zespół odstawienia beta-adrenolityków
Zespół odstawienia beta-adrenolityków to zespół objawów klinicznych występujących po nagłym zaprzestaniu stosowania leków z grupy beta-adrenolityków (beta-blokerów), szczególnie po długotrwałej terapii lub stosowaniu wysokich dawek. Charakteryzuje się gwałtownym wzrostem aktywności układu współczulnego i może prowadzić do poważnych powikłań sercowo-naczyniowych.
Klinicznie zespół manifestuje się tachykardią, wzrostem ciśnienia tętniczego (często z dużymi wahaniami), zaburzeniami rytmu serca, bólami w klatce piersiowej, a w skrajnych przypadkach może prowadzić do zawału mięśnia sercowego czy nagłego zgonu sercowego. U pacjentów mogą również występować objawy nieswoiste jak drżenie, niepokój, nadmierna potliwość czy bezsenność.
Mechanizm zespołu odstawienia wiąże się z nadwrażliwością receptorów beta-adrenergicznych, która rozwija się w trakcie długotrwałego blokowania tych receptorów. Po odstawieniu leku dochodzi do nadmiernej odpowiedzi na endogenne katecholaminy, co prowadzi do hiperadrenergii i związanych z nią objawów.
Profilaktyka zespołu odstawienia polega na stopniowym zmniejszaniu dawki beta-adrenolityku przez okres 1-2 tygodni. W przypadku konieczności szybkiego odstawienia leku (np. przed zabiegiem operacyjnym) należy rozważyć zastosowanie krótko działających beta-blokerów. Leczenie rozwiniętego zespołu obejmuje ponowne włączenie beta-adrenolityku i następnie jego stopniowe odstawianie.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Propranolol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Propranolol, jako nieselektywny beta-adrenolityk, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z niewydolnością serca (zwłaszcza niekontrolowaną), zaburzeniami przewodzenia sercowego (blok I stopnia), chorobą naczyń obwodowych oraz u osób z ryzykiem hipoglikemii, w tym noworodków, dzieci, osób starszych, pacjentów dializowanych i z chorobami wątroby. Nie zaleca się łączenia propranololu z antagonistami wapnia o działaniu inotropowym ujemnym (werapamil, diltiazem) ze względu na ryzyko ciężkiego niedociśnienia, bradykardii i niewydolności serca. W przypadku zmiany terapii należy zachować co najmniej 48-godzinne odstępy między podaniem dożylnym beta-adrenolityków a antagonistów wapnia. Propranolol może maskować objawy hipoglikemii i tyreotoksykozy oraz nasilać reakcje alergiczne, utrudniając leczenie anafilaksji. U pacjentów z guzem chromochłonnym konieczne jest wcześniejsze podanie alfa-adrenolityku, aby zapobiec przełomowi nadciśnieniowemu. Nagłe odstawienie leku jest przeciwwskazane i powinno odbywać się stopniowo w ciągu 7-14 dni, szczególnie u chorych z chorobą niedokrwienną serca.
agonista receptora beta2-adrenergicznego, alfa-adrenolityk, aminofilina, anafilaksja, antagoniści wapnia, antagonista wapnia, beta-adrenolityk, blok serca pierwszego stopnia, choroba niedokrwienna serca, encefalopatia wątrobowa, glukagon, guz chromochłonny, hipoglikemia, ipratropium, marskość wątroby, miastenia, nadciśnienie wrotne, niewydolność serca, obturacja dróg oddechowych, przewlekła obturacyjna choroba płuc, salbutamol, skurcz oskrzeli, tyreotoksykoza, zespół odstawienia beta-adrenolityków - Leksykon leków
Działania niepożądane – Beto 50 ZK 47,5 mg
Metoprolol w postaci bursztynianu, stosowany w leku Beto ZK, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które dotyczą głównie układu sercowo-naczyniowego oraz ośrodkowego układu nerwowego. Najczęściej obserwuje się zmęczenie (≥1/10), zawroty głowy i ból głowy (≥1/100 do <1/10), a także bradykardię, kołatanie serca i uczucie zimna w kończynach. Niezbyt często występują depresja, zaburzenia koncentracji, senność, bezsenność, koszmary senne, a także przejściowe zaostrzenie niewydolności serca, blok przedsionkowo-komorowy I stopnia oraz ból w klatce piersiowej. Rzadko notuje się wstrząs kardiogenny u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu i przewodzenia serca. Dodatkowo, częstość działań niepożądanych obejmuje zwiększenie masy ciała oraz zmiany metaboliczne, takie jak podwyższenie triglicerydów i obniżenie cholesterolu HDL (częstość nieznana). U pacjentów z chorobami obturacyjnymi płuc mogą pojawić się duszność wysiłkowa (niezbyt często) oraz skurcz oskrzeli (rzadko).
astma oskrzelowa, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, bradykardia, cholesterol HDL, choroba Peyroniego, chromanie przestankowe, hipoglikemia, kołatanie serca, leukopenia, łuszczyca, małopłytkowość, metoprololu bursztynian, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, objaw Raynauda, omamy, osłabienie pamięci, ośrodkowy układ nerwowy, parestezje, plastyczne stwardnienie prącia, profil bezpieczeństwa leku, receptory beta-adrenergiczne, skurcz oskrzeli, splątanie, triglicerydy, wstrząs kardiogenny, zaburzenia koncentracji, zaburzenia przewodzenia, zaburzenia rytmu, zaburzenia smaku, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, zespół odstawienia beta-adrenolityków, zespół z odstawienia, zmiany osobowości