Właściwości farmakodynamiczne pankreatyny

Pankreatyna zawarta w produkcie leczniczym Pangrol 25 000 jest sklasyfikowana jako lek poprawiający trawienie, należący do grupy mieszanin enzymów (lipaza, proteaza, itp.), o kodzie ATC: A09AA02. Preparat zawiera sproszkowaną trzustkę wieprzową i charakteryzuje się określonymi aktywnościami enzymatycznymi: lipazy (25 000 j. Ph. Eur.), amylazy (22 500 j. Ph. Eur.) oraz proteaz (1 250 j. Ph. Eur.) w jednej kapsułce.¹

Skład pankreatyny i jej ogólna charakterystyka

Pankreatyna jest kompleksem enzymatycznym, który poza głównymi enzymami zewnątrzwydzielniczymi – lipazą, alfa-amylazą, trypsyną i chymotrypsyną – zawiera również inne enzymy trzustkowe oraz substancje nieposiadające aktywności enzymatycznej. Aktywność trawienna preparatu określana jest poprzez pomiar aktywności poszczególnych enzymów oraz gotowej postaci leku.²

W kontekście działania terapeutycznego najistotniejsze znaczenie mają aktywność lipazy oraz zawartość trypsyny. Aktywność amylazy nabiera szczególnego znaczenia jedynie w leczeniu mukowiscydozy, ponieważ nawet w przewlekłym zapaleniu trzustki proces trawienia węglowodanów złożonych nie ulega istotnym zaburzeniom.³

Mechanizm działania lipazy

Lipaza trzustkowa odgrywa kluczową rolę w trawieniu tłuszczów. Jej działanie polega na odrębnym mechanizmie odszczepiania kwasów tłuszczowych z cząsteczki triacyloglicerolu – konkretnie w pozycji 1 i 3. W wyniku tego procesu powstają wolne kwasy tłuszczowe oraz 2-monoglicerydy, które następnie są szybko absorbowane, głównie w górnym odcinku jelita cienkiego, przy współudziale kwasów żółciowych.⁴

Istotnym aspektem działania lipazy jest jej wrażliwość na środowisko kwaśne. Zarówno lipaza zwierzęca jak i ludzka traci nieodwracalnie swoją aktywność lipolityczną w środowisku o pH poniżej 4. Dlatego preparat Pangrol 25 000 został opracowany w formie minitabletek odpornych na działanie soku żołądkowego, co zabezpiecza enzymy przed inaktywacją w kwaśnym środowisku żołądka.⁵

Mechanizm działania trypsyny

Trypsyna powstaje z nieaktywnego prekursora – trypsynogenu – w procesie aktywacji autokatalitycznej lub poprzez działanie enterokinazy jelitowej. Jako enzym proteolityczny, trypsyna inicjuje kaskadę aktywacji innych enzymów proteolitycznych trzustki.⁶

Funkcja proteolityczna trypsyny polega na rozszczepianiu wiązań peptydowych, w których uczestniczą aminokwasy zasadowe – lizyna i arginina. Współdziałając z innymi enzymami rozszczepiającymi wiązania peptydowe, trypsyna prowadzi do powstawania aminokwasów i małych peptydów, które mogą być następnie wchłaniane z przewodu pokarmowego.⁷

Najnowsze badania wskazują również na dodatkową funkcję aktywnej trypsyny w górnej części jelita cienkiego – hamowanie stymulowanego wydzielania trzustkowego w mechanizmie ujemnego sprzężenia zwrotnego. Temu efektowi przypisuje się potencjalne działanie przeciwbólowe preparatów pankreatyny, które było obserwowane w niektórych badaniach klinicznych.⁸

Mechanizm działania alfa-amylazy

Alfa-amylaza jest enzymem należącym do grupy endoamylaz, odpowiedzialnym za trawienie węglowodanów złożonych. Charakteryzuje się wysoką efektywnością w rozkładaniu wielocukrów zawierających glukozę. Proces hydrolizy zachodzi niezwykle szybko, co sprawia, że nawet przy znacznym upośledzeniu funkcji zewnątrzwydzielniczej trzustki w przebiegu różnych chorób, aktywność alfa-amylazy jest zazwyczaj wystarczająca do prawidłowego trawienia węglowodanów.⁹