lipodystrofia nabyta
Lipodystrofia nabyta to grupa rzadkich zaburzeń charakteryzujących się postępującą utratą tkanki tłuszczowej, która nie jest uwarunkowana genetycznie, a rozwija się w ciągu życia pacjenta. W przeciwieństwie do lipodystrofii wrodzonych, nabyte postacie mogą występować miejscowo (np. lipodystrofia częściowa) lub uogólniona (całkowita).
Patogeneza lipodystrofii nabytej jest złożona i może być związana z chorobami autoimmunologicznymi, infekcjami, stosowaniem niektórych leków (np. inhibitory proteazy stosowane w leczeniu HIV), a także może mieć charakter idiopatyczny. Zanik tkanki tłuszczowej prowadzi do zaburzeń metabolicznych, w tym insulinooporności, cukrzycy, hipertriglicerydemii oraz stłuszczenia wątroby.
Diagnostyka lipodystrofii nabytej obejmuje badania obrazowe (MRI, DEXA) do oceny dystrybucji tkanki tłuszczowej, badania laboratoryjne oceniające parametry metaboliczne oraz wykluczenie innych przyczyn. Leczenie koncentruje się na terapii chorób towarzyszących, modyfikacji stylu życia oraz w niektórych przypadkach zastosowaniu rekombinowanej leptyny (metreleptyny), która może poprawić parametry metaboliczne u pacjentów z ciężkim niedoborem tkanki tłuszczowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Medroksyprogesteron – Działania niepożądane
Medroksyprogesteron, syntetyczny progestagen dostępny w formach doustnych (Provera, Divina) i iniekcyjnych (Depo-Provera), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od dawki, drogi podania oraz schematu leczenia. Najczęstsze objawy to zaburzenia miesiączkowania (18%), bóle głowy (12%) oraz nudności (10%). Istotne są również zmiany nastroju, depresja, zaburzenia snu, zmiany masy ciała oraz ryzyko zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu estrogenów (np. w preparacie Divina), gdzie ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej wzrasta 1,3-3-krotnie. Długotrwałe stosowanie, szczególnie formy iniekcyjnej, wiąże się z ryzykiem osteoporozy i złamań osteoporotycznych. Ponadto, medroksyprogesteron może powodować zaburzenia czynności wątroby, reakcje nadwrażliwości, a także wpływać na metabolizm glukozy, co jest szczególnie istotne u pacjentek z cukrzycą.
badanie densytometryczne, brak owulacji, hiperkalcemia, hirsutyzm, konwencja MedDRA, lipodystrofia nabyta, medroksyprogesteron, mlekotok, nadwrażliwość na lek, nadżerka szyjki macicy, nieprawidłowe krwawienie maciczne, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, progestagen syntetyczny, rak endometrium, reakcja anafilaktyczna, terapia hormonalna, udar mózgu, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepowe zapalenie żył, zator tętnicy płucnej, zespół Cushinga, złamania osteoporotyczne, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Provera 10 mg
Produkt leczniczy Provera, zawierający medroksyprogesteronu octan, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze to nieprawidłowe krwawienia z macicy (18%), bóle głowy (12%) oraz nudności (10%). Działania te dotyczą głównie układu rozrodczego, nerwowego oraz żołądkowo-jelitowego. Wśród poważniejszych, choć rzadziej występujących powikłań, należy zwrócić uwagę na reakcje anafilaktyczne, zatory i zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, a także zaburzenia funkcji wątroby, takie jak żółtaczka cholestatyczna. Zaburzenia psychiczne, w tym depresja i bezsenność, oraz objawy skórne, takie jak łysienie i trądzik, również występują z częstością ≥1%. W przypadku układu rozrodczego obserwuje się także bolesność piersi, mlekotok oraz zmiany w cyklu miesiączkowym, co wymaga monitorowania i ewentualnej modyfikacji terapii.
bezsenność, ból głowy, bolesność piersi, brak miesiączki, brak owulacji, depresja, gorączka, krwawienie z macicy, lipodystrofia nabyta, łysienie, medroksyprogesteronu octan, mlekotok, nadmierne owłosienie, nadwrażliwość na lek, nadżerka szyjki macicy, nietolerancja glukozy, nudności, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, przedawkowanie leku, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, senność, świąd, tkliwość piersi, trądzik, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zatrzymanie płynów, zawroty głowy, żółtaczka, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Depo-Provera 150 mg/ml
Medroksyprogesteronu octan, substancja czynna preparatu Depo-Provera (150 mg/ml), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, sklasyfikowanych według terminologii MedDRA i częstości występowania. Do bardzo często występujących (≥10%) należą bóle głowy, nerwowość oraz zmiany masy ciała (zarówno wzrost, jak i spadek). Często (≥1%, <10%) obserwuje się depresję, zmniejszenie popędu płciowego, zawroty głowy, żylaki, dolegliwości żołądkowo-jelitowe (ból brzucha, nudności, wzdęcia), trądzik, łysienie, wysypkę, ból pleców, upławy, tkliwość piersi, bolesne miesiączkowanie, astenię oraz zatrzymanie płynów. Rzadkie, ale istotne działania niepożądane obejmują zakrzepicę żył głębokich, zatorowość płucną, reakcje anafilaktyczne, osteoporozę z ryzykiem złamań oraz rzadkie przypadki raka piersi. Medroksyprogesteron wpływa również na układ rozrodczy, powodując zaburzenia miesiączkowania (nieregularne krwawienia, brak miesiączki, krwotoki), zaburzenia owulacji, zmiany w gruczołach sutkowych (tkliwość, mlekotok, guzki) oraz inne dolegliwości, takie jak torbiele jajnika czy suchość pochwy.
anorgazmia, ból głowy, brak owulacji, drgawki, dysfonia, gęstość mineralna kości, krwotok maciczny, lipodystrofia nabyta, łysienie, medroksyprogesteronu octan, migrena, mlekotok, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, ostuda, parestezja, porażenie nerwu VII, progestagen, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, ropień, rozrost błony śluzowej macicy, rozstępy skórne, tachykardia, terminologia MedDRA, torbiel jajnika, trądzik, wskaźnik gęstości mineralnej kości, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie psychiczne, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie pochwy, zatorowość płucna, zawroty głowy, zespół napięcia przedmiesiączkowego, złamanie osteoporotyczne, zmniejszenie tolerancji glukozy, żółtaczka