczna, zmiana hematologiczna, zmiana metaboliczna, zmiana narządowa
Leksykon substancji czynnych
Fenol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Fenol, stosowany jako konserwant w preparatach leczniczych takich jak Posterisan i Posterisan H, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w stężeniach terapeutycznych. Przedkliniczne badania farmakologiczne i toksykologiczne nie wykazały istotnych klinicznie zagrożeń, w tym braku objawów podrażnienia czy toksyczności przy długotrwałym stosowaniu miejscowym. Fenol nie wykazuje właściwości genotoksycznych ani negatywnego wpływu na płodność, przebieg ciąży czy rozwój płodu. W preparatach złożonych, zawierających hydrokortyzon, obserwuje się typowe działania niepożądane glikokortykosteroidów, takie jak hiperglikemia, hiperlipidemia, limfopenia, supresja szpiku kostnego oraz zmiany zanikowe w narządach limfatycznych, które nie są jednak przypisywane fenolowi.
cholesterol, choroba metaboliczna, choroba sercowo-naczyniowa, dawka subteratogenna, embriotoksyczność, Escherichia coli, fenol, genotoksyczność, glikemia, glikokortykosteroid, hydrokortyzon, konserwant farmaceutyczny, krew obwodowa, limfocyt, nadnercze, neuroprzekaźnik, pierwszy trymestr ciąży, podrażnienie, receptor glikokortykoidowy, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, śmiertelność zarodkowa, szpik kostny, teratogenność, toksyczność, toksyczność reprodukcyjna, zanik śledziony
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Posterisan H 387,1 mg + 5 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa preparatu Posterisan H, zawierającego 387,1 mg standaryzowanej zawiesiny kultury Escherichia coli oraz 5 mg hydrokortyzonu, nie wykazały istotnego ryzyka ostrej toksyczności przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami. Wielokrotne podawanie hydrokortyzonu ujawniło typowe dla glikokortykosteroidów zmiany patofizjologiczne, takie jak hiperglikemia, hiperlipidemia, limfopenia, supresja szpiku kostnego oraz zanikowe zmiany w śledzionie, grasicy i nadnerczach, a także zmniejszenie przyrostu masy ciała. Nie stwierdzono istotnego potencjału genotoksycznego hydrokortyzonu, co wskazuje na niskie ryzyko mutagenne przy terapeutycznym stosowaniu preparatu.
choroby metaboliczne, choroby sercowo-naczyniowe, embriotoksyczność, Escherichia coli, glukoza w surowicy krwi, hydrokortyzon, neuroprzekaźniki, opóźnienie wzrostu płodu, pierwszy trymestr ciąży, przedawkowanie glikokortykosteroidów, receptory glikokortykosteroidowe, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi i podniebienia, szpik kostny, teratogenność, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, zanik śledziony
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Momecutan 1 mg/g

