liszaj rumieniowaty
Liszaj rumieniowaty (łac. lichen erythematosus) to przewlekła choroba autoimmunologiczna, która objawia się zmianami skórnymi. Najczęściej spotykane formy to toczeń rumieniowaty układowy (SLE) oraz toczeń rumieniowaty dyskoidalny (DLE). Choroba charakteryzuje się produkcją autoprzeciwciał skierowanych przeciwko własnym antygenom, co prowadzi do stanów zapalnych w różnych narządach i tkankach.
Objawy skórne liszaja rumieniowatego mogą obejmować charakterystyczne zmiany rumieniowe, często w kształcie motyla na twarzy (w przypadku SLE), czerwone, łuszczące się plamy na skórze eksponowanej na słońce, a w postaci dyskoidalnej – dobrze odgraniczone, wgłębione blaszki z hiperkeratozą i atrofią centralną. Zmiany te mogą prowadzić do trwałych blizn i przebarwień.
Diagnostyka liszaja rumieniowatego opiera się na badaniu klinicznym, testach immunologicznych (przeciwciała ANA, anty-dsDNA, anty-Sm) oraz badaniu histopatologicznym wycinka skóry. Leczenie zależy od postaci choroby i obejmuje miejscowe kortykosteroidy, leki przeciwmalaryczne (hydroksychlorochina), retinoidy, leki immunosupresyjne, a w ciężkich przypadkach – glikokortykosteroidy systemowe i leki biologiczne.
Profilaktyka liszaja rumieniowatego skupia się głównie na ochronie przed promieniowaniem UV, które może wyzwalać lub nasilać objawy choroby. Pacjentom zaleca się stosowanie kremów z filtrem UV, noszenie odzieży ochronnej i unikanie ekspozycji na słońce, szczególnie w godzinach największego nasłonecznienia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Petinimid 250 mg
Etosuksymid (Petinimid 250 mg) wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, obejmujący różne układy i narządy, z częstością występowania od bardzo częstych (≥1/10) do bardzo rzadkich (<1/10 000) oraz częstością nieznaną. Szczególnie istotne są ciężkie reakcje skórne (SCAR), takie jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) oraz reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS). W układzie krwiotwórczym mogą wystąpić poważne zaburzenia, w tym eozynofilia, leukopenia, trombocytopenia, pancytopenia, agranulocytoza oraz niedokrwistość aplastyczna, z możliwym ryzykiem zgonu nawet po odstawieniu leku. Objawy wczesne tych zaburzeń to gorączka, objawy grypopodobne i zmiany skórne. Działania niepożądane ze strony układu nerwowego obejmują senność, ból głowy, zawroty głowy, ataksję oraz objawy parkinsonizmu, a także zaburzenia psychiczne, takie jak rozdrażnienie, pobudzenie, stany lękowe, agresja, psychoza paranoidalna i pogłębienie depresji z myślami samobójczymi.
agranulocytoza, albuminuria, aminotransferaza asparaginianowa, ataksja, choroba Parkinsona, ciężka skórna reakcja niepożądana, działanie niepożądane leku, eozynofilia, etosuksymid, granulocyt obojętnochłonny, hirsutyzm, krótkowzroczność, leukopenia, liszaj rumieniowaty, myśli samobójcze, niedokrwistość aplastyczna, obrzęk języka, ostra porfiria, pancytopenia, Petinimid, pokrzywka, psychoza paranoidalna, reakcja alergiczna, reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi, reakcja skórna, światłowstręt, trombocytopenia, twardzina, urobilinogen, wysypka rumieniowata, zaburzenia układu krwiotwórczego, zahamowanie czynności szpiku, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Etosuksymid – Działania niepożądane
Etosuksymid, substancja czynna preparatu Petinimid, stosowana w terapii padaczki, wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym ciężkich skórnych reakcji nadwrażliwości (SCAR) takich jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) oraz reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS), które stanowią bezpośrednie zagrożenie życia i wymagają natychmiastowego przerwania leczenia. Ponadto, etosuksymid może indukować poważne dyskrazje krwi, w tym eozynofilię, leukopenię, trombocytopenię, pancytopenię, agranulocytozę oraz niedokrwistość aplastyczną, często przebiegające z zahamowaniem czynności szpiku kostnego i ryzykiem śmiertelnych powikłań. Wczesne objawy hematologiczne obejmują gorączkę, objawy grypopodobne, zmiany skórne i grzybicę, co podkreśla konieczność regularnego monitorowania morfologii krwi, zwłaszcza na początku terapii i przy pojawieniu się niepokojących symptomów.
