łuszczyca plackowata
Łuszczyca plackowata (psoriasis vulgaris) jest najczęstszą postacią łuszczycy, przewlekłej autoimmunologicznej choroby skóry. Charakteryzuje się występowaniem dobrze odgraniczonych, rumieniowych blaszek pokrytych srebrzystą łuską, które najczęściej lokalizują się na wyprostnych powierzchniach kończyn, w okolicy lędźwiowo-krzyżowej oraz na owłosionej skórze głowy.
Patogeneza łuszczycy plackowatej obejmuje nieprawidłową aktywację układu immunologicznego, prowadzącą do nadmiernej proliferacji keratynocytów i skrócenia cyklu odnowy naskórka z normalnych 28-30 dni do zaledwie 3-4 dni. Kluczową rolę odgrywają limfocyty T oraz cytokiny prozapalne, w tym TNF-alfa, IL-17, IL-23 i IL-22.
Przebieg choroby jest przewlekły, z okresami zaostrzeń i remisji. Czynniki wyzwalające mogą obejmować infekcje (szczególnie paciorkowcowe), stres, urazy skóry (zjawisko Koebnera), niektóre leki oraz czynniki środowiskowe. Leczenie łuszczycy plackowatej jest wielokierunkowe i obejmuje terapię miejscową (kortykosteroidy, pochodne witaminy D3, retinoidami), fototerapię oraz leczenie ogólne, w tym leki immunosupresyjne i biologiczne w cięższych przypadkach.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Łuszczyca – Objawy
Łuszczyca to przewlekła, autoimmunologiczna choroba zapalna skóry charakteryzująca się przyspieszonym cyklem odnowy naskórka (3-7 dni vs. 28 dni w warunkach fizjologicznych), co prowadzi do powstawania dobrze odgraniczonych, czerwonych, łuszczących się zmian pokrytych srebrzystobiałymi łuskami. Typowe lokalizacje zmian to łokcie, kolana, skóra głowy i dolna część pleców. Wyróżnia się kilka postaci klinicznych, m.in. łuszczycę plackowatą (80-90% przypadków), kropelkową, odwróconą, krostkową i erytrodermiczną, z których dwie ostatnie stanowią stany zagrożenia życia. Około 50% pacjentów ma zmiany paznokciowe (naparstkowanie, onycholiza, przebarwienia). Łuszczyca przebiega z okresami zaostrzeń i remisji, a czynniki wyzwalające obejmują infekcje (zwłaszcza paciorkowcowe), urazy skóry (zjawisko Koebnera), stres, warunki pogodowe, niektóre leki oraz używki (alkohol, tytoń). Nieleczona choroba może prowadzić do powikłań, takich jak wtórne infekcje, łuszczycowe zapalenie stawów (30% pacjentów), choroby sercowo-naczyniowe, metaboliczne, zapalne jelit, zaburzenia psychiczne i okulistyczne.
