sód walproinian
Sód walproinian (walproinian sodu) to organiczny związek chemiczny z grupy walproinianów, stosowany jako lek przeciwpadaczkowy pierwszego rzutu. Jest solą sodową kwasu walproinowego i działa poprzez zwiększenie stężenia kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) w mózgu, co ma działanie hamujące na nadmierną aktywność neuronalną.
W praktyce klinicznej sód walproinian znajduje zastosowanie w leczeniu różnych typów padaczki, w tym napadów uogólnionych, częściowych oraz mieszanych. Jest również stosowany w profilaktyce migreny oraz w leczeniu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, szczególnie w fazie maniakalnej. Lek może być podawany doustnie w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, syropu lub dożylnie.
Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu sodu walproinianu u kobiet w wieku rozrodczym ze względu na udowodnione działanie teratogenne. Lek jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży, chyba że nie ma innej skutecznej alternatywy terapeutycznej. Do najczęstszych działań niepożądanych należą: nudności, wymioty, sedacja, drżenie, przyrost masy ciała oraz wypadanie włosów. Istotne jest również monitorowanie funkcji wątroby podczas terapii ze względu na ryzyko hepatotoksyczności.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Sód walproinian – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania sodu walproinianu wykazały brak działania mutagennego w testach in vitro na bakteriach i komórkach chłoniaka myszy oraz brak indukcji naprawy DNA w hepatocytach szczura. Wyniki in vivo były jednak niejednoznaczne i zależały od drogi podania: po podaniu doustnym nie stwierdzono aberracji chromosomowych ani dominujących cech letalnych, natomiast po podaniu dootrzewnowym zaobserwowano uszkodzenia chromosomów i pękanie nici DNA u gryzoni. Dane kliniczne dotyczące wpływu walproinianu na DNA i chromosomy pozostają niejednoznaczne. Badania rakotwórczości nie wykazały istotnego zagrożenia dla człowieka. W badaniach teratogenności u myszy, szczurów i królików potwierdzono powstawanie wad rozwojowych oraz transgeneracyjne zaburzenia behawioralne u potomstwa, z nieznanym mechanizmem i znaczeniem klinicznym. Ponadto, ekspozycja prenatalna powodowała zmiany morfologiczne i funkcjonalne w układzie słuchowym gryzoni.
aberracja chromosomowa, badanie genotoksyczności, badanie mutagenności, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, efekt biologiczny, efekt transgeneracyjny, męski narząd rozrodczy, niepłodność męska, nieprawidłowa spermatogeneza, NOAEL, pęknięcie nici DNA, populacja pediatryczna, potencjał mutagenny, sód walproinian, szpik kostny, układ rozrodczy, układ słuchowy, uszkodzenie chromosomu, wada rozwojowa, walproinian, wymiana chromatyd siostrzanych, zaburzenie zachowania, zmiana behawioralna, zmiana histopatologiczna, zwyrodnienie jądra - Leksykon substancji czynnych
Sód walproinian – Działania niepożądane
Sód walproinian, stosowany w lekach takich jak Depakine Chrono 300 i 500, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Do bardzo często występujących należą niedokrwistość, trombocytopenia, drżenie, nudności oraz zmniejszenie aktywności czynników krzepnięcia, co wymaga regularnego monitorowania morfologii krwi i parametrów krzepnięcia. Często obserwuje się hiponatremię, zwiększenie masy ciała, zaburzenia psychiczne (agresja, pobudzenie, zaburzenia uwagi), osłabienie słuchu, krwotoki, nietrzymanie moczu oraz nieregularne cykle miesiączkowe. Niezbyt często pojawiają się leukopenia, pancytopenia, zespół SIADH, hiperandrogenizm, wymioty, zapalenie jamy ustnej, biegunka, obrzęk naczynioruchowy, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, niewydolność nerek, brak miesiączki, hipotermia i obwodowe obrzęki. Rzadko występują poważne powikłania, takie jak zespół mielodysplastyczny, niewydolność szpiku kostnego, niedoczynność tarczycy, zapalenie trzustki (szczególnie u dzieci poniżej 3 lat), uszkodzenie wątroby, ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, DRESS), rabdomioliza oraz encefalopatia, w tym śpiączka walproinianowa.
