wyłysienie

Wyłysienie, medycznie określane jako alopecja, stanowi stan patologiczny polegający na utracie włosów w miejscach, gdzie fizjologicznie powinny występować. Proces ten może dotyczyć skóry głowy, twarzy lub innych obszarów ciała i przybierać różne formy – od ograniczonych ognisk po całkowite wypadanie włosów.

Z klinicznego punktu widzenia wyróżnia się kilka typów wyłysienia, w tym łysienie androgenowe (androgenetic alopecia), najczęstszą formę dziedziczną zależną od androgenów; łysienie plackowate (alopecia areata) o podłożu autoimmunologicznym; łysienie bliznowaciejące, prowadzące do trwałego zniszczenia mieszków włosowych; oraz łysienie telogenowe związane z przedwczesnym przejściem włosów w fazę telogenu.

Diagnostyka wyłysienia obejmuje szczegółowy wywiad kliniczny, badanie dermatoskopowe, trichogram, a w przypadkach wątpliwych biopsję skóry. Leczenie zależy od etiologii i może obejmować farmakoterapię miejscową (minoksydil) lub ogólną (finasteryd, dutasteryd), terapie immunomodulujące, przeszczep włosów lub metody kamuflażu. Wczesna interwencja terapeutyczna zwiększa szanse na zahamowanie procesu i potencjalną regresję zmian.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Kwas borowy – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Kwas borowy, wykorzystywany w preparatach dermatologicznych ze względu na właściwości przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, powinien być stosowany wyłącznie na nieuszkodzoną skórę, z wykluczeniem otwartych ran, oparzeń, błon śluzowych oraz dużych powierzchni skóry. Maksymalny czas terapii preparatem Homeoplasmine nie powinien przekraczać 1 tygodnia, aby uniknąć ryzyka systemowej absorpcji i działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci, pacjentów z uszkodzoną skórą oraz przy stosowaniu pod opatrunkiem okluzyjnym. Objawy takie jak zaczerwienienie, podrażnienie, stan zapalny, nadmierne wysuszenie czy złuszczenie skóry wymagają przerwania leczenia i konsultacji lekarskiej. Preparaty zawierające lanolinę, np. Gemiderma, mogą dodatkowo wywoływać kontaktowe zapalenie skóry.
absorpcja kwasu borowego, absorpcja systemowa, drgawki, Homeoplasmine, kontakt z oczami, kontaktowe zapalenie skóry, kwas borowy, kwas salicylowy, maść borna, nadwrażliwość, niedokrwistość, objawy ogólnoustrojowe, opatrunek okluzyjny, preparat dermatologiczny, równowaga kwasowo-zasadowa, właściwości przeciwbakteryjne, wyłysienie, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia oddychania, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie skóry, zatrucie przewlekłe, zmiany zapalne
Leksykon leków
Działania niepożądane – Nizax Activ 20 mg/g

Szampon leczniczy Nizax Activ zawiera ketokonazol w stężeniu 20 mg/g i może wywoływać różnorodne działania niepożądane, które występują z różną częstością, klasyfikowaną zgodnie z konwencją medDRA. Do najczęstszych należą zaburzenia smaku (dysgeuzja, hypogeuzja), zapalenie mieszków włosowych, podrażnienie oczu oraz nasilone łzawienie, wszystkie o częstości niezbyt częstej (≥ 1/1000 do < 1/100). W obrębie skóry i tkanki podskórnej obserwuje się uczucie pieczenia, trądzik, wyłysienia, suchość skóry, zmiany w strukturze włosów, wysypkę, złuszczanie się skóry oraz kontaktowe zapalenie skóry, również z częstością niezbyt częstą. Bardzo rzadko lub z częstością nieznaną występują obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka oraz zmiany barwy włosów, które mogą stanowić poważne reakcje alergiczne.
alopecja, angioedema, bezpieczeństwo farmakoterapii, dysgeuzja, folliculitis, ketokonazol, kontaktowe zapalenie skóry, konwencja MedDRA, krosty, monitorowanie terapii, nadwrażliwość miejscowa, nadwrażliwość na substancję czynną, nadzór nad bezpieczeństwem, nasilone łzawienie, obrzęk naczynioruchowy, odczyn w miejscu podania, pieczenie skóry, podrażnienie oczu, pokrzywka, rumień, suchość skóry, świąd, szampon leczniczy, trądzik, wyłysienie, wysypka, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia skórne, zaburzenia smaku, zaburzenia układu nerwowego, zapalenie mieszków włosowych, złuszczanie skóry, zmiana barwy włosów
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Cyclophosphamide Accord