analog witaminy D, biopsja skóry, choroba autoimmunologiczna, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba współistniejąca, choroba zapalna skóry, cyklosporyna, czynnik wyzwalający, dysfagia, fałd skórny, fototerapia, infekcja paciorkowcowa, inhibitor kalcyneuryny, kortykosteroid, lek biologiczny, lek ogólnoustrojowy, leukonychia, łuszczyca erytrodermiczna, łuszczyca kropelkowa, łuszczyca krostkowa, łuszczyca odwrócona, łuszczyca paznokci, łuszczyca plackowata, łuszczyca skóry głowy, łuszczycowe zapalenie stawów, metotreksat, onycholiza, remisja, rzut choroby, światło ultrafioletowe, układ odpornościowy, wtórna infekcja skóry, zjawisko Koebnera, zmiana łuszczycowa - Leksykon substancji czynnych
Tazaroten – Wskazania do stosowania
Tazaroten, syntetyczny retinoid trzeciej generacji, jest wskazany do miejscowego leczenia przewlekłej łuszczycy plackowatej, zwłaszcza gdy zmiany chorobowe zajmują do 10% powierzchni ciała. Preparat Zorac dostępny jest w formie żelu w dwóch stężeniach: 0,05% (0,5 mg/g) oraz 0,1% (1 mg/g). Terapia miejscowa polega na aplikacji żelu bezpośrednio na zmiany łuszczycowe, które charakteryzują się dobrze odgraniczonymi, rumieniowymi ogniskami pokrytymi srebrzystymi łuskami. Kluczowym kryterium kwalifikacji do leczenia jest powierzchnia zajęta przez zmiany, co ma znaczenie dla ograniczenia potencjalnego wchłaniania systemowego tazarotenu.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Infilea 0,5 mg/g
Klobetazolu propionian w stężeniu 0,5 mg/g (0,44 mg klobetazolu na gram kremu) zawarty w preparacie Infilea jest bardzo silnym miejscowym kortykosteroidem, wskazanym do leczenia ograniczonych zmian łuszczycowych opornych na słabsze kortykosteroidy oraz objawów pemfigoidu pęcherzowego. Preparat przeznaczony jest wyłącznie dla dorosłych, w tym osób w podeszłym wieku, i nie jest zalecany w populacji pediatrycznej. Działanie leku opiera się na silnym efekcie przeciwzapalnym i przeciwświądowym, co pozwala na skuteczną kontrolę objawów dermatoz wymagających intensywnej terapii miejscowej. Krem ma białą do białawej barwę i zawiera substancje pomocnicze takie jak chlorokrezol (0,75 mg/g), alkohol cetostearylowy (70 mg/g) oraz glikol propylenowy (475 mg/g), które mogą wpływać na tolerancję preparatu u niektórych pacjentów z nadwrażliwościami.
alkohol cetostearylowy, chlorokrezol, choroba autoimmunologiczna, dermatoza, działanie niepożądane, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, glikol propylenowy, klobetazolu propionian, kortykosteroid, kortykosteroid ogólnoustrojowy, łuszczyca, łuszczyca plackowata, miejscowy kortykosteroid, pęcherz podnaskórkowy, pemfigoid pęcherzowy, świąd, wchłanianie systemowe, zmiany łuszczycowe - Leksykon chorób i schorzeń
Łuszczyca – Patofizjologia i mechanizm
Łuszczyca to przewlekła, zapalna choroba skóry charakteryzująca się nadmierną proliferacją keratynocytów oraz masywnym naciekiem komórek zapalnych, w tym limfocytów Th17, Th1, komórek dendrytycznych i neutrofili. Patogeneza obejmuje fazę inicjacji, w której kluczową rolę odgrywają plazmocytoidalne komórki dendrytyczne (pDC) aktywowane przez kompleksy katelicydyny (LL-37) z DNA, stymulujące receptor TLR9 i produkcję interferonów typu I. Faza podtrzymania zapalenia jest napędzana przez oś TNF-α–IL-23–Th17, gdzie IL-17 (w tym IL-17A, IL-17F) indukuje proliferację keratynocytów, produkcję peptydów przeciwdrobnoustrojowych (np. S100A7, LL37, DEFB4A), chemokin (CXCL1, CXCL8, CCL20) oraz cytokin prozapalnych (IL-1, IL-6, TNF-α). W patogenezie istotne są także inne cytokiny, takie jak IL-22, IL-21 oraz rodzina IL-36, które wzmacniają stan zapalny i proliferację keratynocytów. Stres oksydacyjny i dysbioza mikrobiomu skóry oraz jelit dodatkowo modulują odpowiedź immunologiczną i przebieg choroby.
