biegunka opóźniona
Biegunka opóźniona to dolegliwość jelitowa, która pojawia się po dłuższym czasie od ekspozycji na czynnik wywołujący. Najczęściej jest obserwowana jako powikłanie po radioterapii lub chemioterapii stosowanej w leczeniu nowotworów, gdzie może wystąpić nawet kilka tygodni lub miesięcy po zakończeniu leczenia.
Patofizjologia biegunki opóźnionej związana jest z uszkodzeniem nabłonka jelitowego, zaburzeniami w mikrobiocie jelitowej oraz przewlekłym stanem zapalnym błony śluzowej przewodu pokarmowego. W przypadku biegunki popromiennej, promieniowanie uszkadza komórki szybko dzielące się, co prowadzi do zaburzeń wchłaniania i wydzielania w jelitach.
Diagnostyka różnicowa biegunki opóźnionej obejmuje wykluczenie infekcji jelitowych, nietolerancji pokarmowych, zespołu jelita drażliwego oraz chorób zapalnych jelit. Kluczowe znaczenie ma dokładny wywiad dotyczący wcześniejszego leczenia oraz czasu wystąpienia objawów w stosunku do ekspozycji na potencjalny czynnik wywołujący.
Leczenie biegunki opóźnionej zależy od jej przyczyny i obejmuje modyfikację diety, suplementację probiotyków, leki przeciwbiegunkowe oraz terapię ukierunkowaną na przyczynę. W przypadkach poreaktywnych istotna jest odpowiednia nawodnienie i wyrównanie zaburzeń elektrolitowych. W ciężkich przypadkach może być konieczna hospitalizacja.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Irinotecan Kabi 20 mg/ml
Irynotekan (Irinotecan Kabi, 20 mg/ml) jest lekiem przeciwnowotworowym charakteryzującym się szerokim spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze to opóźniona biegunka (występująca powyżej 24 godzin po podaniu, u 20% pacjentów w monoterapii i 13,1% w terapii skojarzonej), oraz zaburzenia hematologiczne, w tym neutropenia (78,7% pacjentów w monoterapii, z ciężką neutropenią <500 komórek/mm³ u 22,6%, oraz 82,5% w terapii skojarzonej z ciężką u 9,8%). Nadir neutropenii przypada około 8 dnia po podaniu leku, a powrót do wartości wyjściowych następuje zwykle do 22. dnia w monoterapii i 7-8 dni w terapii skojarzonej. Inne często obserwowane działania to niedokrwistość (58,7% w monoterapii, 97,2% w terapii skojarzonej, z ciężką niedokrwistością Hb <8 g/dl u 8% i 2,1% pacjentów odpowiednio), nudności i wymioty (ciężkie u około 10% w monoterapii, rzadziej w terapii skojarzonej), a także ostry zespół cholinergiczny (9% w monoterapii, 1,4% w terapii skojarzonej), który objawia się wczesną biegunką, bólem brzucha, poceniem się, zwężeniem źrenic i ślinieniem, ustępując po podaniu atropiny.
aspergiloza oskrzelowo-płucna, biegunka opóźniona, ciężka biegunka, dławica piersiowa, gorączka neutropeniczna, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemia, kandydoza ogólnoustrojowa, krwotok z przewodu pokarmowego, lek przeciwnowotworowy, małopłytkowość, nadwrażliwość, neutropenia, niedokrwienne zapalenie okrężnicy, niedokrwistość, odwodnienie, okrężnica olbrzymia, ostra niewydolność nerek, ostry zespół cholinergiczny, półpasiec, reakcja anafilaktyczna, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, śródmiąższowa choroba płuc, stłuszczenie wątroby, stłuszczeniowe zapalenie wątroby, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, wynaczynienie, zakażenie grzybicze, zapalenie kątnicy, zapalenie płuc Pneumocystis jirovecii, zawał mięśnia sercowego, zespół ostrego rozpadu guza - Leksykon leków
Działania niepożądane – Irinotecan SUN 1,5 mg/ml
Irinotekan SUN, stosowany w leczeniu przerzutowego raka jelita grubego i odbytnicy, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, z dominującą toksycznością hematologiczną i żołądkowo-jelitową. Najczęściej obserwuje się opóźnioną biegunkę (>24 h po podaniu) oraz neutropenię, która występuje u 78,7% pacjentów w monoterapii (ciężka neutropenia z ANC < 500/mm³ u 22,6%). Mediana czasu do najniższego poziomu neutrofili wynosi 8 dni, a ich całkowite ustąpienie następuje zwykle do 22 dni. Ostry zespół cholinergiczny, manifestujący się wczesną biegunką, bólem brzucha, zwężeniem źrenic i nadmiernym wydzielaniem śliny, występuje u 9% pacjentów i ustępuje po atropinie. Inne istotne działania to niedokrwistość (58,7% pacjentów, z Hb < 8 g/dl u 8%) oraz małopłytkowość (<100 000/mm³) u 7,4%. Gorączka neutropeniczna dotyczy 6,2% pacjentów, a zakażenia, często powiązane z ciężką neutropenią, występują u około 10,3% leczonych, z ryzykiem zgonu.