Cyklofosfamid, jako lek cytotoksyczny, wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym reakcji anafilaktycznych, mielosupresji prowadzącej do niedokrwistości, leukopenii, neutropenii (<3000 komórek/μl) i małopłytkowości (<50 000 komórek/μl), a także zwiększonego ryzyka ciężkich zakażeń (bakteryjnych, grzybiczych, wirusowych, pierwotniaczych). Konieczna jest ścisła kontrola parametrów hematologicznych przed każdym podaniem i w trakcie terapii, z dostosowaniem dawki do stopnia mielosupresji. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami szpiku lub układu odpornościowego należy zachować szczególną ostrożność. Cyklofosfamid może powodować toksyczne uszkodzenia układu moczowego, w tym krwotoczne zapalenie pęcherza, nefrotoksyczność oraz ryzyko wtórnych nowotworów dróg moczowych, co wymaga profilaktyki mesną i odpowiedniego nawodnienia. Działania niepożądane obejmują również kardiotoksyczność (zapalenie mięśnia sercowego, arytmie, tamponadę), pulmonotoksyczność (nieinfekcyjne zapalenie płuc, zwłóknienie), a także ryzyko choroby wenookluzyjnej wątroby (VOLD), szczególnie u pacjentów po radioterapii i cytoredukcji.
arytmia komorowa, arytmia nadkomorowa, choroba wenookluzyjna wątroby, cystektomia, genotoksyczność, gorączka neutropeniczna, hiponatremia, krwiomocz, krwotoczne zapalenie pęcherza, lek alkilujący, lek przeciwgrzybiczny, leukopenia, małopłytkowość, mesna, mielosupresja, nefrotoksyczność, neutropenia, niedokrwistość, nieinfekcyjne zapalenie płuc, ostra porfiria, parametry hematologiczne, posocznica, rak dróg moczowych, SIADH, tamponada serca, wstrząs septyczny, wyłysienie, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej, zapalenie mięśnia sercowego, zastoinowa niewydolność serca, zespół wątrobowo-nerkowy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Antypot

Preparat Antypot w postaci pudru zawiera 10 mg kwasu salicylowego oraz 100 mg kwasu borowego w 1 g i powinien być stosowany wyłącznie na nieuszkodzoną skórę stóp. Aplikacja na uszkodzoną skórę lub inne obszary ciała zwiększa ryzyko wchłaniania ogólnoustrojowego i wystąpienia działań niepożądanych. Należy unikać kontaktu z oczami i błonami śluzowymi; w przypadku ekspozycji oczu konieczne jest natychmiastowe płukanie i konsultacja okulistyczna. Leczenie należy przerwać przy objawach nadmiernego podrażnienia, stanu zapalnego lub uczulenia skóry.
błona śluzowa, głuchota przemijająca, kwas borowy, kwas salicylowy, neurotoksyczność, niedokrwistość, objaw niepożądany, objawy ogólnoustrojowe, okulista, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja zapalna, rumień, świąd, szum w uszach, uczulenie, wyłysienie, wyprysk, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie kwasowo-zasadowe, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie oddychania, zaburzenie słuchu, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie skóry, zatrucie przewlekłe, zawrót głowy
Leksykon substancji czynnych
Merkaptopuryna – Działania niepożądane

Merkaptopuryna, będąca antymetabolitem stosowanym w terapii przeciwnowotworowej, charakteryzuje się istotnym ryzykiem mielotoksyczności, manifestującej się leukopenią, trombocytopenią oraz rzadziej niedokrwistością megaloblastyczną i makrocytarną. Zahamowanie czynności szpiku może utrzymywać się długo po zakończeniu leczenia i jest silnie powiązane z aktywnością enzymu metylotransferazy tiopurynowej (TPMT). W bardzo rzadkich przypadkach obserwuje się rozwój ostrej białaczki mieloblastycznej, pojawiającej się nawet wiele miesięcy po terapii. Często występują również zaburzenia metaboliczne, takie jak hyperurykemia i hyperurykozuria, które mogą prowadzić do napadów dny moczanowej, a także rzadziej do krystalurii, hematurii i niewydolności nerek, zwłaszcza przy wysokich dawkach leku. W trakcie leczenia często obserwuje się objawy ze strony przewodu pokarmowego, w tym nudności, wymioty, utratę apetytu oraz żółtaczkę z podwyższeniem bilirubiny związanej, transaminaz i fosfatazy alkalicznej, które zwykle ustępują po przerwaniu terapii.
allopurinol, antymetabolit, białaczka mieloblastyczna, czerniak, dna moczanowa, fotouczulenie, gorączka polekowa, hematuria, hepatotoksyczność, hipoglikemia, immunosupresja, kamica nerkowa, krystaluria, leukopenia, merkaptopuryna, metylotransferaza tiopurynowa, mielotoksyczność, mięsak, mięsak Kaposiego, nadciśnienie wrotne, nefropatia moczanowa, neutropenia, niedokrwistość megaloblastyczna, niepłodność męska, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności, oksydaza ksantynowa, ostre uszkodzenie nerek, owrzodzenia jamy ustnej, półpasiec, rak skóry, rak szyjki macicy in situ, reakcja nadwrażliwości, rumień, szpik kostny, trombocytopenia, wyłysienie, zakażenie oportunistyczne, zakażenie wirusowe, zapalenie błon śluzowych, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie żył, zespół limfoproliferacyjny, zespół Sweeta, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Borasol 30 mg/g

Produkt leczniczy BORASOL zawiera 30 mg kwasu borowego (Acidum boricum) w 1 g roztworu i może wywoływać liczne działania niepożądane, zwłaszcza przy stosowaniu na uszkodzoną skórę, co zwiększa absorpcję substancji czynnej. Miejscowe reakcje obejmują zaczerwienienie, wysypkę i łuszczenie naskórka, natomiast ogólnoustrojowe objawy mogą dotyczyć układu nerwowego (drgawki, senność, śpiączka), nerek (uszkodzenie, skąpomocz), układu żołądkowo-jelitowego (brak łaknienia, wymioty, biegunka), hematologicznego (niedokrwistość), dermatologicznego (zapalenie skóry, wyłysienie) oraz rozrodczego (zaburzenia miesiączkowania). Poważne objawy, takie jak gorączka i zapaść, wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Częstość występowania działań niepożądanych jest nieznana, jednak ryzyko wzrasta przy długotrwałym stosowaniu i aplikacji na uszkodzoną skórę.
absorpcja kwasu borowego, brak apetytu, drgawki, działanie niepożądane, kwas borowy, łuszczenie naskórka, monitorowanie pacjenta, niedokrwistość, personel medyczny, podrażnienie przewodu pokarmowego, produkt leczniczy, reakcja skórna, roztwór na skórę, skąpomocz, układ endokrynny, układ krwiotwórczy, uszkodzenie nerki, uszkodzenie skóry, wyłysienie, wymioty, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie skóry, zapaść, zatrucie kwasem borowym, zatrucie przewlekłe
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Antypot (100 mg + 10 mg)/g

Produkt leczniczy Antypot zawiera kwas borowy (100 mg/g) oraz kwas salicylowy (10 mg/g) w postaci pudru na skórę. Brak jest szczegółowych danych z badań przedklinicznych dotyczących tego preparatu, jednak literatura wskazuje na ryzyko ogólnoustrojowego działania niepożądanego obu substancji czynnych przy miejscowym stosowaniu. Kwas borowy może przenikać przez uszkodzoną lub zapalną skórę, prowadząc do kumulacji w organizmie i wywołując ostre objawy toksyczności, takie jak zaburzenia żołądkowo-jelitowe, uszkodzenia wątroby i nerek, niewydolność krążenia obwodowego, wysypkę, gorączkę, a w skrajnych przypadkach zapaść, drgawki i zgon. Długotrwała ekspozycja może skutkować przewlekłym zatruciem manifestującym się zaburzeniami metabolicznymi, endokrynologicznymi, hematologicznymi, neurologicznymi oraz zmianami skórnymi.
bariera skórna, biegunka, ból brzucha, drgawki, działanie ogólnoustrojowe niepożądane, gorączka, krwawienie, kwas borowy, kwas salicylowy, niedokrwistość, niewydolność krążenia obwodowego, przewlekłe zatrucie, reakcja alergiczna, skóra, stan zapalny, uszkodzenie narządów, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, utrata apetytu, wchłanianie systemowe, wyłysienie, wymioty, wyprysk, wysypka, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenia słuchu, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie skóry, zapaść, zawroty głowy
Leksykon leków
Działania niepożądane – Crohnax 250 mg

