uszkodzenie oksydacyjne DNA

Uszkodzenie oksydacyjne DNA to proces, w którym reaktywne formy tlenu (RFT) oddziałują z cząsteczkami DNA, powodując modyfikacje chemiczne w ich strukturze. Najczęstszym produktem takiego uszkodzenia jest 8-oksoguanina (8-oxoG), powstająca w wyniku utlenienia guaniny. Te modyfikacje mogą prowadzić do błędów w replikacji DNA, mutacji, a w konsekwencji do rozwoju chorób, w tym nowotworów, chorób neurodegeneracyjnych i przyspieszenia procesów starzenia.

W warunkach fizjologicznych komórki dysponują systemami naprawy uszkodzeń oksydacyjnych DNA, takimi jak naprawa przez wycinanie zasad (BER) i naprawa przez wycinanie nukleotydów (NER). Kluczową rolę odgrywają enzymy, w tym glikozylazy DNA (np. OGG1), które rozpoznają i usuwają uszkodzone zasady. Zaburzenia w tych systemach naprawczych mogą prowadzić do akumulacji uszkodzeń i destabilizacji genomu.

Poziom uszkodzeń oksydacyjnych DNA może służyć jako biomarker stresu oksydacyjnego i być wykorzystywany w diagnostyce oraz monitorowaniu różnych stanów patologicznych. Mierzy się go najczęściej poprzez oznaczanie stężenia 8-oxoG lub innych produktów utleniania DNA w moczu, surowicy lub bezpośrednio w tkankach. Zwiększony poziom uszkodzeń oksydacyjnych DNA obserwuje się w wielu chorobach przewlekłych, stanach zapalnych oraz u osób narażonych na czynniki środowiskowe generujące RFT.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl