komórka macierzysta układu nerwowego
Komórka macierzysta układu nerwowego (neuronalna komórka macierzysta) to niezróżnicowana komórka prekursorowa, posiadająca zdolność do samoodnawiania oraz różnicowania się w neurony, astrocyty i oligodendrocyty. Stanowi fundament rozwoju całego układu nerwowego w okresie embriogenezy oraz utrzymuje potencjał neuroplastyczności w dorosłym mózgu.
Neuronalne komórki macierzyste występują głównie w dwóch regionach dorosłego mózgu: strefie podkomorowej komór bocznych oraz w zakręcie zębatym hipokampa. Ich aktywność jest regulowana przez liczne czynniki wzrostu, neurotrofiny oraz szlaki sygnałowe, w tym Notch, Sonic hedgehog i Wnt. Zaburzenia funkcjonowania tych komórek wiążą się z różnymi schorzeniami neurologicznymi i neurodegeneracyjnymi.
W medycynie regeneracyjnej komórki macierzyste układu nerwowego stanowią obiecujące narzędzie terapeutyczne w leczeniu urazów mózgu, rdzenia kręgowego, chorób neurodegeneracyjnych (jak choroba Alzheimera czy Parkinsona) oraz udarów mózgu. Badania kliniczne koncentrują się na opracowaniu bezpiecznych i efektywnych metod przeszczepiania tych komórek oraz stymulacji endogennych pul komórek macierzystych w celu naprawy uszkodzonych tkanek nerwowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Ependymoma – Etiologia i przyczyny
Ependymoma to pierwotny nowotwór ośrodkowego układu nerwowego, rozwijający się z komórek ependymalnych lub prekursorów gleju promienistego, zlokalizowany w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Patogeneza obejmuje złożone zmiany genetyczne, w tym translokacje, monosomię chromosomu 22 (w 26-71% przypadków), gain chromosomu 1q (częsty w dziecięcych ependymoma śródczaszkowych) oraz inaktywację genu NF2 (w 29-38% ependymoma rdzenia kręgowego). Molekularne profile różnią się w zależności od lokalizacji guza: ependymoma nadnamiotowe często wykazują fuzję ZFTA::RELA i pochodzą z komórek gleju promienistego, co wiąże się z gorszym rokowaniem, natomiast ependymoma podnamiotowe i rdzeniowe mają odrębne profile genetyczne i różne zachowanie biologiczne. Deregulacja szlaków sygnałowych Notch i EPHB-Ephrin, a także zwiększona ekspresja hTERT, odgrywają kluczową rolę w tumorogenezie.
analiza epigenetyczna, ependymoma nadnamiotowe, ependymoma tylnego dołu czaszki, fuzja ZFTA-RELA, gen LZTR1, gen NF2, kanał centralny rdzenia kręgowego, komórka ependymalna, komórka macierzysta układu nerwowego, monosomia chromosomu, neurofibromatoza typu 2, patogenny wariant, profilowanie transkrypcyjne, promieniowanie jonizujące, przodomózgowie, rodzinna polipowatość gruczolakowata, ścieżka sygnałowa, telomeraza odwrotna transkryptaza, translokacja chromosomu, układ komorowy mózgu, wielogruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza, zespół Li-Fraumeni, zespół MEN1 - Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwór rdzenia kręgowego – Etiologia i przyczyny
Nowotwory rdzenia kręgowego dzielą się na pierwotne, rozwijające się bezpośrednio w rdzeniu lub jego otoczeniu, oraz wtórne, będące przerzutami z innych lokalizacji, takich jak rak piersi, płuc, prostaty, nerki, tarczycy, szpiczak mnogi, chłoniaki, białaczki i czerniak. Patogeneza pierwotnych guzów rdzenia opiera się na mutacjach genetycznych, które prowadzą do niekontrolowanego wzrostu komórek, z udziałem genów regulujących różnicowanie komórek glejowych, np. nadekspresji genów HOX i IGF1 w wyściółczakach. Znaczącą rolę odgrywają także dziedziczne zespoły genetyczne, takie jak neurofibromatoza typu 1 (mutacja genu supresorowego na chromosomie 17, 19% pacjentów rozwija guzy rdzenia), neurofibromatoza typu 2 (mutacja białka merliny na chromosomie 22, 2% pacjentów z guzami wewnątrzrdzeniowymi) oraz choroba von Hippla-Lindaua, związana z mutacją genu vhl i występowaniem naczyniaków krwionośnych. Glejaki stanowią około 80% guzów wewnątrzrdzeniowych, z przewagą gwiaździaków u dzieci i wyściółczaków u dorosłych, a naczyniaki krwionośne powstają z prekursorów erytrocytów. Ekspozycja na promieniowanie jonizujące, zwłaszcza po radioterapii w młodym wieku, oraz kontakt z pestycydami i chemikaliami przemysłowymi zwiększają ryzyko rozwoju tych nowotworów.
białaczka, białko supresorowe, chłoniak, chłoniak rdzenia kręgowego, choroba autoimmunologiczna, choroba von Hippla-Lindaua, czerniak, dziedziczenie autosomalne dominujące, dziedziczność, glejak, guz wewnątrzrdzeniowy, guz zewnątrzrdzeniowy, gwiaździak, insulinopodobny czynnik wzrostu, komórka glejowa, komórka macierzysta układu nerwowego, komórka nowotworowa, komórka progenitorowa, leczenie immunosupresyjne, mutacja genetyczna, naczyniak krwionośny, nadekspresja genów, nerwiak, neurofibromatoza typu 1, neurofibromatoza typu 2, nowotwór przerzutowy, nowotwór rdzenia kręgowego, oponiak, osłabiony układ odpornościowy, ośrodkowy układ nerwowy, promieniowanie jonizujące, radioterapia, rak nerki, rak piersi, rak płuc, rak prostaty, rak tarczycy, szpiczak mnogi, układ limfatyczny, wyściółczak, wyściółczak rdzeniowy, zespół kliniczny, zmiana DNA