dysbioza mikrobioty, hiperproliferacja keratynocytów, interferony typu I, katelicydyna, komórki dendrytyczne, komórki prezentujące antygen, limfocyty Th17, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, łuszczyca plackowata, metylacja CpG, mikrobiom skóry, naciek komórek zapalnych, odpowiedź immunologiczna, oś IL-23/Th17, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, peptydy przeciwdrobnoustrojowe, proliferacja keratynocytów, przepuszczalność jelit, reaktywne formy tlenu, receptor Toll-podobny 9, remisja bez leków, stres oksydacyjny, szlak JAK-STAT, wrodzone komórki limfoidalne, zapalna choroba skóry, zjawisko Koebnera - Leksykon substancji czynnych
Betametazon – Wskazania do stosowania
Betametazon jest silnym kortykosteroidem stosowanym w leczeniu różnorodnych stanów zapalnych i alergicznych, dostępny w wielu postaciach farmaceutycznych, co pozwala na precyzyjne dostosowanie terapii do rodzaju i lokalizacji schorzenia. W dermatologii preparaty miejscowe betametazonu są wskazane m.in. w łuszczycy (z wyłączeniem uogólnionych zmian), atopowym zapaleniu skóry, wypryskach, liszaju płaskim, toczeniu rumieniowatym krążkowym oraz alergicznym i kontaktowym zapaleniu skóry. Preparaty złożone, zawierające betametazon w połączeniu z gentamycyną, kwasem fusydynowym, klotrymazolem lub kwasem salicylowym, rozszerzają spektrum działania o zwalczanie wtórnych zakażeń bakteryjnych i grzybiczych, co jest szczególnie istotne w stanach zapalnych skóry powikłanych infekcjami. Preparaty takie jak Diprolene czy Daivobet są stosowane w ciężkich i opornych na leczenie postaciach chorób skóry, w tym łuszczycy i atopowego zapalenia skóry. Betametazon w formie roztworu do wstrzykiwań (Celestone, Diprophos) znajduje zastosowanie w leczeniu ostrych i przewlekłych schorzeń endokrynologicznych, reumatologicznych, alergicznych, dermatologicznych oraz hematologicznych, a także w stanach nagłych, takich jak wstrząs czy obrzęk mózgu.
alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, Candida albicans, choroba Crohna, dermatofit, dysfagia, gentamycyna, grzybica pachwin, klotrymazol, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kwas fusydynowy, kwas salicylowy, liszaj płaski, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczyca plackowata, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość samoistna, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk mózgu, opryszczkowe pęcherzowe zapalenie skóry, pęcherzyca, przerost nadnerczy, Pseudomonas aeruginosa, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, świerzbiączka guzkowa, świerzbiączka ograniczona, toczeń rumieniowaty krążkowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk, zapalenie błony maziowej, zapalenie kaletek maziowych, zapalenie kości i stawów, zapalenie tarczycy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zaburzeń oddychania, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Methofill 10 mg
Methofill, zawierający metotreksat, jest wskazany w leczeniu czynnej postaci reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) u dorosłych, czynnego łuszczycowego zapalenia stawów oraz ciężkiej postaci łuszczycy plackowatej, szczególnie gdy standardowe terapie okazały się nieskuteczne. W hematoonkologii stosowany jest w terapii podtrzymującej ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL) u pacjentów od 3. roku życia. Tabletki dostępne są w dawkach 2,5 mg i 10 mg, a ich dobór powinien uwzględniać masę ciała, funkcję nerek i wątroby oraz współistniejące schorzenia. Wskazaniem do leczenia są objawy kliniczne (ból, obrzęk, sztywność poranna) oraz podwyższone markery zapalenia (OB, CRP), a w łuszczycy kryteria obejmują m.in. PASI >10 i DLQI >10 przy zajęciu >10% powierzchni ciała.