agranulocytoza, albuminuria, AspAT, ataksja, choroba Parkinsona, ciężkie skórne działania niepożądane, dyskrazja krwi, eozynofilia, etosuksymid, hirsutyzm, krótkowzroczność, leukopenia, liszaj rumieniowaty, niedokrwistość aplastyczna, niestrawność, objawy grypopodobne, objawy neurosensoryczne, ostra porfiria, padaczka, pancytopenia, pokrzywka, psychoza paranoidalna, reakcja alergiczna, reakcja polekowa z eozynofilią, świąd, światłowstręt, trombocytopenia, twardzina, urobilinogen, uszkodzenie szpiku kostnego, wysypka rumieniowata, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia neuropsychiatryczne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Hydrocort CHEMA 5 mg/g
Hydrocort CHEMA w postaci maści zawiera 5 mg/g hydrokortyzonu octanu i jest wskazany do miejscowego stosowania w leczeniu różnorodnych, niezakażonych zmian skórnych o podłożu zapalnym i alergicznym. Preparat wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwświądowe oraz obkurczające naczynia krwionośne, co czyni go skutecznym w terapii atopowego zapalenia skóry, łuszczycy skóry owłosionej i zadawnionej, a także w leczeniu liszaja rumieniowatego, rumienia wielopostaciowego, liszaja płaskiego, łojotokowego zapalenia skóry oraz wyprysku zliszajowaciałego. Ponadto, Hydrocort CHEMA jest stosowany w leczeniu skórnych odczynów polekowych, oparzeń I i II stopnia (po wykluczeniu zakażenia) oraz neurodermatitis (lichen simplex chronicus), gdzie łagodzi świąd, zmniejsza stan zapalny i poprawia komfort pacjenta.
atopowe zapalenie skóry, choroba autoimmunologiczna skóry, choroba zapalna skóry, działanie przeciwzapalne, hydrokortyzon octan, infekcja bakteryjna, infekcja grzybicza, infekcja wirusowa, lichen simplex chronicus, liszaj płaski, liszaj rumieniowaty, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca skóry owłosionej, łuszczyca zadawniona, neurodermatitis, oparzenie, przewlekła dermatoza, rumień wielopostaciowy, świąd skóry, terapia skojarzona, ukąszenie owada, wyprysk zliszajowaciały, zmiana skórna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zelefion 250 mg
Chlorowodorek terbinafiny, stosowany w preparacie ZELEFION, może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu, najczęściej łagodne lub umiarkowane i przemijające. Do bardzo często obserwowanych należą zaburzenia metabolizmu (zmniejszony apetyt), dolegliwości żołądkowo-jelitowe (uczucie pełności, niestrawność, nudności, ból brzucha, biegunka), zmiany skórne (wysypka, pokrzywka) oraz bóle mięśniowo-stawowe. Ból głowy występuje często. Charakterystyczne są zaburzenia zmysłów, zwłaszcza smaku (zniesienie lub brak smaku, niezbyt często) i węchu (bardzo rzadko utrata węchu), które zwykle ustępują po kilku tygodniach od zakończenia terapii, choć w pojedynczych przypadkach mogą się utrzymywać dłużej. Rzadkie, ale poważne działania niepożądane obejmują niewydolność wątroby, ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona), zaburzenia hematologiczne (neutropenia, agranulocytoza, trombocytopenia, pancytopenia), reakcje immunologiczne (reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy) oraz rabdomiolizę.
agranulocytoza, cholestaza, choroba posurowicza, fotodermatoza, kinaza kreatynowa, liszaj rumieniowaty, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedoczulica, niedosłuch, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, parestezja, podwyższenie enzymów wątrobowych, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, szum w uszach, terbinafina, trombocytopenia, utrata węchu, wielopostaciowa osutka świetlna, zaburzenie smaku, zaburzenie węchu, zaostrzenie łuszczycy, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Hydrokortyzon Allefin 5 mg/g
Hydrokortyzon Allefin w kremie o stężeniu 5 mg/g hydrokortyzonu octanu jest preparatem miejscowym o działaniu przeciwzapalnym, przeciwświądowym i obkurczającym naczynia, stosowanym w leczeniu szerokiego spektrum dermatoz zapalnych i alergicznych. Wskazania obejmują atopowe zapalenie skóry, wyprysk alergiczny, pokrzywkę, liszaj rumieniowaty i płaski, rumień wielopostaciowy, łojotokowe zapalenie skóry, różne postaci wyprysku (w tym zliszajowaciały), łuszczycę owłosionej skóry głowy i zadawnioną oraz świerzbiaczkę. Preparat jest także użyteczny w terapii podtrzymującej po silnych glikokortykosteroidach oraz w łagodzeniu objawów po ukąszeniach owadów, redukując świąd, zaczerwienienie i obrzęk.
atopowe zapalenie skóry, bąble pokrzywkowe, choroba autoimmunologiczna, choroby skóry zapalne, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, glikokortykosteroid, glikol propylenowy, hydrokortyzon octan, kortykosteroid, lichenifikacja, liszaj płaski, liszaj rumieniowaty, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczyca owłosionej skóry głowy, łuszczyca zadawniona, metylu parahydroksybenzoesan, objawy z odstawienia, obkurczanie naczyń krwionośnych, pokrzywka, propylu parahydroksybenzoesan, rumień wielopostaciowy, świerzbiączka, ukąszenie owadów, wyprysk alergiczny, wyprysk zliszajowaciały, zmiany wypryskowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Hydrocortisonum Aflofarm 5 mg/g
Hydrocortisonum Aflofarm w postaci kremu zawiera 5 mg/g hydrokortyzonu octanu i jest wskazany do miejscowego leczenia dermatoz o podłożu zapalnym i alergicznym, takich jak atopowe zapalenie skóry, rumień wielopostaciowy, liszaj rumieniowaty, liszaj płaski, łojotokowe zapalenie skóry, różne postacie wyprysku, a także wybrane formy łuszczycy (owłosionej skóry i zadawnionej). Preparat wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwświądowe i obkurczające naczynia, co pozwala na skuteczne łagodzenie objawów tych schorzeń. Ponadto, krem jest stosowany w leczeniu świerzbiączki oraz oparzeń I° i II°, w tym oparzeń słonecznych, a także jako terapia podtrzymująca przy odstawianiu silniejszych glikokortykosteroidów miejscowych, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych.
atopowe zapalenie skóry, działanie niepożądane, działanie przeciwzapalne, glikokortykosteroid, hydrokortyzon octan, liszaj płaski, liszaj rumieniowaty, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczyca owłosionej skóry, łuszczyca zadawniona, obkurczenie naczyń krwionośnych, oparzenie słoneczne, opatrunek okluzyjny, penetracja substancji czynnej, pokrzywka, preparat steroidowy, reakcja alergiczna, reakcja skórna alergiczna, rumień wielopostaciowy, substancja pomocnicza, świerzbiączka, ukąszenie owada, wyprysk alergiczny, wyprysk zliszajowaciały - Leksykon substancji czynnych
Klobetazol – Wskazania do stosowania
Klobetazol, będący bardzo silnym kortykosteroidem miejscowym (propionian klobetazolu 0,5 mg/g), jest wskazany do leczenia opornych na terapię słabszymi kortykosteroidami dermatoz, takich jak łuszczyca zadawniona (z wyłączeniem uogólnionej i rozległej plackowatej), liszaj płaski z nasilonym świądem, toczeń rumieniowaty krążkowy (DLE), nawracający wyprysk (w tym kontaktowy i zliszajowaciały), atopowe i łojotokowe zapalenie skóry, liszaj rumieniowaty, rumień wielopostaciowy oraz pemfigoid pęcherzowy. Preparaty dostępne są w formie kremu, maści oraz roztworu na skórę, a ich dobór zależy od charakteru zmian: krem zalecany jest do ostrych, wilgotnych i wysiękowych zmian oraz skóry delikatnej, maść do zmian suchych, łuszczących się i hiperkeratotycznych (np. łuszczyca), natomiast roztwór do obszarów owłosionych (np. skóra głowy). Klobetazol jest stosowany u dorosłych, u młodzieży od 12. roku życia (np. Dermovate maść) oraz u dzieci powyżej 1. roku życia w wybranych preparatach (Clobetaxon maść).
