szpiczak nawrotowy

Szpiczak nawrotowy (relapsed myeloma) to stan, w którym choroba nowotworowa plazmocytów powraca po okresie remisji uzyskanej dzięki wcześniejszemu leczeniu. Nawrót szpiczaka jest zjawiskiem powszechnym, ponieważ mimo postępów w terapii, choroba ta pozostaje nieuleczalna i charakteryzuje się cyklicznym przebiegiem z okresami remisji i nawrotów.

Rozpoznanie nawrotu szpiczaka opiera się na ponownym pojawieniu się objawów klinicznych i/lub kryteriów laboratoryjnych choroby, takich jak wzrost białka monoklonalnego w surowicy lub moczu, zwiększenie odsetka plazmocytów w szpiku kostnym, nowe zmiany osteolityczne lub nasilenie istniejących, hiperkalcemia, niewydolność nerek, niedokrwistość lub hiperlepkość.

Leczenie szpiczaka nawrotowego jest złożone i wymaga indywidualnego podejścia. Wybór terapii zależy od czasu trwania remisji, rodzaju wcześniejszego leczenia, odpowiedzi na poprzednią terapię, stanu ogólnego pacjenta oraz chorób współistniejących. W terapii wykorzystuje się inhibitory proteasomu (bortezomib, karfilzomib, iksazomib), leki immunomodulujące (lenalidomid, pomalidomid), przeciwciała monoklonalne (daratumumab, elotuzumab), inhibitory deacetylazy histonów (panobinostat) oraz terapie celowane (np. selinexor).

W przypadku długotrwałej remisji po pierwszej linii leczenia można rozważyć ponowne zastosowanie podobnego schematu terapeutycznego. Natomiast w przypadku wczesnego nawrotu lub oporności na leczenie, preferuje się wprowadzenie nowych kombinacji leków, do których szpiczak nie wykształcił jeszcze oporności. Terapia wysokodawkowa z autologicznym przeszczepieniem komórek macierzystych może być rozważana u wybranych pacjentów również w kontekście nawrotu.

Strategia leczenia szpiczaka nawrotowego ewoluuje w kierunku terapii sekwencyjnych i skojarzonych, które mają na celu wydłużenie przeżycia całkowitego, poprawę jakości życia pacjentów oraz opóźnienie kolejnych nawrotów choroby.