6-merkaptopuryna, choroba autoimmunologiczna, DMARD, fototerapia, funkcja nerek, kortykosteroidy, leczenie indukujące, łuszczyca plackowata, łuszczyca pospolita, łuszczycowe zapalenie stawów, markery stanu zapalnego, metotreksat, niepełnosprawność, ostra białaczka limfoblastyczna, remisja choroby, reumatoidalne zapalenie stawów, terapia podtrzymująca, toksyczność leku - Leksykon substancji czynnych
Klobetazol – Wskazania do stosowania
Klobetazol, będący bardzo silnym kortykosteroidem miejscowym (propionian klobetazolu 0,5 mg/g), jest wskazany do leczenia opornych na terapię słabszymi kortykosteroidami dermatoz, takich jak łuszczyca zadawniona (z wyłączeniem uogólnionej i rozległej plackowatej), liszaj płaski z nasilonym świądem, toczeń rumieniowaty krążkowy (DLE), nawracający wyprysk (w tym kontaktowy i zliszajowaciały), atopowe i łojotokowe zapalenie skóry, liszaj rumieniowaty, rumień wielopostaciowy oraz pemfigoid pęcherzowy. Preparaty dostępne są w formie kremu, maści oraz roztworu na skórę, a ich dobór zależy od charakteru zmian: krem zalecany jest do ostrych, wilgotnych i wysiękowych zmian oraz skóry delikatnej, maść do zmian suchych, łuszczących się i hiperkeratotycznych (np. łuszczyca), natomiast roztwór do obszarów owłosionych (np. skóra głowy). Klobetazol jest stosowany u dorosłych, u młodzieży od 12. roku życia (np. Dermovate maść) oraz u dzieci powyżej 1. roku życia w wybranych preparatach (Clobetaxon maść).
atopowe zapalenie skóry, choroba autoimmunologiczna, choroba pęcherzowa, dermatoza, działanie niepożądane, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, hiperkeratoza, kortykosteroid miejscowy, kortykosteroid słaby, lichenifikacja, liszaj płaski, liszaj rumieniowaty, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczyca plackowata, łuszczyca zadawniona, obszar owłosiony, oporna dermatoza, pemfigoid pęcherzowy, postać farmaceutyczna, propionan klobetazolu, rumień wielopostaciowy, silny kortykosteroid, skóra owłosiona głowy, toczeń rumieniowaty krążkowy, wyprysk kontaktowy, wyprysk nawracający, wyprysk zliszajowaciały, wysięk, zmiana pęcherzowa - Leksykon chorób i schorzeń
Wyprysk krążkowy – Epidemiologia
Wyprysk krążkowy (eczema nummulare) to przewlekła, zapalna dermatoza o charakterystycznych okrągłych lub owalnych zmianach skórnych, z częstością występowania około 2‰ populacji. Choroba wykazuje dwumodalny rozkład wiekowy: u kobiet dominują zachorowania w wieku 15-25 lat, natomiast u mężczyzn w wieku 50-65 lat, z przewagą przypadków u mężczyzn w starszej grupie wiekowej. U dzieci, szczególnie o ciemniejszej karnacji, wyprysk krążkowy jest rzadszy, ale częstszy niż u dzieci o jasnej skórze, z szczytem zachorowań około 5. roku życia. Występowanie choroby wykazuje sezonowość, nasilając się w zimnych miesiącach, co wiąże się z ekspozycją na czynniki takie jak suche powietrze, ogrzewanie centralne i pył pustynny. Współistnienie z alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry stwierdza się u około 24% pacjentów, a także obserwuje się korelacje z przewlekłym alkoholizmem i alergiami na metale (nikiel, kobalt, chrom u 32% chorych).
alergia kontaktowa, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, alkoholizm przewlekły, atopowe zapalenie skóry, grzybica skóry, guselkumab, interferon, izotretynoina, katar sienny, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kseroza, lek przeciwwirusowy, łuszczyca plackowata, przewlekła niewydolność żylna, remisja, retinoid, rybawiryna, suchość skóry, test płatkowy, tinea corporis, wyprysk krążkowy, wyprysk żylakowy, zapalna choroba skóry, zjawisko Koebnera - Leksykon substancji czynnych
Tazaroten – Właściwości farmakodynamiczne
Tazaroten, acetylenowy pochodny retynoidów, jest stosowany miejscowo w leczeniu łuszczycy plackowatej i dostępny w postaci żelu w stężeniach 0,05% (0,5 mg/g) oraz 0,1% (1 mg/g) (kod ATC: D05AX05). Substancja ta jest prolekiem, który w skórze ulega deestryfikacji do aktywnego kwasu karboksylowego tazarotenu (AGN 190299), wykazującego powinowactwo do receptorów RAR alfa, beta i gamma, z selektywnością wobec RAR beta i gamma. Mechanizm działania obejmuje hamowanie naskórkowej dekarboksylazy ornitynowej, redukcję ekspresji markera zapalenia MRP8 oraz hamowanie rogowacenia keratynocytów, co przekłada się na kliniczną skuteczność w terapii łuszczycy.