aspergiloza oskrzelowo-płucna, biegunka opóźniona, choroba krwi, ciężka neutropenia, Clostridium difficile, gorączka neutropeniczna, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemia, jadłowstręt, kandydoza układowa, krwotok z przewodu pokarmowego, leukopenia, małopłytkowość, mimowolny skurcz mięśni, monoterapia, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, niedrożność jelit, niedrożność porażenna jelit, niewydolność serca, odwodnienie, osłabienie mięśni, ostra niewydolność nerek, ostry zespół cholinergiczny, parestezja, perforacja jelita, podwyższona aktywność amylazy, półpasiec, posocznica, przerzutowy rak jelita grubego, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowa choroba płuc, stłuszczenie wątroby, stłuszczeniowe zapalenie wątroby, terapia skojarzona, upośledzenie czynności nerek, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zaburzenie mowy, zakażenie grzybicze, zakażenie wirusowe, zakrzepica i zatorowość, zapalenie jelita grubego, zapalenie płuc Pneumocystis jiroveci, zapalenie wyrostka robaczkowego, zapaść krążeniowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Irinotecan Eugia
Irynotekan powinien być stosowany wyłącznie w wyspecjalizowanych ośrodkach chemioterapii cytotoksycznej pod nadzorem lekarza z odpowiednimi kwalifikacjami. Standardowy schemat dawkowania w monoterapii to podanie co 3 tygodnie, z możliwością cotygodniowego podawania u pacjentów z wysokim ryzykiem ciężkiej neutropenii. Opóźniona biegunka, pojawiająca się średnio 5 dni po podaniu leku, stanowi istotne działanie niepożądane, szczególnie u pacjentów po radioterapii jamy brzusznej/miednicy, z leukocytozą, stanem czynnościowym WHO ≥2 oraz u kobiet. Leczenie biegunki powinno być natychmiastowe, z zastosowaniem wysokich dawek loperamidu (4 mg początkowo, następnie 2 mg co 2 godziny, maksymalnie do 48 godzin) oraz intensywnym nawodnieniem elektrolitowym. Hospitalizacja jest wskazana przy gorączce, ciężkim przebiegu biegunki lub braku poprawy po 48 godzinach terapii. W przypadku neutropenii (<500/mm³) z biegunką konieczne jest włączenie profilaktycznej antybiotykoterapii o szerokim spektrum działania oraz redukcja dawki irynotekanu w kolejnych cyklach.
atropina, biegunka opóźniona, chemioterapia cytotoksyczna, choroba śródmiąższowa płuc, genotoksyczność, gorączka neutropeniczna, hematotoksyczność, hiperlipidemia, incydent zakrzepowo-zatorowy, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, leukocytoza, loperamid, mielosupresja, morfologia krwi, neutropenia ciężka, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja fruktozy, ostra niewydolność nerek, zaburzenia wątroby, zatorowość płucna, zespół cholinergiczny, zespół Gilberta, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Działania niepożądane – Irinotecan Accord 20 mg/ml
Irynotekan chlorowodorek, stosowany w dawce 350 mg/m² co 3 tygodnie w monoterapii, charakteryzuje się istotnym profilem toksyczności, w którym dominują opóźniona biegunka (występująca >24 h po podaniu) oraz zaburzenia hematologiczne, zwłaszcza neutropenia obserwowana u 78,7% pacjentów, z ciężką postacią (<500/mm³) u 22,6%. Mediana czasu do najniższego poziomu neutrofili wynosi około 8 dni, a ich normalizacja następuje zwykle do 22. dnia cyklu. Ciężka biegunka dotyczy 20% pacjentów, a gorączka neutropeniczna występuje u 6,2%. Ostry zespół cholinergiczny, manifestujący się wczesną biegunką, bólem brzucha, zwężeniem źrenic i nadmiernym wydzielaniem śliny, obserwowany jest u 9% pacjentów i ustępuje po podaniu atropiny. Inne często występujące działania niepożądane to niedokrwistość (58,7% pacjentów, z hemoglobiną <8 g/dl u 8%) oraz małopłytkowość (<100 000/mm³) u 7,4% pacjentów. Przemijające podwyższenie enzymów wątrobowych (aminotransferazy u 9,2%, fosfataza zasadowa u 8,1%) oraz kreatyniny (7,3%) również zostało odnotowane.
bewacyzumab, biegunka opóźniona, cetuksymab, Clostridium difficile, gorączka neutropeniczna, hipokaliemia, hiponatremia, irynotekan chlorowodorek, kapecytabina, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek przeciwnowotworowy, małopłytkowość, neutropenia, niedokrwienne zapalenie jelita grubego, niedokrwistość, niedrożność jelit, ostra niewydolność nerek, ostry zespół cholinergiczny, perforacja jelit, posocznica, przeciwciała przeciwpłytkowe, rak jelita grubego i odbytnicy z przerzutami, reakcja anafilaktyczna, rozszerzenie okrężnicy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowa choroba płuc, stłuszczeniowe zapalenie wątroby, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia hematologiczne, zapalenie jelita grubego