choroby zapalne jelit
Wskazanie

Choroby zapalne jelit (CZJ) to grupa przewlekłych schorzeń o podłożu autoimmunologicznym, obejmująca przede wszystkim wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) oraz chorobę Leśniowskiego-Crohna (ChLC). Charakteryzują się one przewlekłym stanem zapalnym błony śluzowej przewodu pokarmowego, prowadzącym do uszkodzenia ściany jelita i zaburzeń wchłaniania. Etiologia tych chorób nie jest w pełni poznana, lecz istotną rolę odgrywają czynniki genetyczne, środowiskowe oraz zaburzenia mikrobioty jelitowej i odpowiedzi immunologicznej.

Objawy CZJ obejmują biegunkę (często z domieszką krwi i śluzu), bóle brzucha, utratę masy ciała, gorączkę, uczucie zmęczenia oraz manifestacje pozajelitowe (zmiany stawowe, skórne, oczne, wątrobowe). Rozpoznanie opiera się na badaniu klinicznym, endoskopowym, histopatologicznym oraz badaniach obrazowych, szczególnie w przypadku ChLC, gdzie zmiany mogą obejmować całą ścianę jelita i występować w dowolnym odcinku przewodu pokarmowego.

Leczenie CZJ jest wieloetapowe i zależy od nasilenia choroby. W terapii stosuje się: aminosalicylany (Sulfasalazyna, Pentasa, Asamax, Salofalk), kortykosteroidy (Encorton, Metypred), leki immunosupresyjne (Imuran, Azathioprine VIS, Metotrexat), leki biologiczne (Remicade, Remsima, Inflectra, Humira, Amgevita, Hyrimoz, Stelara, Entyvio) oraz inhibitory kinaz janusowych (Xeljanz). W przypadkach nieodpowiadających na farmakoterapię konieczne może być leczenie chirurgiczne.

Największe trudności w leczeniu CZJ obejmują oporność na standardową terapię, nawroty choroby, powikłania (przetoki, zwężenia, ropnie w ChLC, zwiększone ryzyko raka jelita grubego w WZJG), działania niepożądane leków (szczególnie długotrwałej steroidoterapii i immunosupresji) oraz problemy psychospołeczne związane z przewlekłym charakterem choroby. Istotnym wyzwaniem jest również dobór optymalnej terapii indywidualnie dla każdego pacjenta oraz monitorowanie skuteczności leczenia i wczesne wykrywanie powikłań.

Obecnie dąży się do wdrażania strategii leczenia ukierunkowanego na cel (treat-to-target), gdzie oprócz łagodzenia objawów dąży się do osiągnięcia gojenia śluzówkowego, co przekłada się na lepsze długoterminowe wyniki terapii. Coraz większą rolę odgrywa również leczenie biologiczne, które pozwala na uzyskanie remisji u pacjentów niereagujących na konwencjonalne metody leczenia.