Wskazania do stosowania
Betametazon

Wskazania do stosowania betametazonu

Betametazon jest silnie działającym kortykosteroidem stosowanym w leczeniu różnorodnych stanów chorobowych o podłożu zapalnym i alergicznym. Występuje w wielu postaciach farmaceutycznych, co umożliwia dostosowanie terapii do rodzaju schorzenia i jego lokalizacji. Wskazania do zastosowania betametazonu różnią się w zależności od postaci leku, drogi podania oraz obecności dodatkowych substancji czynnych w preparacie złożonym.¹

Leczenie chorób skóry

Betametazon w postaci preparatów do stosowania miejscowego jest wskazany przede wszystkim w leczeniu zapalnych i przebiegających ze świądem chorób skóry, które reagują na leczenie kortykosteroidami.² Do najczęstszych wskazań należą:

• Łuszczyca (z wyłączeniem zmian uogólnionych)³
• Atopowe zapalenie skóry (w tym dziecięce atopowe zapalenie skóry)⁴
• Wyprysk różnego pochodzenia (pieniążkowaty, kontaktowy)⁵
• Łojotokowe zapalenie skóry⁶
• Liszaj płaski i liszaj pospolity przewlekły⁷
• Świerzbiączka guzkowa⁸
• Toczeń rumieniowaty krążkowy⁹
• Alergiczne lub kontaktowe zapalenie skóry¹⁰
• Duże odczyny po ukąszeniach owadów¹¹

¹²

W przypadku ciężkich i opornych na leczenie stanów dermatologicznych stosuje się preparaty o zwiększonej mocy, takie jak Diprolene, który wskazany jest w leczeniu ostrych i ciężkich zmian zapalnych skóry pochodzenia alergicznego opornych na leczenie innymi kortykosteroidami, ciężkich zmian łuszczycowych oraz innych chorób reagujących na leczenie kortykosteroidami.¹³

Preparaty złożone w leczeniu dermatoz

Betametazon jest często stosowany w połączeniu z innymi substancjami czynnymi w celu zwiększenia skuteczności leczenia lub rozszerzenia spektrum działania preparatu.

Betametazon z antybiotykami

Preparaty zawierające betametazon w połączeniu z gentamycyną (np. Bedicort G, Belogent, Diprogenta, Gebetil) są wskazane w leczeniu reagujących na kortykosteroidy sączących stanów zapalnych skóry (dermatoz, zwłaszcza o podłożu alergicznym), które są powikłane wtórnym zakażeniem bakteriami wrażliwymi na gentamycynę.¹⁴ Do najczęstszych wskazań dla tych preparatów należą:

• Atopowe zapalenie skóry¹⁵
• Łojotokowe zapalenie skóry¹⁶
• Liszaj prosty przewlekły¹⁷
• Wyprysk rogowaciejący¹⁸
• Łuszczyca¹⁹
• Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry²⁰
• Skórna postać tocznia rumieniowatego²¹
• Rumień wielopostaciowy²²

²³

Bakterie wrażliwe na gentamycynę, które często powodują wtórne zakażenia skóry, to m.in. wrażliwe szczepy paciorkowców (paciorkowce grupy A: alfa- i beta-hemolizujące), gronkowiec złocisty (koagulazododatne i koagulazoujemne szczepy oraz niektóre szczepy wytwarzające penicylinazę) oraz bakterie Gram-ujemne: Pseudomonas aeruginosa, Aerobacter aerogenes, Escherichia coli, Proteus vulgaris i Klebsiella pneumoniae.²⁴

Inne preparaty złożone, takie jak Dermisil czy Fusicutan plus, zawierające betametazon w połączeniu z kwasem fusydynowym, są wskazane w leczeniu stanów zapalnych skóry powikłanych zakażeniem bakteryjnym, szczególnie w atopowym zapaleniu skóry z towarzyszącym nadkażeniem oraz stanach zapalnych skóry powikłanych zakażeniami drobnoustrojami wrażliwymi na kwas fusydynowy.^{25 26}

Betametazon z lekami przeciwgrzybiczymi

Preparaty zawierające betametazon w połączeniu z klotrymazolem (np. Lotriderm) są wskazane w leczeniu grzybicy pachwin, krocza, stóp i nieowłosionej skóry wywołanej przez różne gatunki dermatofitów, takie jak Trichophyton rubrum, Trichophyton mentagrophytes, Epidermophyton floccosum, Microsporum canis oraz kandydozy spowodowanej przez Candida albicans z towarzyszącym stanem zapalnym lub współistniejącymi zmianami alergicznymi.²⁷

Betametazon z kwasem salicylowym

Preparaty zawierające betametazon w połączeniu z kwasem salicylowym (np. Bedicort salic, Belosalic, Diprosalic, Salbetan) są wskazane w miejscowym leczeniu chorób skóry przebiegających z nadmiernym rogowaceniem, suchością i stanem zapalnym.²⁸ Najczęstsze wskazania to:

• Łuszczyca^{29 30}
• Cięższe postaci atopowego zapalenia skóry³¹
• Świerzbiączka ograniczona (neurodermit)³²
• Liszaj płaski³³
• Cięższe postaci wyprysku (w tym wyprysk pieniążkowaty, wyprysk kontaktowy)³⁴