Produkt leczniczy Crohnax zawierający mesalazynę w dawce 250 mg w formie czopków wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas monitorowania terapii. Do często występujących działań należą zawroty głowy (1-10%) oraz uczucie zmęczenia i osłabienia, które mogą wpływać na codzienną aktywność pacjentów. Rzadkie działania (0,01-0,1%) obejmują dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha, nudności i wymioty, które mogą prowadzić do zaburzeń wodno-elektrolitowych. Bardzo rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu działania (<0,01%) dotyczą układu nerkowego (ostre i przewlekłe śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek), wątroby (toksyczne uszkodzenie wątroby), trzustki (ostre zapalenie trzustki), układu oddechowego (śródmiąższowe zapalenie płuc, skurcz oskrzeli), krwi i układu chłonnego (niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, pancytopenia, neutropenia, leukopenia, małopłytkowość) oraz serca (zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia). Dodatkowo obserwuje się reakcje skórne, gorączkę polekową oraz wyłysienie.
agranulocytoza, białkomocz, ból brzucha, dializoterapia, duszność, enzymy trzustkowe, gorączka polekowa, hepatotoksyczność, krwiomocz, leukopenia, małopłytkowość, mesalazyna, morfologia krwi, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, nudności, ostre zapalenie trzustki, pancytopenia, próby wątrobowe, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, świszczący oddech, szpik kostny, tarcie osierdziowe, toksyczne uszkodzenie wątroby, wyłysienie, wymioty, zaburzenia równowagi, zaburzenia rytmu, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zawroty głowy
Leksykon substancji czynnych
Kwas borowy – Działania niepożądane

Kwas borowy stosowany w preparatach dermatologicznych może wywoływać liczne działania niepożądane, których nasilenie zależy od stężenia substancji, powierzchni aplikacji, stanu skóry (zwłaszcza uszkodzonej), czasu stosowania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Do najczęstszych miejscowych reakcji należą podrażnienie, zaczerwienienie, wysypka, wysuszenie skóry, kontaktowe zapalenie skóry oraz łuszczenie naskórka. Szczególnie niebezpieczne są reakcje u noworodków i małych dzieci, u których obserwowano rozległe zaczerwienienie i złuszczanie skóry, zwłaszcza na pośladkach i wokół ust, wymagające pilnej konsultacji lekarskiej. U osób predysponowanych mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, takie jak świąd, rumień i pokrzywka. Wchłanianie kwasu borowego do krwiobiegu, zwłaszcza przy stosowaniu na uszkodzoną skórę lub dużą powierzchnię ciała, może prowadzić do zatrucia ostrego i przewlekłego, manifestującego się zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi (np. wymioty, biegunka, krwawe stolce), neurologicznymi (drgawki, senność, śpiączka) oraz uszkodzeniem nerek (skąpomocz).
biegunka, brak łaknienia, charakterystyka produktu leczniczego, drgawki, gorączka, klasyfikacja MedDRA, kontaktowe zapalenie skóry, krwawy stolec, kwas borowy, łuszczenie naskórka, niedokrwistość, podrażnienie skóry, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, rumień, senność, skąpomocz, śpiączka, suchość skóry, uszkodzenie nerek, uszkodzenie skóry, wyłysienie, wymioty, wysypka, zaburzenia hormonalne, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaczerwienienie skóry, zapalenie skóry, zapaść, zatrucie ostre, zatrucie przewlekłe, złuszczanie naskórka
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Bedicort salic (0,5 mg + 20 mg)/g

Bedicort salic to preparat dermatologiczny w postaci roztworu na skórę, zawierający betametazonu dipropionian (0,5 mg/g) oraz kwas salicylowy (20 mg/g). Preparat łączy działanie silnego kortykosteroidu o właściwościach przeciwzapalnych, przeciwświądowych i obkurczających naczynia z keratolitycznym działaniem kwasu salicylowego, co ułatwia złuszczanie nadmiernie zrogowaciałego naskórka i zwiększa penetrację betametazonu. Wskazania obejmują miejscowe leczenie chorób owłosionej skóry głowy, takich jak łuszczyca, cięższe postaci łojotokowego zapalenia skóry, liszaj płaski, alergiczne zapalenie skóry, wyprysk kontaktowy oraz liszaj rumieniowaty. Preparat jest szczególnie przydatny w schorzeniach przebiegających z nadmiernym rogowaceniem i łuszczeniem, gdzie tradycyjne formy (maści, kremy) są mniej skuteczne lub trudne w aplikacji.
alergiczne zapalenie skóry, atrofia, Bedicort salic, betametazon, betametazonu dipropionian, choroba autoimmunologiczna, działanie keratolityczne, działanie przeciwzapalne, kortykosteroid, kwas salicylowy, liszaj płaski, liszaj rumieniowaty, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca owłosionej skóry głowy, nadmierne rogowacenie, rumień, świąd, wyłysienie, wyprysk kontaktowy, złuszczanie naskórka, zmiany rumieniowe, zmiany wysiękowe