agranulocytoza, ataksja, biotynidaza, diplopia, drżenie, dysfunkcja wątroby, encefalopatia, halucynacje, hepatotoksyczność, hiperamonemia, hiperandrogenizm, hiperplazja dziąseł, hipokarnitynemia, hiponatremia, letarg, leukopenia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadwrażliwość, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niedokrwistość makrocytowa, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, oczopląs, osłupienie, osteopenia, osteoporoza, pancytopenia, parestezje, parkinsonizm, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, sód walproinian, śpiączka, śródmiąższowe zapalenie nerek, stan splątania, trombocytopenia, układowy toczeń rumieniowaty, uszkodzenie wątroby, wirylizm, wysięk opłucnowy, zaburzenia pozapiramidowe, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zespół ciężkiej nadwrażliwości, zespół Fanconiego, zespół mielodysplastyczny, zespół niedostosowanego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół policystycznych jajników, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Sód walproinian – Dawkowanie i sposób podawania
Sód walproinian, dostępny m.in. w postaci tabletek powlekanych o przedłużonym uwalnianiu (Depakine Chrono), wymaga indywidualnego dostosowania dawki w zależności od wskazań klinicznych, wieku, masy ciała oraz odpowiedzi na leczenie. Optymalna dawka dobowa w leczeniu padaczki u dzieci powyżej 17 kg wynosi około 30 mg/kg, u dorosłych 20-30 mg/kg, a w razie konieczności może przekraczać 50 mg/kg pod ścisłą kontrolą kliniczną. W terapii epizodów maniakalnych w chorobie afektywnej dwubiegunowej dawka początkowa to 750 mg lub 20 mg/kg/dobę, ze standardowym zakresem 1000-2000 mg/dobę; dawki powyżej 45 mg/kg wymagają szczególnej obserwacji. Monitorowanie stężenia walproinianu w surowicy (zakres terapeutyczny 300-700 μmol/l) jest zalecane w przypadku niewystarczającej kontroli napadów lub podejrzenia działań niepożądanych. Tabletki o przedłużonym uwalnianiu można podawać raz lub dwa razy dziennie, a dawkę należy zwiększać stopniowo co 2-3 dni, dostosowując ją do odpowiedzi klinicznej pacjenta.
choroba afektywna dwubiegunowa, dawka dobowa, dawka podzielona, dawka terapeutyczna, Depakine Chrono, działanie niepożądane, epizod maniakalny, hemodializa, lek przeciwpadaczkowy, monoterapia, napad drgawkowy, niewydolność nerek, padaczka, Program Zapobiegania Ciąży, przedłużone uwalnianie, sód walproinian, stężenie leku w surowicy, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, walproinian - Leksykon substancji czynnych
Sód walproinian – Wskazania do stosowania
Sód walproinian, dostępny w preparatach Depakine Chrono 300 i 500, jest lekiem o szerokim spektrum działania przeciwpadaczkowego, skutecznym w leczeniu napadów uogólnionych (mioklonicznych, toniczno-klonicznych, atonicznych, nieświadomości) oraz napadów częściowych (prostych, złożonych i wtórnie uogólnionych). Szczególnie wskazany jest w zespole Lennoxa-Gastauta, gdzie kontroluje różne typy napadów oraz w padaczce lekoopornej. Preparaty zawierają odpowiednio 300 mg i 500 mg sodu walproinianu, z zawartością sodu 27,65 mg i 46,08 mg na tabletkę, co jest istotne u pacjentów z ograniczeniami podaży sodu. Formy farmaceutyczne to tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu, łączące sód walproinian z kwasem walproinowym.
choroba afektywna dwubiegunowa, Depakine Chrono, działanie niepożądane, działanie przeciwdrgawkowe, działanie przeciwpadaczkowe, elektroencefalografia, encefalopatia padaczkowa, epizod maniakalny, kwas walproinowy, lit, monoterapia, napad atoniczny, napad częściowy, napad miokloniczny, napad nieświadomości, napad prosty, napad toniczno-kloniczny, napad uogólniony, napad wtórnie uogólniony, napad złożony, padaczka, padaczka lekooporna, profil bezpieczeństwa, przedłużone uwalnianie, sód walproinian, tabletka powlekana, zaburzenie poznawcze, zespół Lennoxa-Gastauta