alfa-amylaza

Alfa-amylaza to enzym trawienny należący do grupy hydrolaz, który katalizuje hydrolizę wiązań alfa-1,4-glikozydowych w polisacharydach zawierających trzy lub więcej takich wiązań, jak skrobia i glikogen. Jest produkowany głównie przez ślinianki (alfa-amylaza ślinowa) oraz trzustkę (alfa-amylaza trzustkowa).

W diagnostyce laboratoryjnej pomiar aktywności alfa-amylazy w surowicy krwi i moczu stanowi istotny marker w rozpoznawaniu chorób trzustki, szczególnie ostrego zapalenia trzustki. Podwyższone wartości obserwuje się również w chorobach ślinianek, perforacji przewodu pokarmowego, chorobach wątroby i dróg żółciowych oraz niektórych stanach pozatrzustkowych.

Badanie alfa-amylazy jest stosunkowo proste i szybkie do wykonania, co czyni je ważnym narzędziem w diagnostyce różnicowej bólu brzucha. Normy laboratoryjne dla alfa-amylazy mogą się różnić w zależności od laboratorium i stosowanej metody oznaczania, dlatego wyniki należy zawsze interpretować w kontekście stanu klinicznego pacjenta i innych badań diagnostycznych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Absenor

Stosowanie sodu walproinianu (preparat Absenor) wiąże się z ryzykiem ciężkiego uszkodzenia wątroby i rzadziej trzustki, szczególnie u niemowląt i dzieci poniżej 3. roku życia z ciężkimi napadami padaczkowymi oraz u pacjentów poddanych wielolekowej terapii przeciwpadaczkowej. Uszkodzenia te najczęściej pojawiają się w pierwszych 6 miesiącach leczenia, ze szczytem między 2. a 12. tygodniem terapii. Wskazane jest stosowanie monoterapii kwasem walproinowym u pacjentów z ryzykiem, a także ścisłe monitorowanie objawów klinicznych takich jak nasilenie napadów, zaburzenia świadomości, nudności, senność, krwawienia czy obrzęki. Diagnostyka powinna obejmować badania biochemiczne (AspAT, AlAT, bilirubina, lipaza, alfa-amylaza, INR, PTT) oraz ocenę kliniczną, gdyż morfologia krwi nie zawsze odzwierciedla uszkodzenie narządów.
AlAT, alfa-amylaza, aminotransferaza wątrobowa, AspAT, białko całkowite, bilirubina, choroba trzustki, choroba zwyrodnieniowa, czynnik krzepnięcia krwi, enzym wątrobowy, fibrynogen, GGT, glukoza we krwi, hepatopatia, indukcja enzymów, kwas walproinowy, lipaza, morfologia krwi, napad padaczkowy, ostra infekcja, parametr krzepliwości, salicylan, sód walproinian, szlak metaboliczny, terapia przeciwpadaczkowa, trombocyt, upośledzenie umysłowe, uszkodzenie mózgu, uszkodzenie trzustki, uszkodzenie wątroby, wrodzona choroba metaboliczna, zaburzenie krzepliwości krwi, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie ruchowe, zaburzenie świadomości, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pangrol 25 000 25 000 j.Ph.Eur. lipazy

Pankreatyna zawarta w preparacie Pangrol 25 000, klasyfikowanym jako lek poprawiający trawienie (ATC: A09AA02), stanowi kompleks enzymatyczny zawierający lipazę (25 000 j. Ph. Eur.), amylazę (22 500 j. Ph. Eur.) oraz proteazy, w tym trypsynę (1 250 j. Ph. Eur.). Lipaza odgrywa kluczową rolę w trawieniu tłuszczów poprzez odszczepianie kwasów tłuszczowych w pozycjach 1 i 3 triacyloglicerolu, a jej aktywność jest wrażliwa na środowisko kwaśne (pH < 4), co uzasadnia zastosowanie minitabletek odpornych na sok żołądkowy. Trypsyna, aktywowana z trypsynogenu, inicjuje kaskadę aktywacji enzymów proteolitycznych i rozkłada wiązania peptydowe przy udziale aminokwasów zasadowych, a jej dodatkowa funkcja w jelicie cienkim obejmuje hamowanie wydzielania trzustkowego, co może tłumaczyć obserwowany efekt przeciwbólowy preparatu. Amylaza, będąca endoamylazą, efektywnie rozkłada węglowodany złożone, co ma szczególne znaczenie w terapii mukowiscydozy, podczas gdy w przewlekłym zapaleniu trzustki jej rola jest mniej istotna ze względu na zachowaną aktywność enzymatyczną.
aktywność lipolityczna, alfa-amylaza, działanie przeciwbólowe, endoamylaza, enzym proteolityczny, funkcja zewnątrzwydzielnicza trzustki, kompleks enzymatyczny, kwasy żółciowe, lek poprawiający trawienie, lipaza trzustkowa, minitabletki odporne na działanie soku żołądkowego, mukowiscydoza, pankreatyna, przewlekłe zapalenie trzustki, trawienie tłuszczów, trawienie węglowodanów, trawienie węglowodanów złożonych, triacyloglicerol, trypsynogen, ujemne sprzężenie zwrotne, wiązanie peptydowe, wolne kwasy tłuszczowe
Leksykon substancji czynnych
Hydroksyetyloskrobia – Właściwości farmakokinetyczne

Hydroksyetyloskrobia (HES) w preparacie Tetraspan 60 mg/ml charakteryzuje się 100% biodostępnością po dożylnym podaniu, co zapewnia natychmiastową dostępność substancji w krążeniu systemowym. Dystrybucja HES obejmuje głównie komórki układu fagocytów jednojądrzastych w wątrobie, płucach, śledzionie i węzłach chłonnych, bez toksycznego wpływu na te narządy. Substancja jest również magazynowana w skórze, co może prowadzić do świądu przy długotrwałej terapii wysokimi dawkami. HES nie przenika przez barierę krew-mózg ani przez łożysko, co ogranicza ryzyko działań niepożądanych w OUN i u płodu. Eliminacja zależy od stopnia podstawienia (0,42 w Tetraspan) i masy cząsteczkowej (130 000 Da), gdzie mniejsze cząsteczki są usuwane przez filtrację kłębuszkową, a większe wymagają enzymatycznego rozkładu alfa-amylazą. Parametry farmakokinetyczne po podaniu 1000 ml roztworu to klirens osocza 19 ml/min, AUC 58 mg×h×ml oraz okres półtrwania około 4-5 godzin.
alfa-amylaza, bariera krew-mózg, droga dożylna, fagocyty jednojądrzaste, filtracja kłębuszkowa, gospodarka elektrolitowa, hydroksyetyloskrobia, klirens osocza, masa cząsteczkowa, okres półtrwania, ośrodkowy układ nerwowy, populacja pediatryczna, stopień podstawienia, układ fagocytarny, wlew dożylny
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tetraspan 60 mg/ml HES roztwór do infuzji 60 mg/ml

Produkt leczniczy Tetraspan 60 mg/ml to roztwór do infuzji zawierający hydroksyetyloskrobię (HES) o stężeniu 60,0 g/1000 ml, charakteryzującą się stopniem podstawienia 0,42 i średnią masą cząsteczkową 130 000 Da. Hydroksyetyloskrobia wykazuje 100% biodostępność po podaniu dożylnym, co umożliwia szybkie osiągnięcie efektu terapeutycznego. HES ulega czasowemu magazynowaniu w komórkach układu fagocytów jednojądrzastych bez toksycznego wpływu na wątrobę, płuca, śledzionę czy węzły chłonne, choć długotrwałe podawanie wysokich dawek może powodować świąd związany z magazynowaniem w skórze. Hydroksyetyloskrobia nie przenika przez barierę krew-mózg ani przez łożysko, co ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa stosowania u kobiet ciężarnych. Eliminacja HES zależy od stopnia podstawienia i masy cząsteczkowej, z mniejszymi cząsteczkami wydalanymi przez filtrację kłębuszkową, a większymi podlegającymi rozkładowi przez alfa-amylazę; okres półtrwania w surowicy wynosi około 4-5 godzin, a klirens osocza po jednorazowym wlewie 1000 ml to 19 ml/min (AUC 58 mg × h × ml). Brak jest danych farmakokinetycznych dla populacji pediatrycznej, co wymaga ostrożności w stosowaniu u dzieci.
alfa-amylaza, AUC, badanie histologiczne, bariera krew-mózg, fagocyty jednojądrzaste, filtracja kłębuszkowa, hydroksyetyloskrobia, klirens osocza, masa cząsteczkowa, okres półtrwania, próg nerkowy, równowaga elektrolitowa, roztwór do infuzji, stopień podstawienia, terapia płynowa, wlew dożylny
Leksykon substancji czynnych
Hydroksyetyloskrobia – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Hydroksyetyloskrobia (HES) wymaga ostrożnego stosowania ze względu na ryzyko reakcji anafilaktycznych oraz potencjalne powikłania nerkowe i krzepnięcia. Infuzję należy prowadzić z minimalną skuteczną dawką, monitorując ściśle parametry hemodynamiczne, elektrolity, równowagę płynową oraz funkcję nerek. Preparaty HES są bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub poddawanych terapii nerkozastępczej, a w przypadku pojawienia się objawów uszkodzenia nerek terapię należy natychmiast przerwać. Zaleca się monitorowanie czynności nerek przez co najmniej 90 dni po podaniu HES, ze względu na opisane w literaturze zwiększone zapotrzebowanie na terapię nerkozastępczą nawet do 90 dni po infuzji. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami płuc, układu krążenia, zaburzeniami czynności wątroby oraz koagulopatią, a także u osób w podeszłym wieku, u których istnieje podwyższone ryzyko niewydolności serca i nerek.
alfa-amylaza, czynność nerek, hemodylucja, hiperwolemia, hipowolemla, hydroksyetyloskrobia, intensywna terapia dziecięca, koagulopatia, krążenie pozaustrojowe, niewydolność serca, parametry hemodynamiczne, przeciążenie płynami, reakcja anafilaktyczna, stężenie elektrolitów, terapia nerkozastępcza, uszkodzenie nerek, uszkodzenie trzustki, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pangrol 10 000 10 000 j. Ph. Eur. lipazy