³⁵

Betametazon z kalcypotriolem

Preparaty zawierające betametazon w połączeniu z kalcypotriolem (np. Daivobet, Psotriol, Enstilar, Wynzora, Betacal, Duosone) są wskazane głównie w miejscowym leczeniu łuszczycy.^{36 37} W zależności od postaci farmaceutycznej, wskazania te mogą obejmować:

• Leczenie miejscowe łuszczycy plackowatej o przebiegu łagodnym do umiarkowanego u dorosłych³⁸
• Leczenie łuszczycy owłosionej skóry głowy u dorosłych³⁹
• Leczenie łuszczycy zwyczajnej⁴⁰

⁴¹

Preparaty trójskładnikowe

Dostępne są również preparaty trójskładnikowe, takie jak Triderm, zawierające betametazon, klotrymazol i gentamycynę, które są wskazane w objawowym leczeniu zmian zapalnych skóry reagujących na kortykosteroidy, powikłanych wtórnymi zakażeniami wywołanymi przez drobnoustroje wrażliwe na gentamycynę i klotrymazol.⁴²

Leczenie ogólnoustrojowe betametazonem

Betametazon w postaci roztworu do wstrzykiwań (Celestone) jest stosowany w krótkotrwałym leczeniu objawowym różnych ciężkich schorzeń⁴³, między innymi:

• Schorzenia endokrynologiczne:
  • Pierwotna i wtórna niedoczynność kory nadnerczy
  • Ostra niewydolność kory nadnerczy
  • Wrodzony przerost nadnerczy
  • Ostre zapalenie tarczycy, nieropne zapalenie tarczycy, przełom tarczycowy
• Stany nagłe:
  • Wstrząs niereagujący na standardowe leczenie
  • Obrzęk mózgu i stany z podwyższonym ciśnieniem śródczaszkowym
• Choroby układu ruchu:
  • Zaostrzenia reumatoidalnego zapalenia stawów
  • Zapalenie kości i stawów
  • Zapalenie błony maziowej
  • Łuszczycowe zapalenie stawów
  • Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa
  • Ostra dna stawowa
  • Zapalenie kaletek maziowych
• Choroby alergiczne:
  • Ciężkie schorzenia alergiczne niepoddające się standardowemu leczeniu
  • Sezonowy lub całoroczny alergiczny nieżyt nosa
  • Astma oskrzelowa
  • Kontaktowe zapalenie skóry
  • Atopowe zapalenie skóry
  • Reakcje polekowe
• Choroby dermatologiczne:
  • Pęcherzyca
  • Opryszczkowe pęcherzowe zapalenie skóry
  • Ciężki rumień wielopostaciowy (zespół Stevensa-Johnsona)
  • Złuszczające zapalenie skóry
  • Ziarniniak grzybiasty
  • Ciężka łuszczyca
  • Wyprysk alergiczny
• Choroby układu krwiotwórczego:
  • Małopłytkowość samoistna i wtórna u dorosłych
  • Autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna
  • Odczyny poprzetoczeniowe
• Inne wskazania:
  • Zapobieganie zespołowi zaburzeń oddychania (chorobie błon szklistych) u wcześniaków

⁴⁴

Dostępny jest również preparat Diprophos zawierający betametazon w postaci zawiesiny do wstrzykiwań, który jest wskazany w leczeniu ostrych i przewlekłych stanów reagujących na leczenie kortykosteroidami.⁴⁵ Wskazania są podobne do tych dla preparatu Celestone, ale szczególnie obejmują:

• Choroby układu mięśniowo-szkieletowego i tkanek miękkich⁴⁶
• Choroby alergiczne⁴⁷
• Choroby skóry⁴⁸
• Kolagenozy⁴⁹
• Inne choroby, w tym zespół nadnerczowo-płciowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Crohna, choroby wymagające wstrzyknięć podspojówkowych⁵⁰

Ograniczenia w stosowaniu betametazonu

Betametazon, ze względu na silne działanie, podlega pewnym ograniczeniom w stosowaniu. Przykładowo, produkt Bedicort G, zawierający betametazon i gentamycynę, należy stosować na początku leczenia, przez krótki czas i na małe powierzchnie skóry.⁵¹

Podobnie, preparat Belogent w kremie jest wskazany do stosowania u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 13 lat w miejscowym leczeniu powikłanych zakażeniem bakteryjnym chorób skóry reagujących na leczenie kortykosteroidami.⁵²

Podsumowanie zastosowań betametazonu

Betametazon stanowi ważny element w leczeniu wielu chorób o podłożu zapalnym, alergicznym i autoimmunologicznym. Jego różnorodne postacie farmaceutyczne i możliwość łączenia z innymi substancjami leczniczymi umożliwiają dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjentów z różnymi schorzeniami. Jednakże, ze względu na silne działanie i możliwe działania niepożądane, stosowanie betametazonu powinno być zawsze rozważne i zgodne z zaleceniami lekarza.

Lekarz przepisujący betametazon powinien wziąć pod uwagę stosunek korzyści do ryzyka, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu, oraz rozważyć możliwość wystąpienia działań niepożądanych, zarówno miejscowych jak i ogólnoustrojowych. Przy prawidłowym stosowaniu betametazon jest skutecznym i bezpiecznym lekiem w wielu wskazaniach klinicznych.