zespół majaczeniowy

Zespół majaczeniowy (delirium) to ostra dysfunkcja mózgu charakteryzująca się zaburzeniami świadomości, uwagi, percepcji i funkcji poznawczych. Stanowi częsty stan nagły w medycynie, szczególnie u osób starszych, pacjentów hospitalizowanych i osób przebywających na oddziałach intensywnej terapii.

Klinicznie zespół majaczeniowy objawia się nagłym początkiem, zaburzeniami świadomości, dezorientacją, trudnościami z koncentracją, zaburzeniami pamięci oraz często halucynacjami i urojeniami. Charakterystyczna jest fluktuacja objawów w ciągu doby, z nasileniem w godzinach nocnych (tzw. zespół zachodzącego słońca). Wyróżnia się trzy podtypy delirium: hiperaktywny (pobudzenie), hipoaktywny (spowolnienie) oraz mieszany.

Etiologia zespołu majaczeniowego jest wieloczynnikowa i obejmuje zaburzenia metaboliczne, infekcje, zatrucia, odstawienie substancji psychoaktywnych, urazy głowy, zaburzenia neurologiczne, leki (szczególnie o działaniu antycholinergicznym), zabiegi operacyjne oraz czynniki środowiskowe (deprywacja snu, unieruchomienie). Diagnoza opiera się na kryteriach klinicznych (np. DSM-5, ICD-10) oraz skalach oceny (CAM, 4AT, DRS-R-98).

Leczenie zespołu majaczeniowego koncentruje się przede wszystkim na identyfikacji i usunięciu przyczyny, zapewnieniu bezpieczeństwa pacjenta oraz wdrożeniu interwencji niefarmakologicznych (reorientacja, normalizacja cyklu snu i czuwania, wczesna mobilizacja). Farmakoterapia (najczęściej neuroleptyki) powinna być stosowana rozważnie, głównie w przypadkach ciężkiego pobudzenia zagrażającego bezpieczeństwu.

Profilaktyka zespołu majaczeniowego obejmuje wczesną identyfikację pacjentów z grupy ryzyka, unikanie leków predysponujących, zapewnienie odpowiedniego nawodnienia, odżywienia i mobilizacji oraz minimalizację procedur inwazyjnych. Delirium wiąże się z wydłużonym czasem hospitalizacji, zwiększonym ryzykiem powikłań i śmiertelności oraz długoterminowymi zaburzeniami funkcji poznawczych.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl