zaburzenie kontroli popędów
Zaburzenie kontroli popędów (ICD) to grupa zaburzeń psychicznych charakteryzujących się nawracającą niezdolnością do powstrzymania się od wykonania szkodliwych działań, pomimo świadomości ich negatywnych konsekwencji. Pacjenci doświadczają narastającego napięcia przed wykonaniem danego zachowania oraz uczucia ulgi lub przyjemności po jego realizacji.
W klasyfikacji DSM-5 oraz ICD-11 zaburzenia kontroli popędów obejmują m.in. kleptomania (kompulsywne kradzieże), piromania (patologiczne podpalenia), patologiczny hazard (obecnie klasyfikowany jako uzależnienie behawioralne), eksplozywne zaburzenie okresowe (wybuchy agresji) oraz trichotillomania (kompulsywne wyrywanie włosów, obecnie klasyfikowana wśród zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych).
Etiologia zaburzeń kontroli popędów jest złożona i obejmuje czynniki biologiczne (dysfunkcje układów serotoninergicznego i dopaminergicznego, nieprawidłowości w obszarach kory przedczołowej), genetyczne oraz środowiskowe. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, uzależnienia behawioralne, zaburzenia osobowości oraz choroby neurologiczne.
Leczenie zaburzeń kontroli popędów opiera się na terapii poznawczo-behawioralnej, która pomaga pacjentom zidentyfikować czynniki wyzwalające, rozwinąć strategie radzenia sobie i zapobiegać nawrotom. Farmakoterapia obejmuje stosowanie leków przeciwdepresyjnych (SSRI), stabilizatorów nastroju oraz leków przeciwpsychotycznych. Skuteczność leczenia zależy od typu zaburzenia, jego nasilenia oraz współwystępowania innych problemów psychicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rolpryna SR
Ropinirol w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Rolpryna SR) stosowany w terapii choroby Parkinsona wiąże się z ryzykiem wystąpienia senności, nagłych napadów snu oraz zaburzeń kontroli impulsów, takich jak patologiczne uzależnienie od hazardu, zwiększone libido, kompulsywne zakupy i jedzenie. Zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów pod kątem tych objawów oraz informowanie ich o konieczności unikania prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn w przypadku wystąpienia senności lub napadów snu. W razie pojawienia się objawów zaburzeń kontroli impulsów lub maniakalnych, wskazane jest rozważenie redukcji dawki lub odstawienia leku. Nagłe odstawienie ropinirolu może prowadzić do złośliwego zespołu neuroleptycznego oraz zespołu odstawienia agonisty dopaminy (DAWS), dlatego konieczne jest stopniowe zmniejszanie dawki pod kontrolą lekarską.
agonista dopaminy, choroba Parkinsona, ciśnienie tętnicze krwi, leczenie dopaminergiczne, lewodopa, nagły napad snu, niedobór laktazy, niedociśnienie, nietolerancja galaktozy, niewydolność naczyń wieńcowych, objawy manii, omamy, ropinirol, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, uzależnienie od hazardu, wzrost libido, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie kontroli popędów, zaburzenie przewodu pokarmowego, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie wchłaniania glukozy-galaktozy, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zespół odstawienia, zespół odstawienia agonisty dopaminy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aricogan
Aripiprazol (Aricogan) wykazuje poprawę kliniczną po kilku dniach lub tygodniach terapii, jednak wymaga ścisłej obserwacji, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu krążenia, zaburzeniami przewodzenia, chorobami naczyń mózgu oraz stanami predysponującymi do niedociśnienia lub nadciśnienia tętniczego. Należy monitorować ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE) oraz wydłużenia odstępu QT, szczególnie u pacjentów z rodzinnym wywiadem. W trakcie leczenia mogą wystąpić późne dyskinezy, akatyzja, parkinsonizm oraz złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS) z objawami takimi jak gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i niestabilność autonomiczna. W przypadku podejrzenia NMS lub niewyjaśnionej wysokiej gorączki należy natychmiast przerwać terapię. Aripiprazol może także wywoływać napady drgawkowe, szczególnie u pacjentów z predyspozycjami, oraz działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego u osób w podeszłym wieku (średnia wieku 84 lata), z częstością 1,3% w porównaniu do 0,6% w grupie placebo.
akatyzja, arypiprazol, aspiracja, choroba niedokrwienna, choroba układu krążenia, dyskineza, fosfokinaza kreatynowa, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, leczenie przeciwpsychotyczne, mioglobinuria, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność motoryczna, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, parkinsonizm, późna dyskineza, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, reakcja nadwrażliwości, senność, śpiączka hiperosmotyczna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie kontroli popędów, zaburzenie krążenia mózgowego, zaburzenie nastroju, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie tarczycy, zaburzenie wchłaniania glukozy-galaktozy, zachłystowe zapalenie płuc, zawał mięśnia sercowego, zespół ADHD, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Amantix
Produkt leczniczy AMANTIX (siarczan amantadyny 200 mg/500 ml, roztwór do infuzji) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny < 10 ml/min), rozrostem gruczołu krokowego, jaskrą z wąskim kątem przesączania, stanami pobudzenia, zespołami majaczeniowymi oraz u osób leczonych jednocześnie memantyną. Monitorowanie EKG jest obligatoryjne przed rozpoczęciem terapii oraz w trakcie leczenia (po 1 i 3 tygodniach, przed i po zwiększeniu dawki oraz co najmniej raz w roku), ze szczególnym uwzględnieniem wartości QTc (próg bezpieczeństwa: QTc > 420 ms przed leczeniem, wzrost QTc > 60 ms lub QTc > 480 ms podczas terapii). U pacjentów z rozrusznikami serca decyzję o stosowaniu leku należy podejmować indywidualnie po konsultacji kardiologicznej. Wskazane jest także monitorowanie elektrolitów (potas, magnez) u osób z ryzykiem zaburzeń równowagi elektrolitowej, np. przyjmujących leki moczopędne, z biegunką, wymiotami czy chorobami nerek.
choroba Parkinsona, dieta niskosodowa, drgawki, dysuria, EKG, hazard patologiczny, hiperseksualność, hipotensja, jaskra z wąskim kątem, kołatanie serca, kompulsywne wydawanie pieniędzy, lek neuroleptyczny, niewydolność nerek, niewyraźne widzenie, obrzęk rogówki, odstęp QT, organiczny zespół mózgowy, psychoza egzogenna, retencja płynów, rozrost gruczołu krokowego, rozrusznik serca, siarczan amantadyny, stan splątania, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie kontroli popędów, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zawrót głowy, zespół majaczeniowy, złośliwy zespół neuroleptyczny