Pangrol 10 000 zawiera pankreatynę wieprzową, będącą mieszaniną enzymów trawiennych, w tym lipazy (10 000 j. Ph. Eur.), amylazy (9 000 j. Ph. Eur.) oraz proteaz (500 j. Ph. Eur.). Lek należy do grupy farmakoterapeutycznej A09AA02 i jest stosowany w celu poprawy trawienia u pacjentów z niewydolnością zewnątrzwydzielniczą trzustki. Lipaza trzustkowa, kluczowy enzym w preparacie, katalizuje hydrolizę triacylogliceroli do wolnych kwasów tłuszczowych i 2-monoglicerydów, które są wchłaniane w jelicie cienkim. Enzym ten jest jednak wrażliwy na środowisko o pH <4, co uzasadnia stosowanie form opornych na działanie soku żołądkowego. Trypsyna, aktywowana z trypsynogenu, pełni funkcję endopeptydazy rozkładającej wiązania peptydowe, a jej aktywność może hamować wydzielanie trzustkowe poprzez mechanizm sprzężenia zwrotnego, co może mieć znaczenie przeciwbólowe w terapii.
alfa-amylaza, aminokwas, amylaza trzustkowa, endoamylaza, endopeptydaza, enterokinaza, jelito cienkie, kwas tłuszczowy, kwas żółciowy, lek poprawiający trawienie, lipaza trzustkowa, minitabletki dojelitowe, mukowiscydoza, pankreatyna wieprzowa, polisacharyd, przewlekłe zapalenie trzustki, triacyloglicerol, trypsyna, trypsynogen, wiązanie peptydowe, wolny kwas tłuszczowy, wydzielanie trzustkowe
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Glucobay 50 50 mg

Badania przedkliniczne akarbozy, substancji czynnej leku Glucobay 50, wykazały bardzo niski profil toksyczności ostrej, zarówno po podaniu doustnym, jak i dożylnym, z LD50 przekraczającym 10 g/kg masy ciała u myszy i szczurów oraz odpowiednio wysokimi wartościami u psów (doustnie >650 000 SIU/kg, dożylnie >250 000 SIU/kg). W badaniach podostrych (3 miesiące) na szczurach i psach stosowano dawki 50-450 mg/kg masy ciała, nie obserwując istotnych zmian hematologicznych, biochemicznych ani histopatologicznych. Spadek masy ciała u psów przy stałej podaży pokarmu interpretowano jako efekt farmakodynamiczny związany z utratą węglowodanów, a nie toksyczność. Niewielki wzrost stężenia mocznika w osoczu oraz obniżona aktywność α-amylazy również wskazywały na efekt metaboliczny, a nie toksyczny.
akarboza, aktywność farmakodynamiczna, alfa-amylaza, badanie histopatologiczne, badanie tolerancji, cukrzyca pokarmowa, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, guz hormonozależny, guz miąższu nerki, guz nerki, guz z komórek Leydiga, jelito ślepe, LD50, parametr biochemiczny, parametr hematologiczny, potencjał karcynogenny, powiększenie kątnicy, rak nadnerczy, równowaga izokaloryczna, sonda żołądkowa, stan kataboliczny, stężenie glukozy, stężenie mocznika, substancja czynna, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, uszkodzenie narządowe
Leksykon substancji czynnych
Pankreatyna – Właściwości farmakodynamiczne

