przewlekła choroba przeszczep przeciw gospodarzowi
Przewlekła choroba przeszczep przeciw gospodarzowi (ang. chronic graft-versus-host disease, cGVHD) to powikłanie występujące po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych, które rozwija się zwykle po 100 dniach od transplantacji. Stanowi ona istotną przyczynę późnej zachorowalności i śmiertelności u pacjentów po przeszczepie szpiku kostnego.
W patofizjologii cGVHD komórki immunologiczne dawcy rozpoznają tkanki biorcy jako obce i atakują je, powodując przewlekły proces zapalny. W przeciwieństwie do ostrej postaci GVHD, przewlekła forma charakteryzuje się cechami przypominającymi choroby autoimmunologiczne, z zajęciem wielu narządów, w tym skóry, wątroby, przewodu pokarmowego, płuc, stawów oraz gruczołów łzowych i ślinowych.
Objawy kliniczne cGVHD obejmują zmiany skórne (rumień, wysypka, zmiany twardzinopodobne), suchość oczu i jamy ustnej (zespół suchości), zaburzenia funkcji wątroby, zwłóknienie płuc, zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego oraz przykurcze stawowe. Diagnoza opiera się na kryteriach klinicznych ustalonych przez NIH (National Institutes of Health), które klasyfikują nasilenie choroby jako łagodne, umiarkowane lub ciężkie.
W leczeniu cGVHD stosuje się głównie leki immunosupresyjne, z których pierwszą linię stanowią kortykosteroidy, często w połączeniu z inhibitorami kalcyneuryny. W przypadkach opornych wykorzystuje się inhibitory kinazy tyrozynowej (np. ruksolitynib), ekstrakorporalną fotoferezę, rytuksymab, imatynib lub inne leki immunomodulujące. Odpowiednie postępowanie terapeutyczne wymaga wielodyscyplinarnego podejścia i regularnej oceny skuteczności leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Grafalon 20 mg/ml
Grafalon to immunoglobulina o działaniu immunosupresyjnym, zawierająca poliklonalne przeciwciała przeciw ludzkim limfocytom T, uzyskiwana z surowicy królików immunizowanych ludzkimi limfoblastami T. Mechanizm działania opiera się na wiązaniu z receptorami CD2+, CD3+, CD4+/CD28+, CD5+, CD7+, LFA-1+ i ICAM-1+ na powierzchni limfocytów T, co prowadzi do ich opsonizacji i rozpadu przez aktywację dopełniacza, skutkując zmniejszeniem liczby limfocytów T. W badaniach klinicznych u pacjentów po allogenicznym przeszczepie komórek macierzystych, dodanie Grafalonu (20 mg/kg podawane w dniach -3, -2 i -1 przed przeszczepem) do standardowej profilaktyki GVHD (cyklosporyna i metotreksat) znacząco zmniejszyło częstość występowania ostrej GVHD stopnia III-IV (11,7% vs 25,5%, HR 0,48; p=0,0392), ostrej GVHD stopnia II-IV (33,0% vs 52,0%, HR 0,55; p=0,0077) oraz rozległej przewlekłej GVHD w ciągu 2 lat (12,2% vs 45,0%, HR 0,196; p<0,0001). Nie zaobserwowano istotnych różnic w nawrocie choroby, umieralności niezwiązanej z nawrotem ani całkowitym przeżyciu między grupami.
aktywacja dopełniacza, choroba przeszczep przeciw gospodarzowi, cyklosporyna A, iloraz szans, immunoglobulina przeciwko limfocytom T, komórki macierzyste szpiku kostnego, leczenie mieloablacyjne, lek immunosupresyjny, metotreksat, nowotwór krwi, opsonizacja, profil bezpieczeństwa, przeszczep allogeniczny, przeszczep komórek macierzystych, przewlekła choroba przeszczep przeciw gospodarzowi, współczynnik ryzyka