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa mometazonu furoinianu wykazały niską toksyczność ostrą, z LD50 podskórnie wynoszącą 200-2000 mg/kg u myszy, 2000 mg/kg u szczurów oraz >200 mg/kg u psów, a doustnie >2000 mg/kg u myszy i szczurów. Przewlekłe podawanie dawki 670-krotnie przekraczającej terapeutyczną przez 6 miesięcy wywołało typowe dla kortykosteroidów objawy toksyczności, takie jak zaburzenia metaboliczne (spowolniony przyrost masy ciała, zwiększenie obwodu brzucha), zaniki mięśni, zmiany hematologiczne (limfopenia, eozynopenia, neutrofilia), podwyższone aminotransferazy (AspAT, AlAT), hiperlipidemia oraz zmiany narządowe (zanik śledziony i grasicy, miejscowy zanik skóry, hepatomegalia, nefromegalia, zahamowanie osteogenezy). Objawy skórne po miejscowej aplikacji kremu były łagodne do umiarkowanych i przejściowe. Testy mutagenności in vitro wykazały mutacje chromosomowe jedynie w toksycznych stężeniach, natomiast testy in vivo nie potwierdziły ryzyka mutagennego.
AlAT, aminotransferaza, AspAT, betametazon walerianian, cholesterol, działanie teratogenne, glikokortykosteroid, granulocyt kwasochłonny, kortykosteroid, leukocyt obojętnochłonny, limfocyt, lipidemia, mometazon furoinian, mutacja chromosomowa, mutacja genowa, mutagenność, opóźnione kostnienie, osteogeneza, potencjał mutagenny, przepuklina pępkowa, rozszczep podniebienia, rumień, trójglicerydy, wada wrodzona, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie metaboliczne, zanik grasicy, zanik mięśni, zanik skóry, zanik śledziony, złuszczanie skóry
Leksykon substancji czynnych
Mometazon – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Badania przedkliniczne mometazonu furoinianu wykazały brak specyficznej toksyczności nietypowej dla glikokortykosteroidów. Doustne podawanie dużych dawek (56 i 280 mg/kg mc./dobę) nie ujawniło działania androgennego, estrogenowego ani przeciwandrogennego, jednak obserwowano typowe efekty steroidowe, takie jak wpływ na macicę i opóźnienie rozwarcia pochwy. Wartości LD50 podskórnie wynosiły 200–2000 mg/kg u myszy i szczurów, a doustnie >2000 mg/kg. Przewlekła toksyczność przy dawkach 670-krotnie przekraczających terapeutyczne objawiała się typowymi objawami przedawkowania kortykosteroidów: atrofia mięśni, zmniejszenie przyrostu masy ciała, zmiany hematologiczne (spadek limfocytów i granulocytów kwasochłonnych, wzrost leukocytów obojętnochłonnych), podwyższone enzymy wątrobowe (AlAT, AspAT), lipidemia oraz zmiany narządowe (zanik śledziony i grasicy, zwiększenie masy wątroby i nerek, zmniejszenie osteogenezy). Objawy skórne po miejscowym stosowaniu kremów były łagodne i przejściowe. Mometazon nie wykazywał działania mutagennego in vivo, a potencjalne uszkodzenia chromosomów in vitro pojawiały się jedynie przy stężeniach cytotoksycznych. Badania karcynogenności nie potwierdziły zwiększonego ryzyka nowotworów przy dawkach do 67 µg/kg u szczurów i 160 µg/kg u myszy.
aminotransferaza, atrofia mięśni, badanie in vitro, badanie in vivo, betametazonu walerianian, cholesterol, działanie androgenne, działanie estrogenowe, działanie mutagenne, działanie przeciwandrogenne, działanie przeciwestrogenowe, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, freon, glikokortykosteroid, granulocyt kwasochłonny, LD50, leukocyt obojętnochłonny, limfocyt, lipidemia, mometazonu furoinian, opóźnione kostnienie, osteogeneza, potencjał karcynogenny, przepuklina pępkowa, przeżywalność potomstwa, rozszczep podniebienia, rumień, toksyczność przewlekła, trigliceryd, uszkodzenie chromosomu, zanik grasicy, zanik skóry, zanik śledziony, złuszczanie naskórka
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Momecutan Fettcreme 1 mg/g

Mometazon furoinian, substancja czynna w Momecutan Fettcreme 1 mg/g, wykazuje szeroki profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami przedklinicznymi. W badaniach toksyczności ostrej LD50 dla podskórnego podania wynosiła od 200 do >2000 mg/kg mc. w zależności od gatunku zwierzęcia, a dla podania doustnego była >2000 mg/kg mc. W toksyczności przewlekłej, przy dawkach do 670-krotnie przekraczających terapeutyczne, obserwowano typowe objawy przedawkowania kortykosteroidów, takie jak zahamowanie wzrostu masy ciała, zmiany hematologiczne (spadek limfocytów i granulocytów kwasochłonnych, wzrost leukocytów obojętnochłonnych), podwyższenie aminotransferaz (AspAT, AlAT), hiperlipidemia oraz zmiany narządowe (zanik śledziony, grasicy, miejscowy zanik skóry, zwiększenie masy wątroby i nerek, zahamowanie osteogenezy). W porównaniu z betametazonem walerianianem, mometazon wykazywał mniejsze nasilenie i częstość działań niepożądanych. Miejscowa aplikacja kremu wywoływała jedynie przejściowe, łagodne do umiarkowanych objawy skórne, takie jak rumień, złuszczanie i grudki.
aminotransferaza, aplikacja miejscowa, betametazon walerianian, cholesterol, dawka śmiertelna, działanie mutagenne, działanie teratogenne, glikokortykosteroid, granulocyt kwasochłonny, kostnienie, leukocyt obojętnochłonny, limfocyt, mometazon furoinian, mutacja chromosomowa, mutacja genowa, potencjał mutagenny, przedawkowanie kortykosteroidów, przepuklina pępkowa, rozszczep podniebienia, rumień, toksyczność komórkowa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wada wrodzona, zahamowanie osteogenezy, zanik grasicy, zanik mięśni, zanik śledziony, zmiana hematologiczna

zanik śledziony

Powiązane wpisy

Hydrokortyzon – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Momecutan 1 mg/g

Fenol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Posterisan H 387,1 mg + 5 mg

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Momecutan 1 mg/g

Mometazon – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Momecutan Fettcreme 1 mg/g