Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Propranolol

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania propranololu

Propranolol jako lek z grupy beta-adrenolityków wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania u określonych grup pacjentów. Prawidłowe monitorowanie stanu klinicznego oraz znajomość specyficznych zagrożeń związanych z farmakologią propranololu jest niezbędna dla bezpiecznej terapii.¹

Stosowanie w niewydolności serca

Propranolol można stosować u pacjentów z kontrolowaną niewydolnością serca, pomimo że jest przeciwwskazany w niekontrolowanej niewydolności serca. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z małą rezerwą czynnościową serca ze względu na negatywny wpływ propranololu na kurczliwość mięśnia sercowego.²

Interakcje z antagonistami wapnia

Nie należy stosować propranololu w skojarzeniu z antagonistami wapnia o działaniu inotropowym ujemnym (np. werapamil, diltiazem), ponieważ może to nasilić ich działanie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności komór i/lub z zaburzeniami przewodzenia zatokowo-przedsionkowego i przedsionkowo-komorowego. Taka kombinacja może wywołać ciężkie niedociśnienie tętnicze, bradykardię i niewydolność serca.³

Istotne jest również zachowanie odpowiednich odstępów czasowych przy zmianie terapii – nie należy podawać dożylnie beta-adrenolityków w ciągu 48 godzin po odstawieniu antagonistów wapnia, a także nie należy podawać dożylnie antagonistów wapnia w ciągu 48 godzin po odstawieniu beta-adrenolityków.⁴

Wpływ na krążenie obwodowe

Propranolol, pomimo że jest przeciwwskazany w ciężkich zaburzeniach krążenia obwodowego, może także powodować nasilenie łagodniejszych zaburzeń krążenia w tętnicach obwodowych. U pacjentów z objawami choroby naczyń obwodowych należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu propranololu.⁵

Zaburzenia przewodnictwa

Ze względu na negatywny wpływ propranololu na czas przewodzenia, należy zachować ostrożność podczas podawania leku pacjentom z blokiem serca pierwszego stopnia. Propranolol zwalnia czynność serca wskutek działania farmakologicznego i w rzadkich przypadkach, gdy u leczonego pacjenta wystąpią objawy, które można przypisać wolnej czynności serca, dawkę produktu można zmniejszyć.⁶

Wpływ na metabolizm glukozy

Propranolol może maskować lub modyfikować objawy przedmiotowe i podmiotowe hipoglikemii (szczególnie tachykardię). W sporadycznych przypadkach propranolol może sam powodować hipoglikemię, nawet u pacjentów bez cukrzycy, w szczególności u:

• noworodków i niemowląt
• dzieci
• pacjentów w podeszłym wieku
• pacjentów poddawanych hemodializoterapii
• pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby
• pacjentów, którzy przedawkowali propranolol

⁷

W pojedynczych przypadkach ciężka hipoglikemia związana ze stosowaniem propranololu powodowała napady drgawkowe i/lub śpiączkę. Należy zachować ostrożność u pacjentów z cukrzycą w przypadku jednoczesnego stosowania propranololu i leków hipoglikemizujących, ponieważ propranolol może wydłużać hipoglikemiczną reakcję na insulinę.⁸

Tyreotoksykoza

Propranolol może maskować objawy tyreotoksykozy, co może utrudniać diagnozę i monitorowanie skuteczności leczenia nadczynności tarczycy.⁹

Guz chromochłonny

Propranololu nie należy stosować w przypadku nieleczonego guza chromochłonnego. U pacjentów z guzem chromochłonnym należy zawsze podawać jednocześnie alfa-adrenolityk przed rozpoczęciem terapii propranololem, aby uniknąć przełomu nadciśnieniowego.¹⁰

Reakcje alergiczne

Propranolol może wywołać silniejszą reakcję na różne alergeny w przypadku stosowania u pacjentów, u których w przeszłości wystąpiła reakcja anafilaktyczna na takie alergeny. Tacy pacjenci mogą nie reagować na adrenalinę podaną w zwykle stosowanych dawkach w celu leczenia objawów reakcji alergicznej, co może utrudniać postępowanie terapeutyczne w stanach nagłych.¹¹

Odstawienie propranololu

Należy unikać nagłego odstawienia beta-adrenolityków. Dawkę należy stopniowo zmniejszać w ciągu 7-14 dni. Podczas odstawiania leku pacjentów należy poddawać wzmożonej obserwacji, szczególnie dotyczy to osób z chorobą niedokrwienną serca, u których nagłe odstawienie może prowadzić do zaostrzenia objawów.¹²

Stosowanie przed zabiegami chirurgicznymi

Jeśli u pacjenta planowany jest zabieg chirurgiczny i podjęto decyzję o odstawieniu beta-adrenolityku, należy tego dokonać przynajmniej na 48 godzin przed zabiegiem. Dla każdego pacjenta należy określić stosunek korzyści do ryzyka w związku z przerwaniem blokady receptorów beta-adrenergicznych.¹³

Pacjenci z zaburzeniami funkcji wątroby i nerek

U osób ze znaczącym zaburzeniem czynności wątroby lub nerek okres półtrwania propranololu może ulec wydłużeniu, dlatego należy zachować ostrożność podczas rozpoczynania leczenia i dostosowywania dawki początkowej.¹⁴

Propranolol należy stosować szczególnie ostrożnie u pacjentów z niewyrównaną marskością wątroby. U pacjentów z nadciśnieniem wrotnym może dojść do pogorszenia czynności wątroby i rozwoju encefalopatii wątrobowej. Leczenie propranololem może zwiększyć ryzyko rozwoju encefalopatii wątrobowej u tej grupy pacjentów.¹⁵

Choroby układu oddechowego

U pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc niewybiórcze beta-adrenolityki, takie jak propranolol, mogą nasilać obturację. Z tego powodu u takich pacjentów nie należy stosować propranololu.¹⁶

W przypadku wystąpienia skurczu oskrzeli można zastosować następujące środki:

• podanie agonisty receptora beta2-adrenergicznego o działaniu rozszerzającym oskrzela (np. salbutamol) – mogą być wymagane duże dawki
• dożylne lub wziewne podanie leku rozszerzającego oskrzela
• dożylne podanie aminofiliny i/lub ipratropium (za pomocą nebulizatora)
• glukagon (podany dożylnie w dawce 1-2 mg) – wykazuje działanie rozszerzające oskrzela u pacjentów z astmą
• w ciężkich przypadkach – podanie tlenu lub sztuczne oddychanie

¹⁷

Miastenia

Informowano o pojedynczych przypadkach przypominających miastenię lub nasilenia miastenii u pacjentów otrzymujących propranolol. Należy monitorować pacjentów z tą chorobą podczas stosowania propranololu.¹⁸

Wpływ na badania laboratoryjne

Odnotowano, że propranolol zaburza oznaczanie bilirubiny w surowicy metodą diazowania oraz katecholoamin metodą fluorescencyjną. Należy wziąć to pod uwagę przy interpretacji wyników badań laboratoryjnych.¹⁹

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Leki zawierające propranolol zawierają laktozę. Pacjenci z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub nieprawidłowym wchłanianiem glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tych leków.²⁰

Zawartość sodu

Lek Propranolol Aurovitas zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na tabletkę, co oznacza, że lek uznaje się za „wolny od sodu”.²¹