Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Stosowanie bendamustyny chlorowodorku (Bendamustine Glenmark 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji) jest przeciwwskazane w szeregu sytuacji klinicznych, które mogą prowadzić do zwiększonego ryzyka poważnych działań niepożądanych lub zagrażających życiu powikłań. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania leku u pacjentów onkologicznych.¹

Nadwrażliwość na składniki leku

Bendamustyny chlorowodorku nie należy podawać pacjentom wykazującym nadwrażliwość na substancję czynną (bendamustyny chlorowodorek) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Reakcje nadwrażliwości mogą objawiać się wysypką, świądem, obrzękiem, dusznością lub wstrząsem anafilaktycznym.²

Niewydolność wątroby

Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, definiowaną jako stężenie bilirubiny w surowicy przekraczające 3,0 mg/dl. Metabolizm bendamustyny zachodzi głównie w wątrobie, dlatego u pacjentów z ciężkim upośledzeniem funkcji tego narządu może dochodzić do akumulacji leku i nasilenia jego toksyczności.³

Również żółtaczka stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do podania bendamustyny chlorowodorku, niezależnie od jej etiologii, ponieważ może świadczyć o upośledzonej funkcji wątroby i zdolności do detoksykacji leku.⁴

Zaburzenia funkcji szpiku kostnego

Bendamustyna jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności szpiku oraz znacznymi zmianami w obrazie krwi obwodowej. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy liczba leukocytów spada poniżej 3000/μl i/lub liczba płytek krwi poniżej 75000/μl. Mielosupresja stanowi jedno z głównych działań niepożądanych bendamustyny, dlatego wyjściowo obniżone parametry hematologiczne zwiększają ryzyko wystąpienia zagrażającej życiu pancytopenii.⁵

Zabiegi chirurgiczne

Nie należy stosować bendamustyny chlorowodorku u pacjentów, którzy przeszli duże zabiegi chirurgiczne w okresie krótszym niż 30 dni przed planowanym rozpoczęciem leczenia. Ograniczenie to wynika z ryzyka upośledzenia gojenia ran oraz zwiększonego ryzyka powikłań infekcyjnych związanych z potencjalną mielosupresją po zastosowaniu bendamustyny.⁶

Infekcje

Bendamustyna jest przeciwwskazana u pacjentów z aktywnymi zakażeniami, szczególnie przebiegającymi z leukopenią. Lek wywiera działanie mielosupresyjne, które może nasilić istniejące już zaburzenia odporności i prowadzić do ciężkich, zagrażających życiu powikłań infekcyjnych.⁷

Szczepienia

Szczepienie przeciw żółtej febrze stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania bendamustyny. Jako że szczepionka ta zawiera żywe atenuowane wirusy, u pacjentów z upośledzoną odpornością wywołaną stosowaniem leków cytotoksycznych może dojść do niekontrolowanego namnażania wirusa szczepionkowego i rozwoju ciężkiej, potencjalnie śmiertelnej infekcji.⁸

Okres karmienia piersią

Bendamustyna chlorowodorku nie należy stosować w okresie karmienia piersią. Lek może przenikać do mleka matki i wywoływać poważne działania niepożądane u karmionego dziecka. Jeśli leczenie bendamustyną jest konieczne, należy przerwać karmienie piersią.⁹

Szczególne sytuacje kliniczne wymagające odradzenia stosowania leku

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy rozważyć odroczenie leczenia bendamustyną lub zastosowanie alternatywnych metod terapeutycznych:

Zaburzenia parametrów laboratoryjnych

U pacjentów z parametrami laboratoryjnymi zbliżającymi się do wartości granicznych wymienionych w przeciwwskazaniach (leukocyty nieznacznie powyżej 3000/μl, płytki krwi nieznacznie powyżej 75000/μl, bilirubina nieznacznie poniżej 3,0 mg/dl) należy rozważyć korzyści i ryzyko związane z terapią oraz ścisłe monitorowanie pacjenta w trakcie leczenia.¹⁰

Współistniejące choroby

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z:

• Łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby
• Łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności szpiku kostnego
• Niedawno przebytymi infekcjami
• Chorobami układu sercowo-naczyniowego

W tych przypadkach konieczna jest staranna ocena stosunku korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem terapii bendamustyną.¹¹

Planowane szczepienia

Poza bezwzględnym przeciwwskazaniem dotyczącym szczepionki przeciw żółtej febrze, należy odradzić pacjentowi stosowanie jakichkolwiek innych szczepionek zawierających żywe atenuowane drobnoustroje w trakcie leczenia bendamustyną oraz przez co najmniej 6 miesięcy po jego zakończeniu.¹²

Planowanie ciąży

Kobietom w wieku rozrodczym należy odradzić zachodzenie w ciążę podczas terapii bendamustyną. Mężczyznom leczonym bendamustyną należy odradzić poczęcie dziecka w trakcie terapii oraz przez 6 miesięcy po jej zakończeniu. Ze względu na potencjalne ryzyko nieodwracalnej niepłodności, przed rozpoczęciem leczenia warto rozważyć konsultację w zakresie zabezpieczenia płodności.¹³