atopowe zapalenie skóry, choroba autoimmunologiczna, choroba pęcherzowa, dermatoza, działanie niepożądane, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, hiperkeratoza, kortykosteroid miejscowy, kortykosteroid słaby, lichenifikacja, liszaj płaski, liszaj rumieniowaty, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczyca plackowata, łuszczyca zadawniona, obszar owłosiony, oporna dermatoza, pemfigoid pęcherzowy, postać farmaceutyczna, propionan klobetazolu, rumień wielopostaciowy, silny kortykosteroid, skóra owłosiona głowy, toczeń rumieniowaty krążkowy, wyprysk kontaktowy, wyprysk nawracający, wyprysk zliszajowaciały, wysięk, zmiana pęcherzowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Hydrocortisonum AFP 10 mg/g
Hydrocortisonum AFP w postaci kremu zawiera 10 mg/g hydrokortyzonu octanu i jest wskazany do miejscowego leczenia różnych dermatoz zapalnych, takich jak atopowe zapalenie skóry, wyprysk zliszajowaciały, liszaj rumieniowaty, liszaj płaski, rumień wielopostaciowy, łuszczyca owłosionej skóry, łuszczyca zadawniona, łojotokowe zapalenie skóry oraz świerzbiączka. Preparat wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwświądowe i obkurczające naczynia krwionośne, co pozwala na redukcję stanu zapalnego, złagodzenie świądu oraz przyspieszenie gojenia zmian skórnych. Krem jest szczególnie użyteczny w terapii schorzeń o przewlekłym i nawrotowym przebiegu, gdzie miejscowa aplikacja umożliwia kontrolę objawów i poprawę komfortu pacjenta.
atopowe zapalenie skóry, choroba zapalna skóry, dermatoza zapalna, dysfagia, działanie przeciwzapalne, glikokortykosteroid, hydrokortyzon octan, liszaj płaski, liszaj rumieniowaty, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca owłosionej skóry, łuszczyca zadawniona, objaw z odbicia, rumień wielopostaciowy, świerzbiączka, wyprysk - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Clobederm 0,5 mg/g
Clobederm 0,5 mg/g w postaci maści zawiera klobetazolu propionian, silny glikokortykosteroid klasy IV, przeznaczony do krótkotrwałego miejscowego leczenia ostrych i ciężkich, niezakażonych, suchych stanów zapalnych skóry. Preparat jest wskazany w leczeniu schorzeń dermatologicznych takich jak łojotokowe zapalenie skóry, wyprysk kontaktowy, atopowe zapalenie skóry, łuszczyca zadawniona, liszaj rumieniowaty, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowy dyskoidalny, liszaj płaski o nasilonym świądzie oraz wyprysk zliszajowaciały. Maść o białej, półprzezroczystej konsystencji zapewnia okluzję, co zwiększa penetrację substancji czynnej przez warstwę rogową naskórka, potęgując efekt terapeutyczny. Substancją pomocniczą jest glikol propylenowy, który może powodować podrażnienia u osób z wrażliwą skórą.
atopowe zapalenie skóry, glikokortykosteroid, glikol propylenowy, gruczoł łojowy, klobetazolu propionian, lichenifikacja, liszaj płaski, liszaj rumieniowaty, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca zadawniona, rogowacenie naskórka, rumień wielopostaciowy, stan zapalny skóry, terapia przeciwzapalna, toczeń rumieniowy dyskoidalny, warstwa rogowa naskórka, wyprysk kontaktowy, wyprysk zliszajowaciały, zliszajowacenie - Leksykon substancji czynnych
Hydrokortyzon – Wskazania do stosowania
Hydrokortyzon, jako glikokortykosteroid o działaniu przeciwzapalnym, przeciwświądowym i przeciwalergicznym, znajduje szerokie zastosowanie w terapii substytucyjnej niewydolności kory nadnerczy (np. choroba Addisona, zespół Sheehana, zespół Nelsona) oraz w stanach nagłych wymagających szybkiego podania glikokortykosteroidów, takich jak wstrząsy różnego pochodzenia (pourazowy, kardiogenny, anafilaktyczny), ciężkie stany spastyczne oskrzeli czy ostre reakcje alergiczne. Doustne preparaty (tabletki) stosuje się głównie w leczeniu substytucyjnym, natomiast pozajelitowe (iniekcje, infuzje) w stanach nagłych i profilaktycznie przed zabiegami operacyjnymi u pacjentów z niedomogą nadnerczy. Hydrokortyzon jest także wykorzystywany w leczeniu przewlekłych chorób alergicznych, dermatologicznych, endokrynologicznych, hematologicznych, nowotworowych, układu oddechowego i reumatycznych, jednak po dokładnej ocenie wskazań przez lekarza.
adrenalektomia, atopowe zapalenie skóry, choroba Addisona, choroba autoimmunologiczna, glikokortykosteroid, hemoroidy, lek przeciwgrzybiczny, liszaj płaski, liszaj rumieniowaty, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca owłosionej skóry, neurodermatitis, niedoczynność przysadki, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, odczyn polekowy, pokrzywka, rumień wielopostaciowy, stan astmatyczny, stan spastyczny oskrzeli, stan wstrząsowy, substancja przeciwzapalna, świąd odbytu, świerzbiączka, szczelina odbytu, terapia substytucyjna, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs kardiogenny, wstrząs pourazowy, wyprysk kontaktowy alergiczny, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zapalenie brzegów powiek, zapalenie przewodu słuchowego zewnętrznego, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tarczycy, zapalenie woreczka łzowego, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół Nelsona, zespół Sheehana, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aclotin 250 mg
Aclotin, zawierający tyklopidynę w dawce 250 mg, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, szczególnie hematologicznych, które wymagają ścisłego monitorowania. Najistotniejsze zagrożenia obejmują neutropenię (często), trombocytopenię (<80 000/mm³, często), pancytopenię, aplazję szpiku oraz zakrzepową agranulocytozę (niezbyt często), które mogą prowadzić do poważnych powikłań infekcyjnych, krwawień, a nawet zgonu. Krwawienia mogą mieć różne nasilenie, od drobnych wybroczyn po zagrażające życiu krwotoki śródmózgowe. Ponadto, obserwowano przypadki sepsy i wstrząsu septycznego jako powikłania agranulocytozy oraz ciężkie reakcje skórne, takie jak rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona i zespół Lyella. W badaniach klinicznych (CATS i TASS) u 2048 pacjentów z TIA/udarem mózgu poddanych terapii tyklopidyną, monitorowano liczbę krwinek, podkreślając konieczność ścisłej kontroli hematologicznej podczas leczenia.
Poza hematologicznymi, często występują reakcje immunologiczne (np. alergie, eozynofilia, anafilaksja), objawy neurologiczne (ból i zawroty głowy), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, owrzodzenia) oraz biochemiczne wskaźniki uszkodzenia wątroby (często podwyższone enzymy wątrobowe, fosfataza zasadowa, transaminazy). Rzadko notowano zapalenie wątroby, w tym piorunujące, zakończone zgonem. Występują także zaburzenia krzepnięcia manifestujące się siniakami, wybroczynami, krwawieniami z nosa i ciężkimi krwotokami. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane do odpowiednich organów nadzoru, aby umożliwić ciągłe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka terapii tyklopidyną. Szczególna ostrożność i regularne badania kontrolne są niezbędne w celu minimalizacji ryzyka poważnych powikłań.
agranulocytoza, aplazja szpiku kostnego, dysfagia, fosfataza zasadowa, krwawienie, krwawienie śródmózgowe, krwiomocz, liczba krwinek, limfocytowe zapalenie okrężnicy, liszaj rumieniowaty, nefropatia, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, pancytopenia, piorunujące zapalenie wątroby, rumień wielopostaciowy, sepsa, tabletka powlekana, transaminaza, trombocytopenia, tyklopidyna, udar mózgu, wstrząs septyczny, zaburzenie hematologiczne, zapalenie wątroby, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Clobederm 0,5 mg/g
Clobederm, zawierający 0,5 mg/g klobetazolu propionianu, jest silnym glikokortykosteroidem do stosowania miejscowego, przeznaczonym do krótkotrwałego leczenia ostrych i ciężkich stanów zapalnych skóry, które nie reagują na słabsze kortykosteroidy. Wskazania obejmują m.in. łojotokowe zapalenie skóry, wyprysk kontaktowy, atopowe zapalenie skóry, łuszczycę zadawnioną, liszaj rumieniowaty, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowy dyskoidalny, liszaj płaski z nasilonym świądem oraz wyprysk zliszajowaciały. Preparat jest szczególnie zalecany do stosowania na wilgotne, sączące zmiany skórne, a jego kremowa postać ułatwia penetrację substancji czynnej i działa łagodząco na świąd oraz stan zapalny. Przed zastosowaniem należy wykluczyć zakażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze, a także uwzględnić możliwość reakcji alergicznych na substancje pomocnicze, takie jak glikol propylenowy, chlorokrezol i alkohol cetostearylowy.
alkohol cetostearylowy, atopowe zapalenie skóry, chlorokrezol, dysfagia, działanie niepożądane, glikol propylenowy, klobetazolu propionian, leczenie glikokortykosteroidami, lichenifikacja, liszaj płaski, liszaj rumieniowaty, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca zadawniona, miejscowa reakcja skórna, nadmierne rogowacenie, nadwrażliwość IgE-zależna, niepowodzenie terapeutyczne, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, sącząca zmiana skórna, silny glikokortykosteroid, toczeń rumieniowy dyskoidalny, uporczywy świąd, wyprysk kontaktowy, wyprysk zliszajowaciały