zespół nabytego braku odporności
Wskazanie

Zespół nabytego braku odporności (AIDS – Acquired Immune Deficiency Syndrome) to końcowe stadium zakażenia wirusem HIV (Human Immunodeficiency Virus), charakteryzujące się głębokim upośledzeniem układu immunologicznego. AIDS rozpoznaje się, gdy liczba limfocytów CD4+ spada poniżej 200 komórek/μl krwi lub gdy występują choroby wskaźnikowe, takie jak zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii, kandydoza przełyku, mózgowa toksoplazmoza czy niektóre nowotwory (mięsak Kaposiego, chłoniaki).

Leczenie AIDS w Polsce opiera się na terapii antyretrowirusowej (ARV), która ma na celu zahamowanie replikacji wirusa HIV i odbudowę układu odpornościowego. Stosuje się kombinacje leków z różnych grup, zwykle w schematach zawierających 3 substancje czynne. Wśród preparatów dostępnych w Polsce wymienić można: Descovy, Biktarvy, Triumeq, Genvoya, Odefsey, Symtuza, Juluca, Dovato, Delstrigo, Stribild. Pojedyncze substancje stosowane w terapii to m.in. dolutegrawir (Tivicay), raltegrawir (Isentress), darunawir (Prezista), abakawir (Ziagen), lamiwudyna (Epivir), tenofowir (Viread), emtrycytabina (Emtriva).

Profilaktyka przedekspozycyjna (PrEP) dla osób z grup ryzyka obejmuje preparaty zawierające tenofowir z emtrycytabiną (Truvada, Descovy i ich odpowiedniki generyczne). W profilaktyce poekspozycyjnej stosuje się kombinacje leków podobne jak w terapii podstawowej.

Największe trudności w leczeniu pacjentów z AIDS obejmują opóźnioną diagnozę (często wykrycie zakażenia następuje już w stadium AIDS), występowanie zespołu rekonstrukcji immunologicznej po włączeniu leczenia, lekooporność wirusa HIV, interakcje lekowe oraz toksyczność długotrwałej terapii ARV. Istotnym wyzwaniem jest również współwystępowanie chorób oportunistycznych wymagających równoczesnego leczenia oraz adherencja pacjentów do terapii, która musi być przyjmowana regularnie przez całe życie. Dodatkowym problemem są kwestie społeczne związane ze stygmatyzacją osób zakażonych HIV oraz dostępność nowoczesnych terapii w niektórych regionach.