Pankreatyna, będąca mieszaniną enzymów trzustkowych (lipazy, amylazy i proteaz) pochodzenia wieprzowego, jest stosowana w leczeniu zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki. Enzymy te są formułowane w postaci dojelitowych kapsułek zawierających minimikrosfery, minitabletki lub peletki, które chronią je przed inaktywacją w kwaśnym środowisku żołądka i uwalniają w jelicie cienkim przy pH > 5,5. Lipaza, kluczowy enzym trawienia tłuszczów, jest szczególnie wrażliwa na pH < 4, co uzasadnia konieczność stosowania otoczki dojelitowej. Trypsyna, aktywowana w jelicie cienkim, pełni rolę proteazy i reguluje wydzielanie trzustkowe, co może tłumaczyć przeciwbólowe działanie pankreatyny. Alfa-amylaza, choć efektywna, ma głównie znaczenie w leczeniu mukowiscydozy, gdyż w przewlekłym zapaleniu trzustki trawienie węglowodanów jest zwykle zachowane.
aktywność lipolityczna, alfa-amylaza, ból brzucha, endoamylaza, endopeptydaza, enterokinaza, enzymy proteolityczne, enzymy trzustkowe, inaktywacja enzymatyczna, kwasy tłuszczowe, kwasy żółciowe, lipaza trzustkowa, minimikrosfery, minitabletki, mukowiscydoza, otoczka dojelitowa, pankreatyna, peletki, przewlekłe zapalenie trzustki, trawienie tłuszczów, triacyloglicerol, trypsyna, trypsynogen, współczynnik wchłaniania tłuszczu, zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Adeksa 50 mg

Przedkliniczne badania akarbozy, substancji czynnej leku Adeksa, wykazały jej bardzo niski profil toksyczności. W badaniach ostrej toksyczności po podaniu doustnym u myszy, szczurów i psów nie udało się określić LD50 nawet przy dawkach przekraczających 10 g/kg masy ciała (np. LD50 > 1 000 000 SIU/kg u myszy i szczurów, gdzie 65 000 SIU odpowiada około 1 g produktu). Po podaniu dożylnym LD50 wynosiła od 359 000 do 478 000 SIU/kg u szczurów, a u psów przekraczała 250 000 SIU/kg. Brak było objawów zatrucia w testowanych dawkach. Trzymiesięczne badania tolerancji u szczurów i psów przy dawkach 50-450 mg/kg nie wykazały istotnych zmian hematologicznych, biochemicznych ani histopatologicznych, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania akarbozy w dawkach terapeutycznych i wyższych.
akarboza, alfa-amylaza, badanie histopatologiczne, chemia kliniczna, działanie karcynogenne, enzymy trawienne, mocznik w osoczu, mocznik we krwi, parametr hematologiczny, równowaga izokaloryczna, sacharaza, toksyczność ostra, toksyczność ostra akarbozy, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tetraspan 60 mg/ml HES roztwór do infuzji

Preparat Tetraspan 60 mg/ml zawiera hydroksyetyloskrobię (HES) o średniej masie cząsteczkowej 130 000 Da i stopniu podstawienia 0,42, co wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania. Ze względu na ryzyko reakcji anafilaktycznych, pacjent powinien być monitorowany podczas infuzji, a dawka powinna być minimalna i dostosowana indywidualnie. Konieczne jest ścisłe monitorowanie hemodynamiczne, równowagi elektrolitowej (Na+ 140 mmol/l, K+ 4,0 mmol/l, Ca2+ 2,5 mmol/l, Mg2+ 1,0 mmol/l, Cl- 118 mmol/l, octany 24 mmol/l, L-jabłczany 5 mmol/l) oraz funkcji nerek, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu krążenia i płuc. Przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub podczas terapii nerkozastępczej, a w przypadku objawów uszkodzenia nerek leczenie należy natychmiast przerwać. Monitorowanie czynności nerek powinno trwać co najmniej 90 dni po zakończeniu terapii ze względu na ryzyko późnych powikłań.
alfa-amylaza, hemodylucja, hiperwolemia, hipowolemia, hydroksyetyloskrobia, monitorowanie hemodynamiczne, nadmierne krwawienie, nadwrażliwość, niewydolność serca, odwodnienie, operacja na otwartym sercu, parametry krzepnięcia, przeciążenie płynowe, reakcja anafilaktyczna, równowaga elektrolitowa, równowaga płynowa, stężenie elektrolitów, terapia nerkozastępcza, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie trzustki, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia krwi