zapalenie kątnicy
Zapalenie kątnicy (łac. typhlitis) to stan zapalny dotyczący kątnicy, czyli początkowego odcinka jelita grubego. Jest to rzadka choroba zapalna, która może wystąpić jako samodzielne schorzenie lub jako element innych patologii przewodu pokarmowego.
Etiologia zapalenia kątnicy obejmuje najczęściej infekcje bakteryjne, rzadziej zmiany niedokrwienne, urazy lub reakcje na ciała obce. Szczególną postacią jest neutropeniczne zapalenie kątnicy (typhlitis neutropenica), występujące u pacjentów z głęboką neutropenią, najczęściej w przebiegu chorób nowotworowych lub po intensywnej chemioterapii.
Objawy kliniczne zapalenia kątnicy przypominają symptomy zapalenia wyrostka robaczkowego i obejmują: ból w prawym dolnym kwadrancie brzucha, gorączkę, nudności, wymioty, biegunkę, a czasem wyczuwalny opór patologiczny w badaniu palpacyjnym. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych, przede wszystkim tomografii komputerowej, która pozwala uwidocznić pogrubienie ściany kątnicy i zmiany zapalne w okolicznych tkankach.
Leczenie zależy od przyczyny i nasilenia objawów. W przypadkach niepowikłanych stosuje się antybiotykoterapię, nawodnienie i leczenie objawowe. W ciężkich przypadkach, szczególnie przy perforacji lub martwicy, konieczna może być interwencja chirurgiczna. W przypadku typhlitis neutropenica kluczowe znaczenie ma odwrócenie neutropenii oraz intensywna terapia przeciwdrobnoustrojowa.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Irinotecan Kabi 20 mg/ml
Irynotekan (Irinotecan Kabi, 20 mg/ml) jest lekiem przeciwnowotworowym charakteryzującym się szerokim spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze to opóźniona biegunka (występująca powyżej 24 godzin po podaniu, u 20% pacjentów w monoterapii i 13,1% w terapii skojarzonej), oraz zaburzenia hematologiczne, w tym neutropenia (78,7% pacjentów w monoterapii, z ciężką neutropenią <500 komórek/mm³ u 22,6%, oraz 82,5% w terapii skojarzonej z ciężką u 9,8%). Nadir neutropenii przypada około 8 dnia po podaniu leku, a powrót do wartości wyjściowych następuje zwykle do 22. dnia w monoterapii i 7-8 dni w terapii skojarzonej. Inne często obserwowane działania to niedokrwistość (58,7% w monoterapii, 97,2% w terapii skojarzonej, z ciężką niedokrwistością Hb <8 g/dl u 8% i 2,1% pacjentów odpowiednio), nudności i wymioty (ciężkie u około 10% w monoterapii, rzadziej w terapii skojarzonej), a także ostry zespół cholinergiczny (9% w monoterapii, 1,4% w terapii skojarzonej), który objawia się wczesną biegunką, bólem brzucha, poceniem się, zwężeniem źrenic i ślinieniem, ustępując po podaniu atropiny.
aspergiloza oskrzelowo-płucna, biegunka opóźniona, ciężka biegunka, dławica piersiowa, gorączka neutropeniczna, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemia, kandydoza ogólnoustrojowa, krwotok z przewodu pokarmowego, lek przeciwnowotworowy, małopłytkowość, nadwrażliwość, neutropenia, niedokrwienne zapalenie okrężnicy, niedokrwistość, odwodnienie, okrężnica olbrzymia, ostra niewydolność nerek, ostry zespół cholinergiczny, półpasiec, reakcja anafilaktyczna, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, śródmiąższowa choroba płuc, stłuszczenie wątroby, stłuszczeniowe zapalenie wątroby, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, wynaczynienie, zakażenie grzybicze, zapalenie kątnicy, zapalenie płuc Pneumocystis jirovecii, zawał mięśnia sercowego, zespół ostrego rozpadu guza - Leksykon substancji czynnych
Klofarabina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Klofarabina jest silnym lekiem przeciwnowotworowym, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem ciężkiej supresji szpiku kostnego, manifestującej się neutropenią, niedokrwistością i małopłytkowością, co może prowadzić do poważnych krwotoków, w tym śmiertelnych. Konieczne jest regularne monitorowanie pełnej morfologii krwi, czynności nerek i wątroby oraz parametrów układu oddechowego i ciśnienia krwi podczas i po 5-dniowym cyklu leczenia. W przypadku istotnego wzrostu stężenia kreatyniny, enzymów wątrobowych lub bilirubiny klofarabinę należy niezwłocznie odstawić. Pacjenci są narażeni na ryzyko ciężkich zakażeń oportunistycznych, zespołu rozpadu guza, zapalenia jelit (w tym neutropenicznego i wywołanego przez C. difficile), a także zespołu Stevensa-Johnsona i toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka (TEN), co wymaga ścisłej obserwacji i szybkiego wdrożenia odpowiedniego leczenia wspomagającego. Profilaktyka obejmuje podawanie allopurynolu i kortykosteroidów (np. hydrokortyzon 100 mg/m² od 1. do 3. dnia) oraz intensywne nawodnienie dożylne przez cały okres leczenia.
choroba żylno-okluzyjna, choroba żylno-okluzyjna wątroby, Clostridium difficile, cytopenia, czynność nerek, czynność wątroby, hepatotoksyczność, hiperurykemia, krwotok mózgowy, krwotok z przewodu pokarmowego, lek przeciwnowotworowy, macierzysta komórka krwiotwórcza, małopłytkowość, morfologia krwi, napromienianie całego ciała, nefrotoksyczność, neutropenia, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność wątroby, odwodnienie, ostra białaczka, posocznica, reakcja niepożądana, supresja szpiku kostnego, terapia nerkozastępcza, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, uogólniona odpowiedź zapalna, uwalnianie cytokin, zapalenie jelit, zapalenie kątnicy, zapalenie okrężnicy neutropeniczne, zapalenie wątroby, zespół przesiąkania włośniczek, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clofarabine Accord
Clofarabine Accord jest silnym lekiem przeciwnowotworowym, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem istotnych hematologicznych i niehematologicznych działań niepożądanych, w tym ciężkiej supresji szpiku kostnego prowadzącej do neutropenii, niedokrwistości i małopłytkowości. Konieczne jest regularne monitorowanie pełnej morfologii krwi, czynności nerek i wątroby (w tym stężenia kreatyniny, enzymów wątrobowych i bilirubiny), parametrów układu oddechowego, ciśnienia krwi, równowagi płynów oraz masy ciała. W przypadku istotnego pogorszenia parametrów nerkowych lub wątrobowych należy natychmiast przerwać terapię. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko ciężkich zakażeń oportunistycznych, zapalenia jelit, reakcji skórnych (w tym SJS i TEN) oraz zespołu rozpadu guza, które mogą prowadzić do zgonu. Profilaktycznie zaleca się stosowanie allopurynolu, nawodnienia dożylnego oraz kortykosteroidów (np. hydrokortyzon 100 mg/m² od 1. do 3. dnia) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań.
allopurynol, biegunka, cyklofosfamid, cytopenia, hepatotoksyczność, kortykosteroidy, krwotok, krwotok śródmózgowy, lek przeciwnowotworowy, mielosupresja, morfologia krwi, napromienianie całego ciała, nawodnienie dożylne, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niewydolność wielonarządowa, ostra białaczka, ostra niewydolność nerek, posocznica, supresja szpiku kostnego, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, toksyczność hematologiczna, uwalnianie cytokin, wydalanie nerkowe, zakażenie Clostridium difficile, zakażenie oportunistyczne, zapalenie jelit, zapalenie kątnicy, zapalenie okrężnicy neutropeniczne, zapalenie wątroby, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół przesiąkania włośniczek, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Irinotecan Eugia 20 mg/ml
Irynotekan chlorowodorek, stosowany głównie w leczeniu przerzutowego raka jelita grubego, charakteryzuje się istotnym profilem toksyczności, w którym dominującymi działaniami niepożądanymi są późna biegunka oraz zaburzenia hematologiczne, w tym neutropenia (78,7% pacjentów w monoterapii, z ciężkim przebiegiem u 22,6%), niedokrwistość (58,7%, z 8% pacjentów z Hb < 8 g/dL) i małopłytkowość (7,4%, z 0,9% ciężkich przypadków). Neutropenia jest głównym ogranicznikiem dawki, z nadirem po około 8 dniach i powrotem do normy do 22 dnia. Ciężka biegunka występuje u 20% pacjentów w monoterapii, a u 13,1% w terapii skojarzonej z 5-FU/FA, gdzie dawka irynotekanu wynosi 180 mg/m² co 2 tygodnie. Zespół cholinergiczny, manifestujący się wczesną biegunką, bólem brzucha, poceniem, zwężeniem źrenic i ślinieniem, występuje u 9% pacjentów w monoterapii i 1,4% w terapii skojarzonej, ustępując po podaniu atropiny. Inne często obserwowane działania to nudności, wymioty, zapalenie błony śluzowej, łysienie odwracalne oraz astenia.
5-fluorouracyl, aminotransferazy, aspergiloza oskrzelowo-płucna, bewacyzumab, cetuksymab, Clostridium difficile, cytomegalia, fosfataza zasadowa, gorączka neutropeniczna, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemia, irynotekan chlorowodorek, kapecytabina, krwotok z przewodu pokarmowego, kwas folinowy, leukopenia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwienne zapalenie jelita grubego, niedokrwistość, niedrożność jelit, niewydolność nerek, ostra niewydolność nerek, ostry zespół cholinergiczny, parestezja, perforacja jelit, półpasiec, posocznica, późna biegunka, przerzutowy rak jelita grubego, reakcja anafilaktyczna, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, stłuszczenie wątroby, stłuszczeniowe zapalenie wątroby, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakażenia pasożytnicze, zakrzepica, zapalenie kątnicy, zapalenie płuc, zapaść krążeniowa, zawał mięśnia sercowego, zespół cholinergiczny, zwężenie źrenic