leki cytotoksyczne

Leki cytotoksyczne to substancje, które mają zdolność do niszczenia komórek, szczególnie tych szybko dzielących się. Stanowią one podstawową grupę farmaceutyków stosowanych w chemioterapii nowotworów złośliwych. Mechanizm ich działania opiera się na ingerowaniu w procesy podziału komórkowego poprzez uszkadzanie DNA, hamowanie syntezy kwasów nukleinowych lub blokowanie białek niezbędnych do proliferacji komórek.

W praktyce klinicznej wyróżnia się kilka głównych grup leków cytotoksycznych: leki alkilujące (np. cyklofosfamid), antymetabolity (np. metotreksat, 5-fluorouracyl), inhibitory topoizomerazy (np. doksorubicyna), alkaloidy roślinne (np. winkrystyna, paklitaksel) oraz związki platyny (np. cisplatyna). Każda z tych grup charakteryzuje się odmiennym mechanizmem działania i profilem toksyczności.

Stosowanie leków cytotoksycznych wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, wynikającymi z ich nieselektywnego działania na wszystkie szybko dzielące się komórki organizmu. Najczęstsze objawy uboczne obejmują mielosupresję (prowadzącą do leukopenii, trombocytopenii i anemii), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), wypadanie włosów, uszkodzenie śluzówek oraz zwiększoną podatność na infekcje. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do kardiotoksyczności, neurotoksyczności, nefrotoksyczności oraz wtórnych nowotworów.

W nowoczesnej onkologii leki cytotoksyczne są często stosowane w terapii skojarzonej z innymi metodami leczenia, takimi jak terapie celowane, immunoterapia, radioterapia czy leczenie chirurgiczne. Takie podejście pozwala na zwiększenie skuteczności terapii przeciwnowotworowej przy jednoczesnym zmniejszeniu dawek poszczególnych leków, co może ograniczyć nasilenie działań niepożądanych.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl