wskaźnik DALY
DALY (Disability-Adjusted Life Years) to wskaźnik stosowany w epidemiologii i ekonomice zdrowia do mierzenia ogólnego obciążenia chorobą. Łączy on w sobie lata życia utracone z powodu przedwczesnej śmierci (YLL – Years of Life Lost) oraz lata przeżyte z niepełnosprawnością (YLD – Years Lived with Disability).
Wskaźnik DALY jest szczególnie wartościowy w ocenie wpływu chorób przewlekłych, niepełnosprawności oraz przedwczesnych zgonów na populację. Jedna jednostka DALY reprezentuje utratę jednego roku zdrowego życia. Im wyższa wartość DALY dla danej choroby, tym większe obciążenie zdrowotne, jakie powoduje ona w populacji.
W praktyce klinicznej i zdrowiu publicznym DALY służy do priorytetyzacji interwencji zdrowotnych i alokacji zasobów. Wskaźnik ten jest szeroko wykorzystywany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w ramach projektów Global Burden of Disease, umożliwiając porównania obciążenia chorobami między krajami i regionami oraz monitorowanie zmian w czasie.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak skóry nieczerniakowy – Epidemiologia
Nowotwory skóry typu non-melanoma (NMSC), obejmujące głównie raki podstawnokomórkowe (BCC, 70-80% przypadków) oraz raki kolczystokomórkowe (SCC, 20-25%), stanowią najczęstszy nowotwór złośliwy u osób rasy białej. Zapadalność na NMSC rośnie globalnie, z 7,7 mln przypadków w 2017 roku i standaryzowanym wiekowo współczynnikiem zapadalności (ASIR) wzrastającym z 54,08/100 000 w 1990 do 79,10/100 000 w 2019 roku (EAPC 1,78). Najwyższe wskaźniki obserwuje się w Australii (>1000/100 000 osobolat), a w Europie roczny wzrost zapadalności na BCC i SCC wynosi od 1,4% do 11,6%. Czynniki ryzyka to przede wszystkim ekspozycja na promieniowanie UV (UVA/UVB), jasna karnacja, wiek powyżej 50 lat, immunosupresja oraz wcześniejsze NMSC. Lokalizacja zmian to głównie obszary eksponowane na słońce (głowa, szyja), a guzy SCC >2 cm wiążą się z dwukrotnie wyższym ryzykiem nawrotu i trzykrotnie wyższym ryzykiem przerzutów. Mimo niskiego wskaźnika przerzutów, NMSC powoduje około 56 054 zgonów rocznie na świecie, z przeżywalnością przerzutowego SCC na poziomie 10-20%.
blizna, czerniak, czynnik prognostyczny, ekspozycja na promieniowanie UV, filtr przeciwsłoneczny, immunosupresja, kończyna, mutacja DNA, owrzodzenie, promieniowanie ultrafioletowe, promieniowanie UVA/UVB, przerzutowy SCC, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, roczna zmiana procentowa, ryzyko przerzutów, SPF, stres oksydacyjny, supresja odporności przeciwnowotworowej, tułów, twarz, wskaźnik DALY, zapalenie skóry