zanik błony śluzowej
Zanik błony śluzowej (atrofia błony śluzowej) to patologiczny proces polegający na zmniejszeniu grubości i objętości tkanki nabłonkowej wyścielającej różne narządy wewnętrzne. Stan ten najczęściej dotyczy przewodu pokarmowego (zwłaszcza żołądka), dróg oddechowych, układu moczowo-płciowego oraz jamy ustnej.
W przypadku zaników błony śluzowej żołądka (gastritis atrophica) dochodzi do utraty komórek gruczołowych, co prowadzi do upośledzenia wydzielania kwasu solnego, pepsyny i czynnika wewnętrznego Castle’a. Konsekwencją może być niedokrwistość z niedoboru witaminy B12. Zanik błony śluzowej żołądka często wiąże się z zakażeniem Helicobacter pylori, chorobami autoimmunologicznymi oraz jest uznawany za stan przedrakowy.
Diagnostyka zaniku błony śluzowej opiera się głównie na badaniach endoskopowych z pobraniem wycinków do oceny histopatologicznej. W zależności od lokalizacji i nasilenia zmian, atrofia może być klasyfikowana według różnych skal (np. skala OLGA dla żołądka). Leczenie skupia się na usunięciu przyczyny (np. eradykacji H. pylori), suplementacji niedoborów oraz regularnej obserwacji w przypadku zwiększonego ryzyka rozwoju nowotworu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Asikreba 12,5 mg
Produkt leczniczy Asikreba zawierający sunitynib wykazuje w badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym (do 9 miesięcy na szczurach i małpach) działania niepożądane obejmujące przewód pokarmowy (nudności, biegunki), nadnercza (przekrwienie, krwotoki, martwica z włóknieniem), układ limfatyczny i krwiotwórczy (zmniejszenie komórek szpiku, zanik tkanki limfoidalnej), trzustkę (degranulacja i martwica komórek pęcherzykowych), ślinianki (przerost gronek), stawy (zgrubienie płytki wzrostu) oraz układ rozrodczy żeński (zanik macicy, zmniejszony wzrost pęcherzyków jajnikowych). Dodatkowo obserwowano wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF), zmiany w nerkach i przysadce. Zmiany w macicy i płytce wzrostowej kości są związane z farmakologicznym działaniem sunitynibu i w większości odwracalne w ciągu 2-6 tygodni po zakończeniu terapii. Badania genotoksyczności wykazały brak mutagenności i klastogenności in vivo, jednak sunitynib indukował poliploidię in vitro w ludzkich limfocytach, a ocena metabolitu aktywnego nie została przeprowadzona.
aberracja chromosomalna, atrezja pęcherzyków, badanie in vitro, badanie in vivo, ciałko żółte, degranulacja komórek pęcherzykowych, dysplazja chrząstki, działanie klastogenne, działanie mutagenne, ekspozycja układowa, frakcja wyrzutowa lewej komory, gruczoły Brunnera, guz chromochłonny, komórki mezangium, krwotok z przewodu pokarmowego, martwica z włóknieniem, narażenie ogólnoustrojowe, odstęp QTc, opóźnienie kostnienia, organogeneza, płytka wzrostu, poliploidia, potencjał rakotwórczy, przekrwienie kory nadnerczy, przerost gronek, przewód pokarmowy, resorpcja, rozrost rdzenia nadnerczy, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, rozwój prenatalny i postnatalny, śródbłoniak krwionośny, sunitynib, szpik kostny, toksyczny wpływ na rozród, wady rozwojowe szkieletu, zagnieżdżenie zarodka, zanik błony śluzowej, zanik kanalików jąder, zanik tkanki limfoidalnej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Subinit 50 mg
Przedkliniczne badania toksyczności sunitynibu wykazały wielonarządowe działania niepożądane obejmujące przewód pokarmowy, nadnercza, układ limfatyczny i krwiotwórczy, trzustkę, ślinianki, stawy oraz układ rozrodczy, przy klinicznie istotnych stężeniach leku w osoczu. Dodatkowo obserwowano wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie LVEF, zanik kanalików jądrowych, rozrost komórek mezangium nerek oraz krwotoki. Większość zmian była odwracalna po 2-6 tygodniach od zakończenia terapii. Potencjał genotoksyczny sunitynibu nie wykazał mutagenności ani klastogenności in vivo, jednak w limfocytach ludzkich in vitro stwierdzono poliploidię. Potencjał rakotwórczy potwierdzono w badaniach na myszach transgenicznych rasH2 i szczurach, gdzie dawki ≥ 25 mg/kg mc./dobę (≥ 7,3-krotna ekspozycja względem AUC u ludzi) indukowały nowotwory żołądka, dwunastnicy, śródbłoniaka krwionośnego oraz guzy chromochłonne i rozrosty błony śluzowej żołądka.
aberracja chromosomalna, atrezja pęcherzyków jajnikowych, badanie genotoksyczne, badanie rakotwórcze, badanie toksykologiczne, działanie klastogenne, frakcja wyrzutowa lewej komory, genotoksyczność, gruczoł Brunnera, guz chromochłonny, hiperplazja błony śluzowej żołądka, kanalik jądrowy, limfocyt krwi obwodowej, nadnercze, opóźnienie kostnienia, organogeneza, pęcherzyk jajnikowy, płytka wzrostu, przekrwienie kory nadnerczy, przewód pokarmowy, przysadka mózgowa, rak żołądka, resorpcja, rozrost mezangium, rozrost rdzenia nadnerczy, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, ślinianka, sunitynib, szpik kostny, układ krwiotwórczy, układ rozrodczy, układ sercowo-naczyniowy, wada rozwojowa szkieletu płodu, węzeł chłonny, wpływ na rozród, wydłużenie QTc, zanik błony śluzowej, zanik macicy, zewnątrzwydzielnicza część trzustki, złośliwy śródbłoniak krwionośny, zmniejszenie liczby plemników, zwyrodnienie ciałka żółtego - Leksykon substancji czynnych
Mentol – Przeciwwskazania stosowania
Mentol, stosowany jako substancja aktywna o działaniu miejscowo znieczulającym, chłodzącym i przeciwświądowym, jest obecny w wielu preparatach leczniczych o różnorodnych postaciach farmaceutycznych. Podstawowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na mentol lub inne składniki preparatu, co może manifestować się zarówno reakcjami miejscowymi, jak i uogólnionymi. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z astmą oskrzelową oraz innymi schorzeniami dróg oddechowych z nadwrażliwością, ze względu na ryzyko skurczu tchawicy i oskrzeli. Mentol nie powinien być stosowany na uszkodzoną skórę (np. oparzenia, wypryski, rany otwarte), błony śluzowe oraz okolice oczu. Preparaty takie jak Dip Rilif czy Pudrospan mają dodatkowe przeciwwskazania związane z obecnością innych substancji czynnych, np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych czy beznokainy, co wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z alergiami lub ryzykiem methemoglobinemii. Większość preparatów z mentolem nie jest zalecana u dzieci poniżej 12 lat z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa.
alkoholizm, astma oskrzelowa, atopowa choroba skóry, błona śluzowa, działanie miejscowo znieczulające, działanie przeciwświądowe, interakcja lekowa, kamica żółciowa, kwas acetylosalicylowy, mentol, methemoglobinemia, nadwrażliwość dróg oddechowych, nadwrażliwość na mentol, niedrożność dróg żółciowych, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oparzenie, postać farmaceutyczna, przewlekła choroba wątroby, rana otwarta, schorzenie dróg oddechowych, skurcz oskrzeli, wysypka, zanik błony śluzowej, zapalenie pęcherzyka żółciowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib G.L. Pharma 12,5 mg
Przedkliniczne badania toksyczności sunitynibu wykazały wpływ leku na liczne narządy docelowe, w tym przewód pokarmowy, nadnercza, układ limfatyczny i krwiotwórczy, trzustkę zewnątrzwydzielniczą, ślinianki, stawy oraz układ rozrodczy. Zmiany te, obserwowane przy klinicznie istotnych stężeniach, obejmowały m.in. nudności, biegunki, martwicę tkanek, zanik macicy i zmniejszony wzrost pęcherzyków jajnikowych. Dodatkowo odnotowano wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF), krwotoki oraz przerost komórek płata przedniego przysadki. Większość zmian była odwracalna w ciągu 2-6 tygodni po zakończeniu terapii. Badania genotoksyczności wykazały brak mutagenności i klastogenności sunitynibu in vivo, choć zaobserwowano poliploidię in vitro; nie oceniano genotoksyczności metabolitu aktywnego. W badaniach rakotwórczości u myszy transgenicznych rasH2 i szczurów stwierdzono występowanie nowotworów żołądka, dwunastnicy, śródbłoniaków krwionośnych oraz guzów chromochłonnych nadnerczy przy ekspozycjach ≥7-krotnie przekraczających AUC u pacjentów, jednak znaczenie tych wyników dla ludzi pozostaje nieustalone.
aberracje chromosomalne, atrezja pęcherzykowa, ciałko żółte, dysplazja chrząstki, działanie klastogenne, frakcja wyrzutowa lewej komory, genotoksyczność, gruczoły Brunnera, guz chromochłonny, hiperplazja błony śluzowej, kanaliki jądrowe, komórki mezangialne, komórki pęcherzykowe, kostnienie kręgów, martwica, martwica komórkowa, nasady kostne, odstęp QTc, organogeneza, pęcherzyk jajnikowy, płytka wzrostu, poliploidia, potencjał rakotwórczy, przewód pokarmowy, przysadka mózgowa, rdzeń nadnerczy, resorpcja, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, ślinianki, śródbłoniak krwionośny, szpik kostny, tkanka limfoidalna, trzustka zewnątrzwydzielnicza, układ krwiotwórczy, węzły chłonne, zanik błony śluzowej, zanik macicy - Leksykon chorób i schorzeń
Liszaj płaski jamy ustnej – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Liszaj płaski jamy ustnej (OLP) to przewlekłe, immunologiczne zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, występujące u 1-2% populacji, częściej u kobiet po 40. roku życia. Klinicznie manifestuje się białymi, koronkowymi zmianami (objaw Wickhama) oraz postaciami nadżerkową, zanikową i pęcherzową, z których postać nadżerkowa i zanikowa są objawowe i wymagają leczenia. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym i biopsji, szczególnie w postaci nadżerkowej ze względu na ryzyko transformacji nowotworowej. Objawy obejmują ból, pieczenie, nadżerki, dyskomfort podczas jedzenia i mówienia. Powikłania to m.in. zaburzenia odżywiania, infekcje wtórne (kandydoza) oraz zwiększone ryzyko raka jamy ustnej, co wymaga regularnego monitorowania co 3-6 miesięcy w aktywnej fazie choroby.
alergen, amalgamat dentystyczny, cyklosporyna, fototerapia, hydroksychlorochina, inhibitory kalcyneuryny, kamień nazębny, kandydoza jamy ustnej, kortykosteroidy miejscowe, kortykosteroidy ogólnoustrojowe, laseroterapia, leki immunosupresyjne, leki przeciwgrzybicze, liszaj płaski jamy ustnej, objaw Wickhama, płytka nazębna, promieniowanie UV-B, remisja choroby, retinoidy, rumień, takrolimus, transformacja nowotworowa, zanik błony śluzowej, zapalenie błony śluzowej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib Glenmark 25 mg
Przedkliniczne badania toksyczności sunitynibu, prowadzone na szczurach i małpach przez okres do 9 miesięcy, wykazały wielonarządowe działania niepożądane obejmujące przewód pokarmowy (wymioty, biegunki), nadnercza (przekrwienie kory, krwotoki, martwica z włóknieniem), układ limfatyczny i krwiotwórczy (zmniejszenie komórek szpiku, zanik tkanki limfoidalnej), zewnątrzwydzielniczą część trzustki (degranulacja i martwica komórek pęcherzykowych), ślinianki (przerost gronek), stawy (zgrubienie płytki wzrostu) oraz układ rozrodczy (zanik macicy, zaburzenia rozwoju pęcherzyków jajnikowych). Zmiany te występowały przy klinicznie istotnych stężeniach leku w osoczu i były w większości odwracalne w ciągu 2-6 tygodni po zakończeniu terapii. Dodatkowo odnotowano wydłużenie odstępu QTc, obniżenie frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF), zanik kanalików jądrowych, rozrost komórek mezangium nerek, krwotoki z przewodu pokarmowego oraz przerost komórek płata przedniego przysadki. Zmiany w macicy i płytce wzrostowej kości wiązano z farmakologicznym działaniem sunitynibu.
aberracja chromosomalna liczbowa, atrezja pęcherzyków jajnikowych, badanie genotoksyczności, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie rakotwórczości, działanie klastogenne, frakcja wyrzutowa lewej komory, guz chromochłonny, hiperplazja błony śluzowej żołądka, krwotok z przewodu pokarmowego, mutagenność bakteryjna, mysz transgeniczna rasH2, nadnercza, odstęp QTc, organogeneza, płytka wzrostowa kości, przewód pokarmowy, rak gruczołów Brunnera, resorpcja, rozrost komórek mezangium, rozrost rdzenia nadnerczy, rozszczep wargi, rozszczep wargi i podniebienia, rozwój pre- i postnatalny, rozwój zarodkowo-płodowy, ślinianki, szpik kostny, toksyczny wpływ na rozród, układ endokrynny, układ limfatyczny i krwiotwórczy, układ rozrodczy, układ sercowo-naczyniowy, wada rozwojowa szkieletu płodu, węzeł chłonny, zanik błony śluzowej, zanik kanalików jądrowych, zanik tkanki limfoidalnej, zewnątrzwydzielnicza część trzustki, złośliwy śródbłoniak krwionośny, zwyrodnienie ciałka żółtego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib Synthon 25 mg
Badania przedkliniczne sunitynibu (Sunitinib Synthon) wykazały wielonarządową toksyczność przy klinicznie istotnych stężeniach osoczowych, obejmującą przewód pokarmowy, nadnercza, układ limfatyczny i krwiotwórczy, trzustkę, ślinianki, stawy oraz układ rozrodczy. Zaobserwowano m.in. nudności, biegunki, przekrwienia i krwotoki nadnerczy, zmniejszenie liczby komórek szpiku, degranulację komórek trzustki, przerost gronek ślinianek, zanik macicy i zmniejszenie wzrostu pęcherzyków jajnikowych. Dodatkowo stwierdzono wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie LVEF, zanik kanalików jądrowych, rozrost mezangium nerkowego oraz przerost komórek przysadki. Większość zmian była odwracalna po 2-6 tygodniach od zakończenia terapii. Potencjał genotoksyczny sunitynibu był ograniczony – brak mutagenności i działania klastogennego in vivo, jednak zaobserwowano poliploidię in vitro. Nie oceniano genotoksyczności metabolitu aktywnego.
aberracja chromosomalna, atrezja pęcherzyków, badanie genotoksyczności, badanie rakotwórczości, badanie toksyczności, dysfagia, działanie klastogenne, działanie teratogenne, frakcja wyrzutowa lewej komory serca, guz chromochłonny, hiperplazja błony śluzowej, martwica komórek, odstęp QTc, opóźnienie kostnienia kręgów, organogeneza, płytka wzrostu, poliploidia, przekrwienie kory nadnerczy, przerost gronek, rozrost komórek mezangium, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, śródbłoniak krwionośny, śródbłoniak krwionośny złośliwy, stężenie osoczowe, sunitynibu jabłczan, szpik kostny, wada rozwojowa szkieletu, właściwość mutagenna, zanik błony śluzowej, zanik kanalików jądrowych, zanik tkanki limfoidalnej, zwyrodnienie ciałek żółtych - Leksykon substancji czynnych
Olejek kolendry siewnej – Przeciwwskazania stosowania
Olejek kolendry siewnej (Coriandri aetheroleum) jest składnikiem aktywnym preparatu Argol Essenza Balsamica, występującym w stężeniu 0,240 g na 100 g płynu. Jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na olejki eteryczne oraz w przypadku uszkodzeń skóry, takich jak oparzenia, otwarte rany czy ostre stany zapalne, ze względu na ryzyko podrażnienia i opóźnienia gojenia. Szczególną ostrożność należy zachować przy aplikacji na błony śluzowe jamy ustnej, zwłaszcza u pacjentów ze stanami zanikowymi, gdzie preparat w formie rozpylacza jest przeciwwskazany z powodu zwiększonej penetracji substancji aktywnych i ryzyka nasilenia schorzenia.
aplikator rozpylający, błona śluzowa, choroba wątroby, Coriandri aetheroleum, etanol, interakcja lekowa, nadwrażliwość osobnicza, nasilenie zapalenia, olejek eteryczny, olejek kolendry siewnej, oparzenie skóry, opóźnione gojenie, ostry stan zapalny, podrażnienie skóry, postać farmaceutyczna, rana otwarta, reakcja alergiczna, reakcja niepożądana, roztwór do inhalacji, roztwór do stosowania w jamie ustnej, roztwór doustny, uzależnienie od alkoholu, zanik błony śluzowej, zanikowy stan błony śluzowej, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Olejek cytrynowy – Przeciwwskazania stosowania
Olejek cytrynowy (Limonis aetheroleum) jest składnikiem aktywnym w preparatach leczniczych takich jak Amol, Argol Essenza Balsamica i Aromatol, występując w stężeniach od 0,29% do 0,57%. Jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na olejek lub inne składniki preparatu, a także u osób z astmą oskrzelową i innymi chorobami dróg oddechowych ze skurczem oskrzeli. Preparaty te nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 12 roku życia, głównie ze względu na brak danych klinicznych oraz wysoką zawartość etanolu (57-72% v/v). Dodatkowo, doustne stosowanie olejku jest przeciwwskazane przy niedrożności dróg żółciowych, zapaleniu pęcherzyka żółciowego, przewlekłych chorobach wątroby oraz u osób z uzależnieniem od alkoholu, ze względu na ryzyko nasilenia objawów i metabolizm wątrobowy składników olejku.
astma oskrzelowa, błona śluzowa jamy ustnej, charakterystyka produktu leczniczego, kamica żółciowa, nadwrażliwość, niedrożność dróg żółciowych, olejek cytrynowy, ostre zapalenie skóry, podrażnienie spojówki, przewlekła choroba wątroby, reakcja alergiczna, schorzenie dróg oddechowych, skurcz oskrzeli, uzależnienie od alkoholu, wysypka skórna, wywiad alergologiczny, zanik błony śluzowej, zapalenie pęcherzyka żółciowego - Leksykon substancji czynnych
Olejek goździkowy – Przeciwwskazania stosowania
Olejek goździkowy (Caryophylli floris aetheroleum) jest składnikiem aktywnym w preparatach leczniczych takich jak Amol, Argol Essenza Balsamica, Aromatol, Rapidentin (1 ml/ml olejku) oraz Salviasept. Podstawowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na olejek lub substancje pomocnicze, a w przypadku Rapidentin także na balsam peruwiański. Preparat Salviasept wymaga dodatkowej ostrożności u pacjentów uczulonych na rośliny z rodzin Asteraceae, Lamiaceae, Apiaceae oraz na anetol, balsam peruwiański, olejek mięty pieprzowej i mentol. Olejek jest przeciwwskazany u chorych z astmą oskrzelową i innymi schorzeniami dróg oddechowych ze skłonnością do nadwrażliwości, zarówno przy podaniu doustnym, jak i inhalacjach parowych, ze względu na ryzyko skurczu tchawicy i oskrzeli. Preparaty zawierające olejek goździkowy nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 12 lat, głównie z powodu obecności etanolu i braku danych dotyczących bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej.
astma oskrzelowa, astrowate, balsam peruwiański, Caryophylli floris aetheroleum, choroba wątroby, jasnotowate, kamica żółciowa, nadwrażliwość, niedrożność dróg żółciowych, olejek goździkowy, rana otwarta, reakcja alergiczna, selerowate, skurcz oskrzeli, stan zapalny skóry, układ wątrobowo-żółciowy, uszkodzenie wątroby, uzależnienie od alkoholu, wyprysk, zanik błony śluzowej, zapalenie pęcherzyka żółciowego - Leksykon chorób i schorzeń
Zrost błon śluzowych – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zrost błon śluzowych (labial fusion) to stan najczęściej występujący u dziewczynek w wieku 3 miesięcy do 6 lat, charakteryzujący się częściowym lub całkowitym sklejeniem warg sromowych mniejszych, co może prowadzić do zakrycia ujścia pochwy i/lub cewki moczowej. Etiologia wiąże się głównie z hipoestrogenizmem, typowym dla wieku przedpokwitaniowego oraz okresu pomenopauzalnego, co powoduje atrofizację i zwiększoną podatność tkanek na podrażnienia. Czynniki ryzyka obejmują przewlekłe zapalenia, infekcje, urazy oraz ekspozycję na drażniące substancje. Objawy, gdy występują, to m.in. trudności w mikcji, nawracające infekcje dróg moczowych i pochwy, dyspareunia oraz bolesne miesiączkowanie. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, a w razie podejrzenia infekcji – na badaniu ogólnym i posiewie moczu. U kobiet po menopauzie zrosty są rzadsze, ale częściej objawowe i wymagają często interwencji chirurgicznej.
adhezja warg sromowych, bakteriuria, częstomocz, dysmenorrhea, dyspareunia, dysuria, emolient, hematocolpos, hipoestrogenizm, hormonalna terapia zastępcza, infekcja dróg moczowych, infekcja pochwy, krem estrogenowy, krem steroidowy, krwawienie z odstawienia, labia minora, liszaj twardzinowy, menopauza, mikcja, oś podwzgórze-przysadka-jajniki, retencja moczu, ujście cewki moczowej, wargi sromowe, wykapywanie moczu, zabieg chirurgiczny, zaburzenie obrazu ciała, zanik błony śluzowej, zespół genitalno-moczowy menopauzy, zrost błon śluzowych, zrost warg sromowych