- Leksykon substancji czynnych
Metotreksat – Wskazania do stosowania
Metotreksat jest lekiem o szerokim spektrum zastosowań klinicznych, szczególnie w reumatologii, dermatologii oraz onkologii. W reumatologii stosowany jest głównie w leczeniu aktywnego reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów (MIZS) oraz łuszczycowego zapalenia stawów, z preparatami takimi jak Ebetrexat, Methofill i Trexan Neo. W dermatologii metotreksat jest wskazany w ciężkich, opornych na leczenie postaciach łuszczycy, w tym łuszczycy plackowatej, gdzie stosuje się preparaty Methofill, Methotreksat-Ebewe i Trexan Neo. W onkologii metotreksat znajduje zastosowanie w leczeniu ostrych białaczek limfoblastycznych (ALL) u pacjentów od 3 roku życia, chłoniaków nieziarniczych, mięsaków kości, nowotworów głowy i szyi, raka piersi, nowotworów układu rozrodczego, drobnokomórkowego raka płuc, chorób trofoblastycznych oraz zaawansowanego raka pęcherza moczowego. Preparaty dostępne są w formie tabletek (2,5 mg, 5 mg, 10 mg), roztworów do wstrzykiwań (10 mg/ml, 20 mg/ml) oraz koncentratów do infuzji (100 mg/ml), co pozwala na dostosowanie terapii do wskazań klinicznych i stanu pacjenta.
chemioterapia, chłoniak nieziarniczy, choroba trofoblastyczna, drobnokomórkowy rak płuc, fotochemioterapia, fototerapia, funkcja nerek, funkcja wątroby, kostniakomięsak, leczenie podtrzymujące, łuszczyca plackowata, łuszczyca pospolita, łuszczycowe zapalenie stawów, metotreksat, mięsak kości, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, nabłoniak kosmówkowy złośliwy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nowotwór głowy i szyi, ostra białaczka limfoblastyczna, parametr hematologiczny, rak jądra, rak jajnika, rak pęcherza moczowego, rak piersi, retinoid, reumatoidalne zapalenie stawów - Leksykon substancji czynnych
Tazaroten – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tazaroten, będący retinoidem stosowanym w leczeniu łuszczycy plackowatej, wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń dotyczących aplikacji, aby uniknąć działań niepożądanych. Preparat Zorac dostępny jest w stężeniach 0,05% i 0,1% i powinien być stosowany wyłącznie na zmienioną chorobowo skórę, unikając kontaktu z oczami, powiekami oraz błonami śluzowymi jamy ustnej. W przypadku kontaktu z oczami konieczne jest natychmiastowe przemycie wodą. Zaleca się dokładne mycie rąk po aplikacji, aby zapobiec przypadkowemu przeniesieniu leku. Stosowanie na powierzchnię skóry przekraczającą 10% ciała nie jest w pełni ocenione, a doświadczenie kliniczne dla obszarów do 20% jest ograniczone, co wymaga ostrożności przy leczeniu rozległych zmian. Preparat może powodować miejscowe podrażnienia, a w przypadku ich nasilenia należy przerwać terapię do czasu ustąpienia objawów.
butylohydroksyanizol, butylohydroksytoluen, działanie fotouczulające, działanie niepożądane, fenotiazyny, fluorochinolony, kontakt leku z oczami, kontaktowe zapalenie skóry, leczenie UVB, łuszczyca plackowata, nadwrażliwość na światło, opatrunek okluzyjny, podrażnienie miejscowe, podrażnienie skóry, promieniowanie ultrafioletowe, retynoidy, sulfonamidy, terapia PUVA, tetracykliny, zmiany łuszczycowe, Zorac - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Clobetaxon 0,5 mg/g
Clobetaxon w postaci maści zawiera 0,5 mg/g klobetazolu propionianu, będącego bardzo silnym miejscowym kortykosteroidem (grupa IV). Preparat jest wskazany do leczenia objawowego dermatoz takich jak łuszczyca (z wyłączeniem postaci uogólnionej), liszaj płaski (zwłaszcza postacie hipertroficzne), toczeń rumieniowaty dyskoidalny, nawracający wyprysk (kontaktowy, atopowy, idiopatyczny) oraz oporne dermatozy, szczególnie po niepowodzeniu terapii słabszymi kortykosteroidami. Lek jest dopuszczony do stosowania u dorosłych, młodzieży oraz dzieci powyżej 1. roku życia, z wyraźnym przeciwwskazaniem u niemowląt poniżej 12 miesięcy ze względu na ryzyko działań niepożądanych. Maść okluzyjna zwiększa penetrację substancji czynnej, co jest korzystne w leczeniu zmian suchych, lichenifikowanych i łuszczących się, jednak wymaga ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza na twarzy, okolicach pachwin i pod opatrunkami okluzyjnymi.
choroba autoimmunologiczna, dermatoza kortykosteroidowrażliwa, dermatoza oporna, działanie okluzyjne, glikol propylenowy, klobetazol propionian, kontrola dermatologiczna, kortykosteroid miejscowy, kortykosteroid silnego działania, lichenifikacja skóry, liszaj płaski, łuszczyca, łuszczyca plackowata, opatrunek okluzyjny, penetracja substancji czynnej, toczeń rumieniowaty dyskoidalny, wyprysk atopowy, wyprysk kontaktowy, wyprysk nawracający - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Depo-Medrol 40 mg/ml
Depo-Medrol, zawierający metyloprednizolonu octan, jest glikokortykosteroidem stosowanym głównie w terapii objawowej oraz jako leczenie substytucyjne w zaburzeniach endokrynologicznych, takich jak pierwotna i wtórna niedoczynność kory nadnerczy, wrodzony przerost nadnerczy czy ostra niedoczynność kory nadnerczy. Podawany domięśniowo, jest wskazany w licznych stanach zapalnych i autoimmunologicznych, m.in. w reumatoidalnym zapaleniu stawów, łuszczycowym zapaleniu stawów, toczniu rumieniowatym układowym, pęcherzycy, a także w ostrych i przewlekłych chorobach alergicznych, takich jak astma oskrzelowa czy atopowe zapalenie skóry. Lek znajduje zastosowanie także w leczeniu chorób oczu (np. zapalenie tęczówki, alergiczne zapalenie spojówek) oraz w ostrych stanach zapalnych przewodu pokarmowego, takich jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Crohna.
astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka i chłoniak, choroba Crohna, choroba posurowicza, choroba zwyrodnieniowa stawów, dnawe zapalenie stawów, ganglion, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, hiperkalcemia, keloid, leczenie substytucyjne, liszaj płaski, liszaj prosty, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczyca plackowata, łuszczycowe zapalenie stawów, łysienie plackowate, małopłytkowość, metyloprednizolon octan, mineralokortykosteroid, niedobór erytroblastów, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, nieropne zapalenie tarczycy, obrzęk krtani, opryszczkowate zapalenie skóry, owrzodzenie rogówki, pęcherzyca, półpasiec oczny, proteinuria, reakcja nadwrażliwości, reakcja pokrzywkowa, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty krążkowy, toczeń rumieniowaty układowy, włośnica, wrodzony przerost nadnerczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie rozcięgna, zapalenie ścięgna, zapalenie siatkówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zapalenie wielomięśniowe, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, ziarniniak obrączkowaty, złuszczające zapalenie skóry